Friday, February 6, 2009

Ongewenst

Stichting Schreeuw om Leven heeft enige tijd geleden het plan opgevat om overal in Nederland plastic replica's te verspreiden van een feutus van 10 weken oud. Dit om duidelijk te maken hoe volgroeid ongeboren kinderen al zijn op deze leeftijd; een leeftijd die geen belemmering vormt voor een als noodzakelijk beschouwde abortus.

Je kunt het nut van zo'n actie altijd betwijfelen, maar tegenstanders van abortus in de Tweede Kamer zorgen er nu toch ongewild voor dat er iets interessants gebeurt. Enkele PvdA leden wilden vragen stellen n.a.v. deze aangekondigde actie. Om de bedoeling te verduidelijken stuurde Schreeuw om Leven diezelfde feutuspoppetjes met begeleidende informatie naar alle parlementsleden. Nu blijkt dat de postkamer niet van zins is de gevulde enveloppen in de postvakken van de parlementsleden te leggen. Of Schreeuw om Leven ze nog terug wil hebben anders worden ze geaborteerd, uh, weggegooid.

Als ik voor abortus was en me als geconditioneerde westerling ook kapot irriteerde aan die irritante pro-life lobby zou ik hetzelfde doen. Ik wil er dan niet aan herinnerd worden dat weerloze levende wezentjes in naam van de vrijheid kapotgeknipt worden omdat het mamma niet uitkomt. Ik wil dan ook mijn volksvertegenwoordigers beschermen tegen die opdringerige mensen die telkens zo plastisch blijven doen over een 'snelle medische ingreep'.

Onwillekeurig moet ik denken aan de schriftgeleerden die schreeuwend hun oren dichtstopten toen Stefanus, de eerste christelijke martelaar, zijn visioen van God beschreef [Acts 7:57] om hem vervolgens te stenigen. 'Jeruzalem dat de profeten doodt en stenigt wie tot u gezonden worden...'

Nee, nee, ik weet het, zo ver is het nog niet. Deze onschuldige vorm van geïrriteerde censuur toont echter wel dat deze stem die opkomt voor het ongeboren leven als volkomen irrelevant wordt gezien en eigenlijk geen bestaansrecht meer heeft. Als het mogelijk was zou de wetgever er een stokje voor steken. Ongewenst, net als die ongewenste zwangerschappen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Thursday, February 5, 2009

Het evolutiedebat loopt dood

Het feit dat Darwin 200 jaar geleden geboren is aanleiding voor publicaties en aandacht in de media. Darwin gaf de atheïsten eindelijk een stok in handen om de God van de christenen de deur uit te jagen. De evolutietheorie zou een verklaring bieden voor het onstaan van het leven op aarde. God was eindelijk zijn laatste strohalm ontnoemen. Doei God.

Het evolutiedebat wordt gekenmerkt door een enorme verwarring. Evolutie zou een wetenschappelijk bewezen feit zijn. Evolutie en big-bang kosmologie worden door elkaar gehaald, net als jonge- en oude aarde creationisten en micro- en macro-evolutie. Wie niet in een schepping van zes dagen gelooft, verwerpt daarmee de goddelijke inspiratie van Genesis, etc., etc.

De ergste misvatting die bij zowel voor- als tegenstanders bestaat, is wel de impliciete aanname dat wanneer de evolutietheorie aan kracht wint, daarmee het bestaan van God op losse schroeven komt te staan.

Dit debat zal nog wel even doorgaan. De evolutietheorie is een wetenschappelijke theorie. Wetenschappelijke inzichten en theorieën veranderen. Ze leveren daarom geen goed fundament op voor vaststaande uitspraken over het wel of niet bestaan van God. Daar komt nog bij dat een groot deel van de wetenschappers heilig gelooft in het evolutionisme. Dit heeft grote invloed op hun conclusies.

We kunnen daarom beter ons heil zoeken in de klassieke apologetiek die in de afgelopen decennia een enorme opleving heeft doorgemaakt. Die is filosofisch van aard en niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Argumenten vóór het bestaan van God zijn zo overtuigend dat zelfs een doorgewinterde atheïst als Anthony Flew nu erkent dat er een God moet bestaan. Luister naar de argumenten van William Lane Craig en Alvin Plantinga en besef dat aan Gods vermeende strohalm juist het atheïsme zieltogend aan het bungelen is. Doei atheïsme.

Al blijkt het 10 keer waar te zijn dat evolutie een rol speelt in het ontstaan van de soorten, dan zegt dat filosofisch gezien niets over het bestaan van God. Ouweneel noemt zich niet voor niets een onstaansagnost. Ik was met een minder sjiek woord al tot dezelfde conclusie gekomen. Het evolutiedebat leidt wat mij beftreft tot een stagnatie van het echte gesprek dat gevoerd moet worden: Bestaat God? Volgens mij wel.

Wednesday, February 4, 2009

Uitgeblust verlangen

Overal zie je tegenwoordig boeddhabeelden. Bij het Grand Café op de hoek, in het winkelcentrum, bij de Xenos (vooral bij de Xenos), bij de buurvrouw thuis... Je ziet meer de kop met de krullen uit Thailand dan de dikbuikige en grijnzende Chinese variant. Boeddha is ontzettend populair. Boeddha staat symbool voor wellness, de trend in onze maatschappij om spiritualiteit te combineren met gematigd consumentisme, simplicity met zelfvertroetelende onthechting. Grote 'geestelijke leidsmannen' als Richard Gere en Steven Seagal helpen ons om te genieten van alles wat riekt naar Zen.

Hoe gerechtvaardigd is deze passie voor Boeddha, deze begeerte naar deze Oosterse maar tevens atheïstische spiritualiteit? Elders schreef ik over de drievoudige eis waaraan een wereldbeeld dient te voldoen om levensvatbaar te zijn: (a) innerlijke coherentie, (b) overeenstemming met de realiteit, (c) leefbaarheid in de praktijk van alledag. Wat blijft er over van het postmoderne en irrationalistische enthousiasme na het uitvoeren van deze test? Niet veel in mijn ogen.

Een wereldbeeld moet dus innerlijk coherent zijn. Hoe zit dat met het Boeddhisme? Boeddha's fundamentele inzicht is dat al het lijden onstaat uit begeerte. Wanneer het begeren ophoudt is daarmee het lijden ten einde. Hoe realistisch is het om begeerteloosheid als doel te stellen van het leven? Raakt een boeddhist niet al gelijk in de knoop wanneer hij begeert begeerteloosheid te bereiken? Het doel moet nagestreefd worden met het tegenovergestelde van het doel. Het doel houdt op doel te zijn wanneer het doel doelloosheid is. Hoe kan de weg naar de bergtop alleen maar omlaag voeren? Op dit punt is het boeddhisme met zichzelf in tegenspraak. Verschillende onderdelen van het boeddhistische wereldbeeld zijn hier met elkaar in conflict. Begeerte is noodzakelijk om niet-begeerte te bereiken.

In de tweede plaats moet een wereldbeeld overeenstemmen met de realiteit. De Oosterse religies die in India onstaan zijn, boeddhisme en hindoeïsme, staan voor een radicale interpretatie van de werkelijkheid. Het hindoeïsme leert dat alles goddelijk is, dat de materiële werkelijkheid een emanatie is van het goddelijke, terwijl het boeddhisme het bestaan van het goddelijke totaal negeert. Beide godsdiensten beschouwen de werkelijkheid echter als een illusie. Een deel van de nagestreefde verlossing bestaat hierin dat men tot dit inzicht komt. Het boeddhisme gaat hierin nog wel het verst. De ultieme realiteit is dat er niets is. Wat wij als realiteit ervaren is slechts schijn. Het is het goed recht van de boeddhist om dit te vinden, maar is het realistisch om dit aan te nemen? Welke gronden zijn er om te geloven dat dit werkelijk zo is? De materiële werkelijkheid is er toch maar, onze gevoelens als liefde, zorg meedogen etc. zijn er toch maar. Welke grond is er om dit alles te ontkennen? Het boeddhisme leert iets wat zo ontzettend radicaal anders is dan onze intuïtie en onze zintuigen ons vertellen.

De derde test is die van de leefbaarheid van het wereldbeeld. Volgelingen van de Boeddha komen daar in de praktijk in botsing met de radicale opvattingen van het boeddhisme. Stoppen met begeren? Inzien dat het individu net meer is dan illusore verzameling onderdelen? De staat van uitgeblustheid zoeken? Is het antwoord op het lijden in het menselijk bestaan werkelijk het lijden te ontdóen van zijn bestaan zodat ook het lijden niet langer bestaat?

Het is geen wonder dat naast het Theravada, het meer radicale en 'orthodoxe' Boeddhisme, een veel bredere stroming ontstond van het Mahayana Boeddhisme waarin godenbeelden aanbeden worden en het geloof bestaat in Boddhisatva's (halfverlichte geestelijke wezens die de mens komen helpen op zijn weg naar verlichting). Boeddhisme is veelal verzand in een typische religie van goede werken.

Boeddha was radicaal in zijn opvatting en levenspraktijk, tenminste, als de overlevering over hem historisch juist is. Wij kunnen daar bewondering voor hebben. Het is wat dat betreft dan ook niet vreemd dat in ons welvarende en materialisiische Westen interesse bestaat voor de eenvoud, de deugd en transcedente gerichtheid van het Boeddhisme. Maar in zijn postmoderne eclectische flirt met het Boeddhisme gaat de westerse mens voorbij aan de elementaire tegenstrijdigheid van begeerteloosheid via begeerte én de onleefbaarheid van het boeddhistische wereldbeeld waarvan de Boeddhisten in hun levenspraktijk al eeuwenlang getuige zijn.

Er was eens een boeddhistische dichter, Kobayashi Issa (1762 -1827), die zijn twee kinderen verloor. Hij was gebroken en vroeg een boeddhistische leraar om raad. Die kon hem alleen troosten met de mededeling dat alle dingen, ook zijn twee kinderen, illusie waren. Hij schreef een haiku (Japanse dichtvorm) waarin hij zijn twijfel niet kon onderdrukken:

The world of dew --
a world of dew it is indeed,
And yet, and yet . . .

Alles is illusie. En toch, en toch...

. . . en toch is het onmogelijk om daarbij te leven en daar troost uit te putten.

Het is weer raak!

Het is weer eens een keer goed raak. Een man heeft in Wilmington vlakbij Los Angeles zijn hele gezin doodgeschoten. We huiveren bij het zien van de duistere kant van onze medemens en eigenlijk onszelf: 'Zou ik tot zoiets in staat zijn?'

Het probleem doet zich niet alleen voor in Amerika waar Pistolen Pauljte nog gemakkelijk aan een schietijzer kan komen. Ook hier spelen zich lugubere taferelen af (Dendermonde vorige week, Finland '07 etc.). In Nederland hebben we zelfs moeders die hun kinderen van kant maken en in de tuin begraven.

Is de oplossing te vinden in strengere wetten t.a.v. het bezit van vuurwapens? Het zal ongetwijfeld helpen, maar is vuurwapenbezit het probleem? Met al die 'rare' mensen die van die 'rare' dingen doen is altijd wel iets anders aan de hand. Soms staan ze bekend als labiel, soms slaan ze plots door bij iets 'ergs' als het verlies van een baan of vermeend overspel. Soms speelt een broeierige frustratie jegens de medemens gevoed door morbide muziek of film (denk aan Columbine Highschool) een grote rol.

Restrictieve wetten, zoals het beperken van vuurwapenbezit, en repressieve maatregelen, zoals harder straffen, kunnen ogenschijnlijk een oplossing voor het probleem bieden. Uiteindelijk verhullen ze echter een dieperliggend en groeiend probleem.

De westerse mens wordt onder invloed van secularisatie en individualisering steeds verder losgeweekt uit zijn sociale structuren die vastigheid boden. Hij wordt losgewrikt van zijn fundament van vaststaande waarden en normen. De excessen houden onze cultuur een spiegel voor van een toekomstig zelfbeeld.

Aan de randen zien we onze beschaving afbrokkelen. We ontkennen de symptomen echter en denken het probleem op te lossen door de brokstukken als incidentele miskleunen te beschouwen en heilig te geloven in ons eigen vermogen onszelf tot norm te zijn. Straks is is er nog een dicatuur nodig om een op grote schaal losgeslagen mensheid in toom te houden, zou je bijna denken.

Tenzij de mens opnieuw een intrinsieke en onvervreembare normering hervindt. Intrinsiek, omdat het van binnenuit moet komen, uit het hart en niet van buiten opgelegd. Onvervreembaar, omdat het niet een normering mag zijn die cultureel bepaald is, maar universeel geldig is voor alle mensen van alle tijden. Een bijbels perspectief biedt ons beide: God als objectieve boven de mens staande morele wetgever, die tegelijk deze wet op ons hart schrijft zodat we die wet van binnenuit willen en kunnen doen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Tuesday, January 27, 2009

Marktplaats van ideeën

'De wetenschap heeft bewezen dat God niet bestaat' beweerde Gerben met zo'n groot gemak alsof hij net zei dat hij zeker wist dat hij zijn fiets op slot had gedaan.
Marieke probeerde voorzichtig: 'Nou, ik geloof toevallig wél in God'.
Verschillende omstanders keken haar direct meesmuilend aan. 'O ja, dan', zei Sjoerd, 'laat 'm dan eens zien, zit ie in je broekzak, of zo?' Gerben pochte: 'Ik geloof alleen iets als je me het kunt bewijzen, Marieke, anders niet'.
Nu vond Ramesh, die tot noch toe z'n mond had gehouden het toch echt nodig om ook wat te zeggen: 'Kijk, jullie snappen het gewoon niet, er is geen tegenstelling tussen jullie meningen. Alle mensen hebben het goddelijk in zichzelf, de een noemt dat God, de ander noemt het niets; het gaat erom dat je je goddelijke potentieel als mens realiseert'.
Sjoerd had inmiddels spijt dat hij Marieke zo was aangevallen en zei: 'Da's waar, iedereen heeft recht op zijn eigen waarheid, laten we er geen ruzie over maken'.

Zo zou een gemiddeld gesprek kunnen gaan tussen een christen en haar collega’s. Het lijkt wel of Ramesh een oplossing bemiddeld in het ongewenste conflict dat onstaat tussen Marieke en de anderen. Sjoerd gooit er nog even een pluriforme dooddoener overheen en het gesprek is beëindigd. Geen ruzie. Ieder zijn eigen waarheid.
Maar hoe zou het gesprek verder gaan? Lukt het Marieke om nog iets zinnigs te zeggen over ‘haar’ God van de Bijbel? Of besluit ze dat het te moeilijk is op te boksen tegen ideeën die zo ontzettend tegengesteld zijn aan het christelijk geloof?
Te vaak komen christenen naïef de marktplaats van wereldbeelden op onkundig van wat anderen denken en waarom. Een wereldbeeld is de verzameling antwoorden die iemand heeft op de belangrijkste vragen van het leven. Ieder mens heeft een wereldbeeld, bewust of onbewust. De christen en ook de niet-christen.
Als wij begrijpen wat het wereldbeeld is van onze gesprekspartner, kunnen we door de veelheid van woorden heen prikken en snappen we waar het echt om gaat. We kunnen dan de mentale barrières wegnemen, opgeworpen tegen het evangelie en hebben dan niet met een mond vol tanden het nakijken. Ook al zijn we in de minderheid.
Weet u hoeveel wereldbeelden in bovenstaande gesprek aan bod komen? Meer over het belang van wereldbeelden in mijn uitgebreidere artikel over dit onderwerp.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

De actualiteit van apologetiek

Als het christendom in het Westen wil overleven zal er iets drastisch moeten veranderen. Niet zozeer bij de hen die niet geloven (natuurlijk, zij zijn degenen die zich tot Christus zouden moeten bekeren), maar juist bij hen die zich christen noemen.

Overweldigd door de enorme cultuuromslag van het relativisme en de daarmee gepaard gaande ontkerstening die zich de afgelopen decennia heeft afgespeeld, hebben veel theologen, die niet toe wilden geven aan de vrijzinnigheid, zich teruggetrokken in hun heilige onaantastbare huisjes van boven kritiek verheven vakjargon. Hun 'tale Kanaäns' is niet alleen onverstaanbaar voor de buitenwereld, het vormt tevens een veilig isolatiemateriaal tegen die boze wereld die met de strijdbijl van de wetenschappelijke methode niets van het geloof heel lijkt te laten.

Niet alleen theologen zijn naar binnen gekeerd, ook het getuigenis van veel 'gewone' gelovigen wordt door eenzelfde communicatiekloof gekenmerkt. Wanneer je hen vraagt waarom ze geloven, vertellen ze hoe ze tot geloof gekomen zijn. Het 'waarom' ligt te gevoelig; het algemene vermoeden bestaat dat er niet genoeg redenen zijn waarom men zou moeten geloven en daarom vluchten christenen maar al te graag naar een veilig getuigenis dat alleen het emotionele omslagpunt beschrijft. Geloof is toch vooral persoonlijk en een tikje irrationeel.

En dat is nu wat er zou moeten veranderen. De naar binnen gerichte houding van de theologie zou moeten veranderen in een theologie die zich tot Gods eer naar buiten richt, het gesprek met de wereld aangaat en aantoont dat het geloof in de God van de Bijbel de enige hoop biedt voor deze wereld. Antwoorden moeten worden geformuleerd op de uitdagingen van het secularisme en de wetenschap.

Dat zou gelovigen ammunitie moeten verschaffen om aan mensen niet alleen te vertellen hoe ze God persoonlijk hebben leren kennen, maar ook waarom alle andere mensen de Bijbel zouden moeten lezen, op Jezus Christus hun vetrouwen zouden moeten stellen en met God verzoend zouden moeten worden.

Deze vorm van theologie en evangelisatie vallen onder de noemer apologetiek. Een discipline zo oud als het christendom zelf en meer dan ooit relevant voor het getuigenis van de kerk van Christus. Want het geloof is niet irrationeel. Het is logisch gezien de enige juiste weg die een mens kan bewandelen.

Monday, January 26, 2009

Hupsakee, weg ermee

Op nu.nl verscheen zondagochtend het bericht [http://www.nu.nl/algemeen/1901241/kamer-overleden-moeder-na-paar-uur-leeggeruimd.html] dat verpleeghuis De Houttuinen in Haarlem vorige week de kamer van een overleden Alzheimerpatiënte al een paar uur na haar overlijden had leeggeruimd. De familie kwam twee dagen later de kamer van de vrouw leeghalen en vond iemand anders in het bed en alle spullen van de overleden vrouw in plastic zakken.
Efficiënt hoor. Dat noem ik nog eens nuttig gebruik maken van alle middelen die ons ter beschikking staan om ouderen de zorg te bieden die ze nodig hebben. Dode mensen hebben geen zorg meer nodig, dus opruimen die zaak. In vuilniszakken. Lastig genoeg de familie bleek emoties te hebben bij het overlijden van ‘moeder’ (De overleden vrouw bleek namelijk ‘moeder’ te zijn geweest die middels een ‘familierelatie’ verbonden was met haar ‘kinderen’). Ze bleken moeite te hebben met deze gang van zaken.
In de moderne zorgindustrie waar alles zo economisch mogelijk moet verlopen is het blijkbaar normaal dat de marktwerking de ‘zorgwerking’ verdringt. Ze konden er zelf ook niets aan doen, wist de zorginstelling te melden, de overheid dwingt hen immers ‘om met steeds minder marges steeds doelmatiger te gaan werken’. Never mind, dat zorginstellingen 13 dagen financiële compensatie krijgen bij het overlijden van een bewoner, waarvan de helft voor de nabestaanden is op de kamer op te ruimen.
‘Steeds doelmatiger’ heet het. Is het schofferen van nabestaanden doelmatig? Is het respectloos omgaan met iemands dood doelmatig? Wat zovelen al zo vaak geroepen hebben, blijkt ook nu weer: de marktwerking die de mens ten goede zou moeten komen wordt verheven tot afgod ten gunste waarvan de mens opgeofferd wordt.
In de jaren 70 las ik op de basisschool het blad Taptoe. Een keer was er een prachtige strip over het bedrijf ‘Hupsakee Weg Ermee’. De uitvinder die voor het bedrijf werkte bedacht het ene na het andere wegwerpartikel. Totdat hij uitgedacht was. Toen zei zijn baas: ‘Dan weet ik er nog wel één’. En met en grote trap schopte hij de uitvinder de deur uit terwijl hij riep: ‘Hupsakee, weg ermee’.
Dat gevoel bekruipt me hier ook. U bent dood? Hupsakee, weg ermee.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Tuesday, January 20, 2009

Obamacratie

Deze titel slaat nergens op. Maar alles waar 'Obama' in zit, wekt de interesse op van mensen. Daarom nu 'mijn Obamacratie' vlak voordat Obama met een welklinkend 'So help me God' ingezworen wordt als '44th president of the United States of America'.
Net als in het het oude Rome wil het volk nog steeds brood en spelen. Wanneer het op verkiezingen aankomt, zullen die twee toch het zwaarste meespelen in het doen van een stemkeuze. Mensen willen dat er banen gecreëerd worden (brood) en dat de nieuwe regering het consumentisme stimuleert met positieve maatregelen (spelen).
Wat in onze Westerse democratieën veel minder meeweegt, is het feit dat achter de oppervlakkige economische maatregelen van de korte termijn ook een levensbeschouwing schuilgaat die op de langere termijn grote consequenties zal hebben voor een land.
Was het maar zo dat normen en waarden niet onderdeel waren van het democratisch proces. Let wel: democratie is ontstaan vanuit een bepaald normen- en waardenstelsel dat er de fundering van moet zijn. Tegenwoordig is dat dus precies omgekeerd: de democratie gaat zelf met normering aan de slag.
Obama gaat jobs creëren. Obama gaat de gezondsheidszorg hervormen. Obama gaat internationaal het roer omgooien. Obama goes 'big government'... In Obama's kielzog breekt echter tegelijk een nieuwe levensbeschouwelijke visie door met geheel andere normen en waarden. Het duidelijkste voorbeeld daarvan vinden we in de radicale abortusvisie van de nieuwe president.
Het gaat niet om Obama. Hij is maar het zoveelste voorbeeld. Onze democratieën zijn ziek. Ze worden gebruikt om het fundament waarop ze gestoeld zijn te veranderen. Net als iemand die de tak, waarop hij zit, door aan het zagen is.
So help us God!

Monday, January 19, 2009

Beelden en Woorden

Je hoort vaak: 'Eén plaatje zegt meer dan 1000 woorden'. Dat lijkt inderdaad te kloppen. Als ik een boek voor mijn neus heb met veel woorden en er is één plaatje dan kijk ik naar het plaatje. Ik gebood onlangs mijn dochter een boek te gaan lezen. Met tegenzin begon ze aan haar taak. Toen ik haar later vroeg hoe het met het lezen stond zij ze dat ze de plaatjes met de bijschriften alvast bekeken had.

Het is een beproefde educatieve methode om het onderwijs aanschouwelijk te maken met beelden en illustraties. Maar betekent dat ook dat de plaatjes meer zeggen? Ik dacht het niet. Haal de plaatjes weg en het onderwijs is er nog steeds, zij het minder toegankelijk. Maar haal het onderwijs weg en er blijven alleen betekenisloze plaatjes over. Het zijn niet de plaatjes die meer zeggen, maar de mensen die sterker worden aangetrokken door de plaatjes.

In de reclame weten ze dat maar al te goed. Daar maakt men weinig woorden aan de communicatie vuil. Dat hoeft ook niet, want mensen moeten beïnvloed worden. Het gaat om sfeer, beleving, emotie. En die zijn het beste over te brengen door datgene waardoor mensen het sterkst door aan worden getrokken: beelden.

Beelden zijn goed voor emotie maar niet in staat waarheid over te dragen. Beelden kunnen ons de realiteit laten zien, maar daar blijft het bij. Voor waarheid en het overdragen van kennis is het woord nodig. Vandaar dat wij spreken over het Woord van God en niet het Beeld of het Plaatjesboek van God. Een beeld van God is zelfs ten strengste verboden. God heeft zijn waarheid, die tot ons komt in rationele proposities, in woorden gegeven.

Woorden om over na te denken, woorden om te heroverwegen, woorden die ons inbeeldingsvermogen de ruimte geven over God na te denken. Wij zijn lui geworden. In onze beeldcultuur willen wij voorgekauwde illustraties die indruk maken maar uiteindelijk beperkt zijn.

Men zegt: 'Eén plaatje zegt meer dan 1000 woorden', maar ik zeg dat één woord meer waarheid bevat dan 1000 plaatjes.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Friday, January 16, 2009

Van een andere planeet

Het belang van wereldbeelden voor evangelisatie

Onze poging om het evangelie van Jezus Christus door te geven aan anderen stuit vaak op problemen. We proberen wel, maar het komt niet of nauwelijks over. Hoe komt dat? We kunnen de oorzaak zoeken bij een gebrek aan geestelijke kracht bij onszelf of de schuld leggen bij onze cultuur die zo ver af staat van de Bijbel en bij de verharding die veel mensen hebben jegens het evangelie.
Vaak wordt het probleem echter veroorzaakt door een gebrek aan inzicht in het fenomeen wereldbeeld. Inzicht in wereldbeelden kan enorm helpen om het denken van mensen te begrijpen, hun verkeerde denkbeelden te weerleggen en hen te over te halen het evangelie in overweging te nemen. Daarom een korte introductie van het begrip wereldbeeld. Wat is het? Waarom is het belangrijk? En wat kun je ermee? Laten we het begrip wereldbeeld eens onderzoeken. We doen dit aan de hand van twee voorbeeldgesprekken.

Gesprek A
'Sharon en ik hebben al twee maanden verkering' zei Jan niet zonder trots toen hij zijn oude vriend weer tegenkwam. Pieter keek verrast op, 'Daar wist ik niets van? Is ze lekker in bed?' Nu was het Jans beurt op verbaasd te kijken: 'We hebben nog maar net verkering hoor'. 'Dat bedoel ik', zei Pieter, 'bij een nieuwe relatie springen de vonken er altijd lekker vanaf.' 'Wij willen eerst weten of we geestelijk bij elkaar passen en als dat zo is dan trouwen we', reageerde Jan beslist. Pieter haalde z'n schouders op: 'Ik snap jou niet hoor Jan, ik zou pas aan verkering met Sharon beginnen als ik wist of ze lekker was. Waar doe je het anders voor? En waar wacht je op? Het leven is zo kort.'

Gesprek B
'De wetenschap heeft bewezen dat God niet bestaat' beweerde Gerben met zo'n groot gemak alsof hij net zei dat hij zeker wist dat hij zijn fiets op slot had gedaan. Marieke probeerde voorzichtig: 'Nou, ik geloof toevallig wél in God'. Verschillende omstanders keken haar direct meesmuilend aan. 'O ja, dan', zei Sjoerd, 'laat 'm dan eens zien, zit ie in je broekzak, of zo?' Gerben pochte: 'Ik geloof alleen iets als je me het kunt bewijzen, Marieke, anders niet'. Nu vond Ramesh, die tot noch toe z'n mond had gehouden het toch echt nodig om ook wat te zeggen: 'Kijk, jullie snappen het gewoon niet, er is geen tegenstelling tussen jullie meningen. Alle mensen hebben het goddelijk in zichzelf, de een noemt dat God, de ander noemt het niets; het gaat erom dat je je goddelijke potentieel als mens realiseert'. Sjoerd had inmiddels spijt dat hij Marieke zo was aangevallen en zei: 'Da's waar, iedereen heeft recht op zijn eigen waarheid, laten we er geen ruzie over maken'.

Herken je dit soort gesprekken? Heb jij dat ook niet meegemaakt, dat je met iemand sprak maar dat je elkaar niet begreep? Ik bedoel niet iemand die een vreemde taal sprak, maar iemand met jouw nationaliteit en taal, bij wie je in de klas zat en toch was er geen connectie. Het lijkt wel alsof sommige mensen zo anders denken dan jij dat je het gevoel krijgt dat ze van een andere planeet komen.
Hoe vaak zitten christenen niet vol goede bedoelingen om het evangelie uit te dragen? Ze hebben Jezus leren kennen, zijn vol van hun persoonlijke relatie met God, en daar gaan ze, op de wereld af, ze zullen het wel eens vertellen. En dan gebeurt het. Ze stappen de 'marktplaats van ideeën' op en verdwalen in de doolhof van ideologische marktkraampjes. Ze proberen het wel een paar keer met 'Jezus houdt van je', maar hun stem verstikt in de kakafonie van wereldbeelden die hun koopwaar aanprijzen.
Precies, wereldbeelden. Daar gaat het hier om. Goed evangeliseren, effectief je geloof uitdragen, het kan alleen maar wanneer je niet alleen weet wat je gelooft, maar ook als je snapt hoe andere mensen denken, wat ze denken en waarom.

Wat is een wereldbeeld?
Je zou een wereldbeeld kunnen omschrijven als het totaal aan antwoorden dat je hebt op de belangrijkste vragen van het leven. Die antwoorden hangen met elkaar samen; ze vormen samen een logisch, min of meer consistent, geheel. Iemand die bijvoorbeeld in een persoonlijke God gelooft, zal ook vast ideeën hebben over hoe je deze God kunt kennen.
Vragen die in een wereldbeeld beantwoord worden zijn o.a.: Wat is de realiteit? Waar bestaat de werkelijkheid uit? Hoe is die werkelijkheid te verklaren? Hoe kunnen wij die werkelijkheid kennen? Is er zoiets als moraal en, zo ja, wat is goed en wat niet? Wat is het doel van de mens en zijn bestaan?
In het eerste gesprek bleek al gauw dat voor Pieter de werkelijkheid materieel is en dat het doel van het leven genot is, fysiek plezier, zonder enige remming. Het leven houdt op bij de dood, dus je moet van alles profiteren. Pieter is waarschijnlijk een materialist (materie is de enige werkelijkheid) hedonist (het doel van het leven is te genieten; verder is het leven zinloos).
Wereldbeelden zijn er in soorten maten. Je kunt ze op verschillende manieren indelen aan de hand van algemene kenmerken. Men deelt godsdiensten bijvoorbeeld op in animistische-, polytheïstische- en monotheïstische godsdiensten. Voor wereldbeelden wordt er vaak gebruik gemaakt van een indeling die kijkt naar het godsbeeld. Dat is nuttig, omdat de idee over wie of wat God is in belangrijke mate iemands wereldbeeld kleurt. We kunnen met deze indeling allerlei wereldbeelden indelen in drie duidelijke categorieën:
1. Theïsme (het geloof in een persoonlijke buiten de materiële werkelijkheid staande God die deze werkelijkheid geschapen heeft). We denken hierbij vooral aan de grote monotheïstische godsdiensten: judaïsme, christendom en islam.
2. Pantheïsme (het geloof dat de zichtbare werkelijkheid goddelijk is). Het hindoeïsme is de duidelijkste en grootste exponent van deze visie, maar ook filosofen als Spinoza en Hegel hebben pantheïstische denkbeelden gehad.
3. Atheïsme (het geloof dat de materiële werkelijkheid in en uit zichzelf bestaat en het bestaan van God ontkent). Hoewel het Boeddhisme in wezen atheïstisch is, vertegenwoordigt dit woord toch vooral relatief recente stromingen in het Westen als agnosticisme, materialisme, modern humanisme en secularisme.

Wat is zo belangrijk aan een wereldbeeld?
Niemand leeft zonder een wereldbeeld. Zonder een wereldbeeld valt eenvoudigweg niet te leven. Ieder mens heeft nu eenmaal bepaalde aannames gedaan en bepaalde opvattingen ontwikkeld die verband houden met de belangrijke vragen van het leven. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat elk mens als een filosoof heeft nagedacht om bepaalde theorieën te ontwikkelen. Het is meestal een intuïtief en onderbewust proces waardoor een wereldbeeld tot stand komt.
Elk mens kijkt dus naar de wereld vanuit een bepaald perspectief. Hij interpreteert de hem omringende werkelijkheid met behulp van zijn wereldbeeld en bouwt zo een bepaald begrip op van de werkelijkheid. Het is door zijn wereldbeeld dat een mens wel of geen zin ontdekt in het leven. Ook moreel besef en handelen wordt erdoor gevormd.
Het spreekt dus voor zich dat een wereldbeeld belangrijk is; het vorm de kern van het menselijk denken. Wereldbeelden kunnen de werkelijkheid dicht benaderen; ze kunnen ook de werkelijkheid vals interpreteren. Onjuiste wereldbeelden kunnen desastreuze gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan het kastesysteem in India dat gebaseerd is op de onjuiste aanname dat mensen geboren worden in een bepaalde kaste als gevolg van hun karma.

Waarom is het belangrijk wereldbeelden te snappen?
Iemands wereldbeeld vormt dus een sleutel tot zijn of haar denken en handelen. Daarom is het m.n. bij evangelisatie erg nuttig iemands wereldbeeld in te kunnen schatten. Je kunt doordringen tot de kern van iemands denken en bij wijze van spreke al vooraf inschatten waar het gesprek heen gaat en wat je gesprekspartner nu gaat zeggen
In heftige discussies zijn de standpunten vrijwel altijd terug te brengen tot de fundamentele componenten van het wereldbeeld dat iemand aanhangt. In onze tweede gesprek deden verschillende mensen hun zegje. Enige kennis van wereldbeelden maakt het makkelijk wijs te worden in de veelheid van meningen. We hebben aan een half woord genoeg. Denk nog eens aan voorbeeldgeprek B:
Gerben, die beweert dat de wetenschap Gods bestaan ontkracht heeft, is een rasechte modernist. Hij denkt nog dat de menselijke rede in staat is om op eigen kracht de werkelijkheid te ontleden. Dan hebben we Marieke, een meisje met een bijbels georiënteerd wereldbeeld dat door iedereen als achterhaald wordt beschouwd. Ramesh is als hindoe een echte pantheïst. Voor hem is God geen persoon, maar een oerkracht die overal in zit. Sjoerd, blijkt uiteindelijk toch een postmodernist te zijn. Hij lijkt het eens te zijn met Ramesh, maar dat gebeurt alleen maar omdat hij als postmodernist denkt dat absolute waarheid niet bestaat. Overtuigingen bestaan voor hem op grond van persoonlijke voorkeuren.
Voor een christen is het erg nuttig om in te zien dat het Westerse denken gedomineerd wordt door de gedachte dat de God van de Bijbel een achterhaalde mythe is. We leven in een geseculariseerde maatschappij waarin voor 'religieuze' zaken alleen ruimte is in de privesfeer.
Dit wordt versterkt door het feit dat de wetenschap onder het mom van wetenschappelijk onderzoek en wetenschappelijke objectiviteit zich laat leiden door dit secularisme. Veel wetenschappelijke intepretatie is het gevolg van dit secularisme, terwijl men veelal denkt dat dit omgekeerd is. Dit is een probleem dat alles te maken heeft met wereldbeelden. Wie dit snapt, heeft het halve werk gedaan.

Het lastige aan wereldbeelden
Het lastige aan wereldbeelden is dat ze (a) onzichtbaar zijn, (b) onbewust aawezig zijn en (c) zich verstoppen in woorden. Het zou makkelijk zijn wanneer mensen een speldje op zouden hebben waarop stond welk wereldbeeld ze hebben. Je kunt aan de buitenkant wel zien tot welk ras iemand behoort of zelfs van welke cultuur hij of zij deel uitmaakt. Iemands wereldbeeld is echter aan de buitenkant niet te zien. En dat maakt het lastig. Omdat we er als Westerlingen min of meer hetzelfde uitzien, zijn we geneigd te denken dat we ook op dezelfde manier denken en dezelfde woorden op dezelfde manier gebruiken.
Mensen zijn zich ook meestal niet bewust van hun wereldbeeld. Ze groeien op in een bepaalde cultuur en nemen onbewust normen en waarden over. Die normen en waarden zijn gestoeld op een wereldbeeld dat vrijwel nooit ter sprake komt. Maar aanwezig is het zeker. Onbewust betekent ook vaak onderontwikkeld. Hoeveel mensen geloven niet in de evolutietheorie als een vaststaand feit zonder door te hebben dat het bijbehorende wereldbeeld (nl. dat van het naturalisme) geen goede werkbare basis voor een moraal biedt?
Wereldbeelden verstoppen zich in woorden. Dezelfde woorden worden gebruikt door mensen met afwijkende wereldbeelden, maar er wordt iets totaal anders bedoeld. Wanneer een christen over 'God' spreekt, bedoelt hij of zij de persoonlijke almachtige Schepper van hemel en aarde die Zich geopenbaard heeft in de Bijbel en in de persoon van Jezus Christus. Voor de moslim is God iemand die geen zoon heeft, terwijl voor de hindoe het begrip god duidt op een onpersoonlijke oerkracht. Mensen met verschillende wereldbeelden kunnen dus enorm langs elkaar heen praten.

Wereldbeelden in soorten maten
Wereldbeelden zijn niet onaanraakbaar of onaantastbaar. Ze mogen, ja, moeten getest worden. Dit in tegenstelling tot wat je tegenwoordig zo vaak hoort dat alle godsdiensten gelijk zijn en dat iedereen recht heeft op zijn eigen geloof. Religies en wereldbeelden zijn niet boven alle kritiek verheven. De vraag is: kunnen ze de test van kritische analyse doorstaan? Er zijn drie punten waarop een wereldbeeld getest kan worden.
1. Een wereld is het totaal aan antwoorden op de belangrijkste vragen in het leven. Die antwoorden moeten met elkaar een samenhangend geheel vormen. Dat is de eerste test. Wanneer dat niet het geval is is een wereldbeeld inconsistent. Het hindoeïsme stelt bijvoorbeeld dat de mens gereïncarneerd wordt als gevolg van een slecht karma (een soort straf dus), maar beweert tegelijk dat in essentie er geen onderscheid is tussen goed en kwaad.
2. Een wereldbeeld moet kloppen met de werkelijkheid, met hoe de dingen werkelijk zijn. Het moet in overeenstemming zijn met de historische en wetenschappelijke feiten. De islam leert bijvoorbeeld dat Jezus niet gestorven is aan een kruis. Dit is in strijd met betrouwbare historische bronnen.
3. Een wereldbeeld moet 'uit te leven', leefbaar zijn. Als het onmogelijk is om een wereldbeeld in de praktijk van alledag te leven is er iets aan de hand. Je kunt bijvoorbeeld vraagtekens stellen bij de Boeddhistische eis dat om verlossing te verkrijgen een mens moet ophouden met begeren.

Het voordeel van inzicht in wereldbeelden
Wanneer je je bewust wordt van het bestaan van wereldbeelden en leert het wereldbeeld van jezelf en anderen te doorzien en te formuleren zijn de voordelen levensgroot. Zeker met het oog op evangelisatie kan dit niet genoeg benadrukt worden.
Inzicht in wereldbeelden leidt tot het beter begrijpen van de ander. Je gaat inzien vanuit welk denkkader de ander spreekt en kunt beter begrip opbrengen voor iemands standpunt. Je gaat snappen dat woorden verschillende dingen kunnen betekenen voor mensen met verschillende wereldbeelden. Door de mist van onduidelijke woorden dring je door tot de kern van iemands denken en tot de kern van de discussie.
Je zult zo ook beter in staat zijn om de persoon met het evangelie te bereiken. Het wordt mogelijk om, beginnend bij de kern van iemands denken, aan te tonen waar iemands wereldbeeld inconsistent, onlogisch of onleefbaar is. Ook kun je met inzicht in wereldbeelden mentale blokkades slechten die mensen vaak hebben om het christelijk geloof serieus te overwegen.
Hoe gaan onze gesprekken verder? Weet Jan nog een weerwoord te geven op de hedonistische instelling van Jan? Is Marieke in staat om haar geloof in een persoonlijke God over te brengen op Gerben, Sjoerd en Ramesh? Wat ga jij zeggen in zo'n gesprek? Het hangt ervan af of je door hebt wat het wereldbeeld van je geprekspartner is en hoe je daarmee om moet gaan.

Tuesday, January 13, 2009

Het christendom heeft goede papieren

Hernieuwde belangstelling voor apologetiek

Gepubliceerd in de Oogst, november 2008

Ik weet het nog goed, ik was 19 haar oud en was een half jaar geleden tot geestelijke doorbraak gekomen. Uit mijn vaders boekenkast pakte ik het boek ‘Hoe zouden wij dan leven’ van de zojuist overleden Francis Schaeffer. Het lezen van dit boek bracht een soort schokgolf teweeg, een emotie minstens zo sterk als de ervaring van mijn geestelijke vernieuwing. Niet alleen was mijn ziel gered, maar mijn verstand werd hernieuwd.

Francis Schaeffer was een apologeet, iemand die met rationele argumenten mensen probeerde te overtuigen van de waarheid van de Bijbel. Schaeffer is me altijd kostbaar gebleven ook al was er afgelopen decennia weinig interesse te bespeuren onder christenen voor dit onderwerp. Maar recentelijk lijkt er een nieuwe wind te waaien in Nederland. C.S. Lewis’ beroemde boek ‘Onversneden Christendom’ is in het Nederlands verschenen. Een titel als ‘Ik heb te weinig geloof om atheïst te zijn’ van Geisler en Turek is gewoon in de evangelische boekenhandel te vinden. Binnenkort verschijnt ‘In alle redelijkheid’ van Tim Keller op de markt. Apologetiek mag zich in een nieuwe belangstelling verheugen.

En dat is een goede zaak. Is er een kentering waar te nemen in de postmoderne trend om de waarheidsvraag niet te willen stellen? Jarenlang is het modieus geweest om heel sceptisch te staan tegenover de gedachte dat het ene geloof betere kaarten heeft dan het andere. Ook in de kerk was deze invloed merkbaar met een daarmee gepaard gaand anti-intellectualisme. ‘Studeren doet er niet toe, argumenten voor het geloof overtuigen toch niet’, was vaak de gedachte, ‘Zorg nou maar dat jouw persoonlijke relatie met God in orde is’. Deze houding is funest geweest voor de weerbaarheid van het geloof in een post-christelijke samenleving. Apologetiek staat gelukkig weer op het menu. Daarom een korte uitleg over deze beproefde maar relevante discipline.

Wat is apologetiek?
Apologetiek is de taak van het verdedigen van het christelijk geloof tegen de bezwaren die door ongelovigen er tegen ingebracht worden. Dit houdt in dat verkeerde voorstellingen over het geloof ontzenuwd moeten worden, maar ook dat het geloof in God en de Bijbel aannemelijk gemaakt wordt. De redelijkheid ervan moet aangetoond worden. De wereld is heel klein geworden en allerlei ideologieën en religies roepen om de aandacht. Apologetiek is dan ook heel breed in zijn reikwijdte; het richt zich immers tot al deze overtuigingen en probeert er een antwoord op te formuleren.

Het woord apologetiek komt van het Griekse ‘apologia’. Dit woord werd gebruikt voor de verdediging in een rechtzaak. Het toont al aan dat het formuleren van steekhoudende argumenten een belangrijke rol speelt. Een bijbelse basis voor apologetiek vinden we o.a. in 1 Petrus 3:15 waar de schrijver christenen maant om altijd bereid te zijn rekenschap (apologia) af te leggen van de hoop die in hen is.

Apologetiek houdt zich bezig met de betrouwbaarheid van de bijbel en de historische realiteit van de opstanding van Christus. Daarnaast ontwikkelt het wetenschappelijke (denk aan de Intelligent Design beweging) en filosofische argumenten voor het bestaan van God. Apologetiek probeert ook de onhoudbaarheid van niet-christelijke levensovertuigingen aan te tonen. Maar betekent dit dat apologetiek eigenlijk alleen is weggelegd voor slimme mensen die met hun neus voortdurend in de boeken zitten? Welnee. Er zit al zoveel apologetische slagkracht in een eenvoudig argument als: ‘Wanneer ik om me heen kijk en zie hoe ingewikkeld de natuur in elkaar zit, kan ik me niet voorstellen dat er geen God is’. Iedereen kan apologeet zijn!

De geschiedenis van de apologetiek kent een rijke traditie met veel verschillende stromingen. Momenteel is er in Noord-Amerika een sterke opleving van apologetiek, waarin nieuwe argumenten voor het christelijk geloof hand in hand gaan met een hergebruik van aloude godsbewijzen. Neem bijvoorbeeld het middeleeuwse argument van Thomas van Aquino: ‘Omdat alles een begin heeft, moet ook de wereld een begin hebben; dat begin is God’. Dit zogeheten kosmologische argument is in onze tijd door filosoof en theoloog Bill Craig nieuw leven ingeblazen met gebruikmaking van kennis uit de wetenschap en de wiskunde.

Relevantie
Het kan niet genoeg benadrukt worden hoe relevant apologetiek is voor onze tijd. In een tijd waarin waarheid als een relatief begrip wordt gezien, waar alle religies op één hoop worden gegooid en men het christendom als een achterhaalde mythe beschouwt, moet opnieuw duidelijk worden dat het evangelie de waarheid is. Apologetiek zou wel eens één van de belangrijkste gereedschappen kunnen blijken om het evangelie weer toegankelijk te maken voor de westerse mens. Misschien kan dit het beste geïllustreerd worden met een anecdote.

Onlangs werd ergens in Nederland een cursus gegeven voor mensen die enigermate geïnteresseerd waren in het christendom. Het was een experiment, omdat de cursus begon met een aantal moeilijke lessen over apologetische onderwerpen zoals: ‘Bestaat God wel?’, ‘Christendom en de wereldreligies’ en ‘Is het Nieuwe Testament wel betrouwbaar?’. Pas daarna kwam het evangelie aan bod. Hoewel velen in de groep aanvankelijk sceptisch waren, bleek na enkele lessen dat veel vooroordelen en verkeerde opvattingen verdwenen waren. Van de negen ongelovigen die de cursus bezochten, namen zeven een beslissing voor Christus. Boeiend was dat ook veel christenen aan de cursus deelnamen en enthousiast ontdekten dat hun geloof een goede onderbouwing kent.

En dat is misschien nog wel één van de belangrijkste zegeningen die apologetiek met zich meebrengt, dat gelovigen een redelijke onderbouwing krijgen voor hun geloof, zich gesterkt voelen en met nieuw elan getuigen van hun relatie met Jezus Christus. Deze relatie is, zo blijkt, niet een irrationele ‘leap of faith’ (geloofssprong) in het duister, maar wordt gevoed door een geloof dat een solide ondergrond heeft.

De toekomst van de kerk in het westen zal mede afhangen van haar vermogen om de waarheid van God te spreken in de taal van deze tijd. Mag de apologetiek haar bij deze taak helpen.

Saturday, January 3, 2009

Terugkijken om vooruit te kijken

Voor veel mensen is ‘Oud en Nieuw’ een moment om terug te blikken, te evalueren, te concluderen. De ‘achterwaartse contemplatie’ geeft maar al te vaak aanleiding tot een treurig gevoel. Zoveel dromen zijn (weer) niet uitgekomen, lofwaardige idealen zijn gestrand op de rotskust van realiteit, hoop heeft weer niet geleid tot vervulling van de diepste wensen. Ook kan het onbekende nieuwe van een nog identiteitsloos jaar angst inboezemen of een onuitsprekelijk heimweegevoel teweeg brengen. Ik kan me nog goed herinneren dat ik als tienjarige voor het eerst dat lege gevoel had van een betekenisloze toekomst waarin ik voor altijd de geborgenheid van de familiesfeer van de afgelopen kerst kwijt zou zijn.

Toch is dit niet de manier waarop de christen tegen het leven aan moet kijken. De profeet Jesaja zegt: ‘Denk niet aan hetgeen vroeger gebeurde en let niet op wat in vroegere tijden is geschied; zie Ik maak iets nieuws, nu zal het uitspruiten; zul je er geen acht op slaan?’ (Jes.43:18-19). God wil niet dat we verdrietig achterom kijken en stil bijven staan bij gebroken dromen en onvervulde verwachtingen. Wij moeten onze blik vooruit richten, zien op een toekomst die geheel in de handen van de levende God is. Wie zijn leven (inclusief de mislukkingen van het verleden) in de handen van deze God legt, mag weten dat het goed komt. Maar dan moet je daar wel een keuze voor maken ‘... zul je er geen acht op slaan?’ Wie met stil verdriet om het verleden rondloopt zal net als Maria van Magdalena vanwege betraande ogen niet in staat zijn de opgestane Heer te zien.

De toekomst is van God. En als we dan nog achteromkijken dan is het om de grote daden van God te gedenken. Net als de Joden de uittocht uit Egypte moesten gedenken en wij, christenen, de dood van de Heer moeten gedenken totdat Hij komt. Hij komt, want de toekomst is van Hem!

Eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Monday, December 29, 2008

De vallende torens

Ergens in de herfst van 2007 had ik een droom. Ik stond met mijn vrouw en dochter in een bekende straat in mijn geboortestad in het Zuiden van Nederland. Naast mij zag ik een heel hoge stellage staan waar bouwlieden aan het werk waren aan wat een heel hoog gebouw bleek te zijn.

Plotseling gebeurde er iets vreselijks. De stellage stortte in, de werklui vielen naar beneden en vervolgens stortte het hele gebouw met een donderend geraas in elkaar. Ik zag mannen door brokstukken verpletterd worden. En terwijl ik met beschermende handen mijn vrouw en dochter naar achteren duwde met het besef dat ik hen dringend in veiligheid moest brengen, viel het hoge gebouw naar voren. Het raakte het gebouw aan de overkant van de straat. Tot mijn verbijstering bleef het daar niet bij. Nee, dit gebouw viel naar links en raakte het pand ernaast.

Ook dit gebouw begon te vallen. En nu, vanuit een veel hoger gelegen perspectief dat trouwens niet meer uitkeek over mijn geboortestad, maar een of andere wereldstad, zag ik steeds meer gebouwen omgaan. De wereld stortte in. Het laatste dat ik me van mijn droom kan herinneren was het besef dat ineens tot me doordrong dat dit het oordeel van God over de mensheid was. Toen werd ik wakker.

Onlangs moest ik weer aan deze droom denken. Tot mijn verbazing (want ik ben geen ‘dromendromer’) besefte ik dat deze droom bezig is uit te komen. Wat vorig jaar als een lokale creditcrisis begon die de huizenmarkt in de Verenigde Staten trof is uitgegroeid tot een wereldwijde dominogolf waarvan het einde nog lang niet in zicht is.

Friday, December 26, 2008

De twee Maria's

Na een lange uitputtende dag komt een vrouw aan in Bethlehem. Ze heet Maria. Ze is erg moe... en U denkt dat u de rest van het verhaal kent. Maar dan hebt u het mis. De Maria die ik bedoel leefde zo'n 1100 voor Christus. Ze was niet jong, niet blij en ook niet in blijde verwachting.

Ze was enkele decennia eerder vertrokken uit Bethlehem met man en twee zoons. Nu keerde ze terug met lege handen: weduwe, moeder van twee gestorven zoons met één overgebleven schoondochter die een niet-Jood was. Ze wilde daarom Mara of Maria (want dat betekent bitterheid) genoemd worden.

De verschillen tussen deze Maria en die van het kerstverhaal kunnen bijna niet groter zijn. De ene kwam leeg terug in Bethlehem, de ander 'vol' (want zwanger). De één had alles verloren, de ander had alles te verliezen. De ene stond aan het eind van een lange (levens)reis, de ander aan het begin ervan. De ene Maria was gedesillusioneerd, de ander zwanger van de hoop voor deze wereld.

En toch zijn deze twee vrouwen op een bijzondere wijze met elkaar verbonden. Dat blijkt weer uit de overeenkomsten: Beide vrouwen komen aan het begin van 'hun' verhaal in Bethlehem aan (de eerste in Ruth, de tweede in de Evangeliën). Voor beiden speelt de naam Bethlehem een grote rol. Bethlehem betekent: 'huis van brood'. De eerste Maria moest het 'huis van brood' ontvluchten, omdat er hongersnood was. De tweede Maria zou in het 'huis van brood' het 'Brood van het Leven', Jezus Christus, baren. Voor beiden is eigenlijk geen plaats. Voor de een was geen plaats meer in het leven, voor de ander geen plaats voor het nieuwe leven in haar, dat later bekend zou worden als het 'Leven van de wereld'. Verder nemen beide vrouwen een plaats in in het voorgeslacht van de Messias.

De vrouwen gaan beiden een andere weg, maar komen uiteindelijk op hetzelfde punt uit: in Bethlehem mogen zij een schakel zijn in de komst van Jezus de Messias. Uit de tweede Maria wordt Jezus geboren, die later zou leren dat de mens niet alleen van brood zal leven, dat Hijzelf het Brood is dat uit de hemel neerdaalt, het Brood van het Leven, het Brood, zijn lichaam, dat verbroken wordt voor het heil van de mensheid.

En dan die eerste Maria. Zij zoekt vanwege de honger in het land samen met haar gezin het heil bij de Moabieten. Dat is buiten Gods volk, buiten Gods verbond, buiten Gods beloften. Dit mislukt. Ze verliest alles. Wanneer ze terugkomt in Bethlehem is haar situatie erger dan de honger die ze vroeger leed. Gelukkig komt door Gods genade alles goed (lees Ruth maar) en komt haar leven in teken te staan van de grootste hoop aller tijden (als voorouder Messias).

Ik zie een mensheid die net als de eerste Maria, weg bij God vandaan om de honger van de buik te stillen, de lust van het oog, elke materiële begeerte. De mensheid is berooid van idealen en betekenis, hoop, zin van het leven. Mensen pretenderen gelukkig te zijn met de eindige dingen die ze hebben, maar ieder weet dat er en einde aan alles komt.

Wat we werkelijk moeten doen is terugkomen bij de kribbe in Bethlehem om het Brood uit de hemel tot ons te nemen om zo de eeuwige God te leren kennen en zijn leven te ontvangen: antwoorden om de diepste vragen van onze ziel, verzadiging van de diepe behoefte naar zin, geborgenheid en betekenis.

Tuesday, December 16, 2008

Reclame, een aanklacht

Reclame is niets anders dan de zelf-rechtvaardiging van immoraliteit in de naam van economisch gewin. We zijn allemaal grootgebracht met een zeker gevoel voor netheid, een bepaalde mate van verlegenheid een ingeboren moreel besef. Reclame niet.

1. Er is ons geleerd om altruïstisch te zijn en onze naaste lief te hebben als onszelf. Reclame is egoïstisch. Haar enige bestaansrecht is om voor zichzelf te spreken en daarmee egoïsme en hebzucht in de mens aan te wakkeren. Reclame stimuleert ons onszelf beter en meer te beminnen dan Narcissus zichzelf ooit gedaan heeft.

2. Er is ons verteld dat we de waarheid moeten spreken. Reclame heeft het vertellen van leugens tot de hoogste deugd verheven. De leugen is het middel bij uitstek dat reclame gebruikt om mensen van de vermeende superioriteit van een product te overtuigen. Reclame zegt dat geld macht betekent om te beïnvloeden zodat elke leugen als waarheid gepresenteerd kan worden.

3. Er is ons verteld dat we tevreden moeten zijn met wat we hebben. Reclame leert ons dat we meer moeten willen van hetzelfde, omdat we het waard zijn. Reclame vergroot het marktaandeel ten koste van de ander: 'Ik moet meer, ook al moet jij het dan met minder stellen'.

4. Er is ons verteld dat we anderen moeten behandelen zoals we zelf behandeld willen worden. Reclame leert ons eerst onze beurs te legen ten behoeve van onszelf. 'Shop till you drop' en totdat er niets meer over is voor iemand in nood. Reclame zegt: 'doe eerst aan uzelf, wat u ten behoeve van anderen gedaan zou kunnen hebben'.

5. Er is ons verteld ingetogen en bescheiden te zijn; dat spreken zilver, maar zwijgen goud is. Reclame loopt met zichzelf te koop en schreeuwt van de daken dat ze het beste in huis heeft. Reclame braakt haar boodschap ongevraagd de media in tot het ieders neus uitkomt.

6. We hebben geleerd dat geld de wortel van elk kwaad is. Reclame leert ons dat het de bron en het begin is van waar levensgeluk.

7. Er is ons geleerd om onze dagen te tellen en ons bewust te zijn van onze eindigheid. Reclame belooft ons oneindige materiële voorspoed in een oceaan van consumeringsdrang.

8. Ons is bijgebracht dat het moreel juist is om moreel te handelen. Volgens reclame is er maar één gouden regel: commerciële winst boeken tegen elke prijs. Zelfs als dat betekent dat de wereld als een kaars opbrandt.

Reclame, alles gelooft zij, alles belooft zij, elke liefde dooft zij, elke beurs berooft zij. Zij verkondigt alles wat onze lusten bevredigt, dooft alles wat tot eer van onze Schepper en zegen van onze naaste zou kunnen dienen. Reclame is een grote hoer die voor elke winst haar eer te grabbel gooit en dronken wordt van het bloed van de armen.

Monday, December 15, 2008

Euthanasie, de grote gok

Euthanasie is de afgelopen weken in het nieuws geweest n.a.v. twee internationale gebeurtenissen die volledig losstaan van elkaar, maar wel de moeite waard zijn om onder de loep te nemen. Vorige week werd op de Britse zender Sky een video vertoond waarin een man met een ernstige spierziekte in een kliniek in Zwitserland een drankje nam en vervolgens doodging. Wij zijn in Nederland inmiddels 'gewend' aan euthanasie. Het is een verworven recht. Commerciële belangen zijn zoals altijd natuurlijk zwaarwegend genoeg om een nieuw taboe te doorbreken: het live vertonen van iemands zelfmoord. Daar hebben we allang geen avant garde meer voor nodig.

Het tweede incident vond plaats in Luxemburg, waar de groothertog zijn wetbekrachtigende macht is ontnomen omdat hij voorafgaand aan de behandeling van een wet, die euthanasie zou moeten vergemakkelijken, had aangegeven deze wet niet te willen ondertekenen. Het NOS Journaal merkte op dat de groothertog blijkbaar niet in staat was geweest om zijn geloof van politiek te scheiden. Natuurlijk zijn het alleen christenen die geloof en politiek moeten loskoppelen. Humanistische wetgevers die hun euthanasie stimulerende agenda door willen voeren hoeven uiteraard geen duimbreed te wijken. Zij geloven immers niet, hun uitgangspunten t.a.v. euthanasie zijn objectief, wetenschappelijk en ontdaan van confessionele vertroebeling. Gelukkig was het NOS Journaal scherpzinnig genoeg geweest om snel nog een stukje opinie door de mazen van het net van de objectieve berichtgeving te laten glippen.

Hoezo gelukkige dood?
Terug naar de euthanasie. Het woord betekent 'zachte' dood. Maar wat wordt daar mee bedoeld? Wat weten wij van de dood af? We kunnen spreken over het uitvallen van lichaamsfuncties, het klinisch dood zijn van een mens, constateren dat iemand hersendood is. Maar niemand weet wat doodgaan is, laat staan wat de definitie is van een 'zachte' dood. We kunnen er misschien voor zorgen dat de stervende zodanig gedrogeerd is dat het uitvallen van lichaamsfuncties geen constateerbare hersengolven tot gevolg heeft die zouden kunnen duiden op pijn. Maar is dat 'zacht' doodgaan?

We kunnen verder gaan. Euthanasie is niet veel meer dan een eufemisme voor een voortijdige en onnatuurlijke dood waar een mens zelf voor gekozen heeft. Misschien is het een dood zonder aantoonbare lichamelijke pijn, maar of die dood daarmee dan 'eu' (d.w.z. 'gelukkig') wordt, is maar de vraag. Deze dood zou alleen maar gelukkig zijn wanneer een aantal aannames waar zouden zijn: (a) de mens is niet meer dan de som van zijn lichamelijke delen, (b) er is geen leven na de dood, (c) er is geen verantwoording na de dood over het leven dat men geleefd heeft. Zodra maar één van deze aannames niet plausibel is, kunnen wij al niet meer met een gerust hart spreken van een zachte dood. En omdat het niet meer dan aannames zijn (dus niet bewezen vooronderstellingen), kunnen wij so wie so niet spreken over euthanasie. Het enge is dat zo'n beetje iedereen in het Westen heel hart schreeuwt dat euthanasie goed is en dat het een fundamenteel recht is van ieder mens.

Durft niemand dan eens goed naar die aannames te kijken? Hoe komt het dat zovelen bereid zijn hun leven te wagen voor zo'n onwaarschijnlijke gok? Want dat is het een grote gok waarbij men zijn leven inzet met een reële kans de eeuwigheid te verspelen.
De basisgedachte bij euthanasie is deze: Iemand die ondraaglijk fysiek of mentaal 
lijdt, verdient het van dit lijden verlost te worden. Dit doen we door deze persoon op basis van vrije wil een onnatuurlijke dood te laten ondergaan waarbij er geen sprake is van lichamelijke pijn. Zo verlossen wij deze persoon uit zijn/haar lijden.

Logisch redeneren
Mijn stelling is dat het filosofisch of logisch gezien zeer onverstandig is om euthanasie te plegen of iemand bij een euthanasiepoging te assisteren. Mijn redenering is als volgt.


1. Wij weten niet wat er na de dood komt.
2. De argumenten tegen het bestaan een Schepper van de mens zijn niet overtuigend.
3. Als een Schepper bestaat moeten we rekening houden met een niet-materiële werkelijkheid.
4. De mogelijkheid van een niet-materiële werkelijkheid, brengt met zich de mogelijkheid mee van een leven na de dood. (Op basis van 2 en 3)
5. Het aardse/fysieke bestaan is tijdelijk, het potentiële leven na de dood mogelijk niet. (Op basis van 1 en 4)
6. Pijn in het aardse bestaan is tijdelijk, pijn in een potentieel leven na de dood mogelijk niet. (Op basis van 1 en 5)
7. Het is goed mogelijk dat er een bedoeling met het aardse leven bestaat dat een voltooiing vindt in het leven na de dood. (Op basis van 3 en 4)
8. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, komt het aardse leven mogelijk niet tot zijn doel. (Op basis van 1 en 7)
9. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, overtreden wij mogelijk het eigendomsrecht van de Schepper. (Op basis van 1 en 2)
9. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, lopen wij kans een potentiële straf te moeten ondergaan waarvan wij niet weten of die eindig is. (Op basis van 1 en 9)
10. Het is denkbaar dat de pijn die we met euthanasie proberen te bekorten juist door de euthanasie vervangen wordt door een pijn oneindig zwaarder in gewicht en duur. (Op basis van 8 en 9)


Zoals ik hierboven beargumenteerde, weten wij niet wat er na de dood komt. Niet alleen weten wij niet wat de non-fysieke aspecten van de dood inhouden (wij kunnen immers alleen maar vaststellen wat er met lichaamsfuncties gebeurt), maar tevens is het ons onbekend wat er na de dood gebeurt. De dood zelf is een moment (of een proces dat eindig is).

Als God bestaat...
Deze dood zou 'eu' (gelukkig) genoemd kunnen worden wanneer de dood inderdaad het einde is van het menselijk bestaan, wanneer - zoals hierboven beargumenteerd - de werkelijkheid uitsluitend uit materie bestaat. Maar dat is niet te bewijzen. Sterker nog, recente ontwikkelingen in de godsdienstfilosofie tonen aan dat het bestaan van God allerminst een dode discussie is. Filosofen als Alvin Plantinga, Richard Swinburn, William Lane Craig, J.P. Moreland en anderen hebben veel werk gemaakt van theïstische argumenten. Mede door hun werk is de vraag of God bestaat weer uiterst actueel. Zoals de zaken er nu voorstaan is het bestaan van God is uiterst plausibel te noemen.

Als God bestaat - een levensvatbare optie die allerminst weerlegd is - moeten we er als mensen rekening mee houden dat er een niet-materiële werkelijkheid bestaat. Het kosmologisch argument voor God toont aan dat God de werkelijkheid ex nihilo (uit het niets) geschapen heeft. Het begin van tijd, ruimte en materie. Zodra we dit inzien, is het niet langer houdbaar om te handelen alsof materie de enige werkelijkheid is. Integendeel; het is eerder zo dat de materie afhankelijk is van iets niet-materieels. Het bestaan van deze niet-materiële werkelijkheid laat de mogelijkheid open van een bestaan na de dood.

De blik op oneindig
We gaan nog verder. We weten wel niet wat en of er iets na de dood is, maar we weten wel dat dit leven op aarde tijdelijk is. Aangezien de mogelijkheid bestaat dat er leven na de dood is, dienen wij er rekening mee te houden dat dit leven geen einde kent. Immers het is duidelijk voor ons dat dit leven eindigt bij de dood. Deze dood kent een fysiek aspect. Het leven na de dood is mogelijk op grond van een niet-fysiek aspect in onszelf. Het is daarom allerminst vanzelfsprekend dat ons potentiële bestaan na de dood een einde kent. Dit heeft nogal wat consequenties voor de betekenis van het lijden in dit leven. Het lijden waarvoor wij een voortijdig einde maken in deze wereld is immers eindig. Maar wie zegt dat pijn die we in een leven na de dood ervaren eindig is? Het zou goed kunnen dat we m.b.v. euthanasie tijdelijke pijn inruilen voor eeuwige pijn.

Aangezien het goed mogelijk is dat er een God is, is het goed denkbaar dat het aardse leven een voltooiing vindt in het leven na de dood. Deze aardse werkelijkheid is dan misschien wel het decor zijn van een voorbereidingsfase. Als dat niet zo is, zitten we met de vraag waarom de Schepper een mens maakt die lijdt - soms ondraaglijk tot zijn dood, soms zonder uitzicht op geluk - terwijl diezelfde mens zo gemaakt is dat hij zich afvraagt waarom hij leeft en wat het doel van zijn bestaan is.

Nu, als die mogelijkheid van een doelmatigheid die zich uitstrekt tot voorbij de dood reëel is, dan zou het wel eens kunnen zijn dat we, door ons leven m.b.v. euthanasie te bekorten, niet tot het doel komen wat onze Schepper met ons leven heeft. Dat missen van het doel is dan wel definitief! Het wordt zwaarwegender wanneer wij beseffen dat wij als schepselen van een mogelijke Schepper het eigendom zijn van een Ander. Niet wij beschikken over ons leven, maar de Schepper die schepselen heeft gemaakt. Door dit aardse leven kunstmatig te bekorten lopen wij het beklemmende risico het eigendomsrecht van deze Schepper met voeten te treden.

Russische roulette
Wie garandeert ons dat we niet straks oog in oog staan met deze Maker om dan tot onze schrik te realiseren dat we iets gedaan hebben wat Hem niet welgevallig is? Niemand kan sluitende argumentatie leveren aan iemand die ondragelijk lijdt dat de dood zacht en gelukkig zal zijn; dat alles voorbij zal zijn; dat het lijden verleden tijd zal zijn.

De argumenten voor het bestaan van de Schepper en de daaruit voort­vloeiende gevolgen van een eeuwig voortbestaan na de dood en de mogelijkheid van een nooit eindigend lijden als straf op de euthanasie zouden ons af moeten schrikken. Wie zegt dat euthanasie niet simpel stuivertje wisselen is: tijdelijke pijn inruilen voor eeuwige pijn, keuzemogelijkheid tot moed inruilen voor een definitieve lotsbeschikking? Euthanasie is niets anders dan een vreselijke vorm van russische roulette waarbij elke kamer geladen is en we slechts na de dood weten wat het resultaat zal zijn van de grote gok waarmee we ons leven beëindigd hebben.

Vettige vreetdagen

Vettige Vreetdagen

In plaats van dat we elkaar prettige feestdagen toewensen kunnen we elkaar tegenwoordig net zo goed sterkte wensen met de vettige vreetdagen. Want daar draait het toch allemaal om: veel en lekker eten, snoepgoed, zoetigheid, vettigheid, kransje dit, amandeltje dat. Het vele eten is zijn doel voorbij geschoten. Wat overblijft is een uiting van onze publieke volksgodsdienst: consumentisme. Braaf leggen de Nederlanders hun centjes op het altaar van het materialisme om zich vervolgens over te geven aan het bacchanaal dat nog steeds kerstdiner heet.

Het eten is voor veel mensen een soort vlucht uit de sleur van het dagelijks bestaan een drug om in een roes van vergetelheid te komen. Een paar dagen lang uit de realiteit ontsnappen van het grauwe bestaan van de consument die zich zonder levensdoel van het ene materiële hoogtepunt naar het andere sleept. Tussen de feestmalen door probeert men uit te buiken en gewicht te verliezen. Obesitas is de nieuwe ziekte die voornamelijk westerlingen treft.

Wat een ironisch contrast met de ware betekenis van kerstmis. Bij kerst draait het ook om brood. Jezus zegt van Zichzelf dat Hij het Levensbrood is. Wanneer we zijn vlees eten (d.w.z. één worden met Hem) zullen we nooit meer honger hebben. De ontmoeting met Jezus leidt tot werkelijke verzadiging, niet een volle buik die resulteert in ontgoocheling en een terugkerend hongergevoel.

Jezus werd geboren in Bethlehem, dat 'broodhuis' betekent. Jezus is het Brood dat uit de hemel neerdaalde. Materie is eindig, maar wat God ons in Christus aanbiedt is dat niet! Alleen bij Jezus vinden we een antwoord op de diepste hunkering in ons hart. Een hunkering die met geen enkel aards product te stillen is. Christus leidt ons naar de bron van alles: God.

Wednesday, December 3, 2008

Dreaming of a Pink Christmas

Dreaming of a pink Christmas?

Van 18 tot 28 december wordt er een nieuw evenement gehouden in Amsterdam, Pink Christmas. Amsterdam zal voor een deel roze kleuren en op de grote kerstmarkt op het Pink Christmas Square komt er een levende kerststal met een roze kerstbomenexpositie. Het door ProGay georganiseerde event zal uiteindelijk zelfs groter moeten worden dan de Canal Parade.

Wat heeft kerst met de homoscene te maken? Moeten we nu twee maria's of twee jozeffen verwachten bij de kribbe? Moet nu echt alles het ontgelden voor een opgedrongen acceptatie van de homoseksuele levensstijl? Natuurlijk zijn er mensen die zeggen dat Christus ook de homoseksuele medemens liefheeft en dat het daarom gepast is. Anderen beschouwen dat hele kerstgebeuren slechts als folklore.

De kerststal op een roze markt is volgens mij ongepast. Het is niet dat Christus niet voor de gehele mensheid is gekomen. Christus heeft de homo lief en christenen dienen zijn voorbeeld te volgen. Toch is de kerststal daar niet op zijn plaats, omdat het een ondersteuning suggereert vanuit het christelijk geloof die niet overeenstemt met de realiteit.

De achterliggende gedachte bij ProGay en aanverwante organisaties is dat de homoseksuele levenswijze door iedereen aanvaard dient te worden, omdat de mens autonoom is. In zijn morele autonomiteit bepaalt iedere mens voor zich hoe hij of zij wil leven. De wezenlijke betekenis van kerst is precies het tegenovergestelde: God komt naar deze wereld om verzoening te bewerken tussen mens en God en om de mens de mogelijkheid te bieden vrijwillig terug te keren onder Gods gezag. Het christelijke geloof ontkent de morele autonomiteit van de mens.

De bron voor morele kennis is de godsopenbaring in de bijbel én in de persoon van Christus. Christus zou van de roze kerstmarkt misschien niet wegblijven, maar met zijn aanwezigheid deze ook niet promoten. Hij is gekomen om Gods liefde voor de gehele mensheid kenbaar te maken, maar dat wel vanuit het perspectief: 'Ook Ik oordeel u niet, ga heen en zondig niet weer'. Het niet oordelen geschiedt vanuit de hoop op bekering; een bekering die ieder mens nodig heeft.

Zo mogen wij allen bij het kerstkind komen; niet om Hem in te lijven als een levende adhesiebetuiging voor onze levensstijl, maar om door Hem met God verzoend te worden en zijn heerschappij te erkennen in ons leven.

Een roze kerstman? Best. Maar geen roze Christuskind! I'm not dreaming of a pink Christmas.

De media en India

De media berichten vaak over wat ze intereseert, niet wat echt belangrijk is. Ze brengen het nieuws via een door henzelf aangebracht filter. Hun interpretatie neemt de plaats in van de naakte feiten. Ze beheersen het beeld en sturen daarmee de beeldvorming. Zowel nieuwskeuze als duiding zijn gekleurd. Een christen die wil weten wat er echt gebeurt en wat de werkelijke betekenis is van de feiten, moet zijn tijd goed kennen en die kunnen bezien in het licht van Gods Woord. Geen gemakkelijke opgave.

Een wrang voorbeeld van deze bevooroordeeldheid vinden we in de recente berichtgeving rondom de gebeurtenissen in India. Bij het lezen van deze zin denkt iedereen meteen aan de televisiebeelden van de terroristen die in Mumbai op diverse plaatsen een enorm bloedbad aanrichtten. Tegen de 200 onschuldige mensen omgebracht door vermoedelijk een islamitische groepering.

Maar bijna niemand weet dat er in datzelfde India op vrijwel hetzelfde moment de meest onbegrijpelijke gruweldaden gepleegd worden. In de staat Orissa worden christenen door fanatieke hindoes voor de zoveelste keer in ruim één jaar tijd in het nauw gedreven. Het gaat hier niet om een klein groepje terroristen, maar een grootschalige schending van mensenrechten. Mensen worden aan stukken gehakt of levend in brand gestoken. Duizenden christenen zijn de jungle ingevlucht. En de media? Die blijven grotendeels stil; geen verslagen, geen foto's, geen verontwaardiging, geen protest.

Een scherper contrast is bijna niet denkbaar in de bevooroordeelde berichtgeving van de media. Hoe komt dit? Misschien houdt India deze belastende informatie onder de pet. Misschien moeten er ontploffingen zijn op plaatsen waar westerlingen het slachtoffer worden voordat de camera's in positie worden gebracht. Misschien is het wel, omdat sommigen menen dat christenen toch eigenlijk niet thuishoren in een hindoeïstisch land en er vast wel zelf om gevraagd hebben (...moeten ze maar ophouden met zendelingetje spelen). Misschien omdat we ons ongemakkelijk voelen wanneer we daders niet langer terrorist kunnen noemen, omdat ze gewone burgers zijn die teveel op onszelf lijken. Wie zal het zeggen?

Beeldvormende media in een wereld in beroering. De grotendeels geseculariseerde pers is in ieder geval niet in staat om te zien dat de conflicten in deze wereld in toenemende mate een wereldbeschouwelijke (lees religieuze) voedingsbodem hebben.

Monday, December 1, 2008

Staat en kerk opnieuw getrouwd?

Sinds jaar en dag is er in ons land scheiding van kerk en staat. Beide hebben hun eigen invloedssfeer. De een mag de ander niet overheersen en beide mogen niet samenvallen. Alles lijkt in orde. Af en toe hoor je een verontwaardigd gemompel wanneer een christelijke partij ook maar een beetje een beroep lijkt te doen op de christelijke bronnen van haar christelijke normen en waarden. Maar over het algemeen lijken die christelijke partijen zich koest te houden.

Ze blijven braaf in hun hok en doen zoveel mogelijk wat de geseculariseerde staat van hen verwacht: een stukje rechts zitten van de morele status quo, eerder het humanistische waardensysteem bevestigend dan een kritisch alternatief biedend. Ze kunnen ook niet anders, want de scheiding van kerk en staat is heilig. Daar mag niet getornd worden. Scheiding van kerk en staat betekent: politiek zonder religie. En daar zit ‘m het probleem.

Waar de scheiding van kerk en staat oorspronkelijk godsdienstvrijheid moest waarborgen, heeft die scheiding nu geleid tot het verdringen van elke vorm van religie in de politieke arena. Waar scheiding van kerk en staat oorspronkelijk juist de vrije uiting van godsdienst op politiek vlak mogelijk maakte door een dominantie van de staat door één georganiseerde religie te verbieden, leidt diezelfde scheiding nu tot uitsluiting van godsdienst zo niet tot onderdrukking ervan.

Bij dit alles vindt er een discriminatie van wereldbeschouwingen plaats. Confessioneel bepaalde wereldbeschouwingen worden buitengesloten van inmenging in de politiek terwijl seculiere levensbeschouwingen vrije toegang hebben om hun ideeën door te drukken. Dat alles op grond van een vermeende non-religieuze objectiviteit.

Zo legt het humanisme met het argument van de scheiding van kerk en staat het zwijgen op aan confessionele groepen en drukt vrijwel zonder enige belemmering zijn eigen agenda door. De scheiding tussen kerk en staat lijkt weer ongedaan gemaakt. Alleen is het woord ‘kerk’ vervangen door ‘humanisme’. Een nieuwe intolerantie lijkt geboren. Meer hierover hier.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu