De Apologeet

Verhuizing

2009-05-31T14:12:00.002+02:00

Het is tijd om te verhuizen. Met mijn aanstaande vertrek naar Noord Amerika om aldaar een Masters graad Christian Thought te gaan behalen, is ook het moment gekomen om voor dit blog om te verhuizen naar een plek waar het aangenamer toeven is. Het nieuwe blogadres is apologeet.wordpress.com. De nieuwe plaats biedt een betere blog- en leeservaring.

De apologeet blijft dus de apologeet. Hij zal zich blijven inzetten om, helder na te denken, scherpe analyses te geven, maar vooral door te gaan met het verdedigen van het historisch christelijk geloof en het toepassen van haar waarheid op alle terreinen van het leven.

Over een apologeet

2009-05-30T06:00:00.002+02:00

Aangezien dit de 99ste post is op dit blog is het misschien goed om even na te denken over waar De Apologeet voor staat. Het is niet zomaar een hobby, maar een serieuze poging een bijdrage te leveren aan de opbouw van de Kerk van Christus aan het begin van de 21ste eeuw.

De naam van deze blog is ontleend een groep vroege kerkvaders die leefden in de 2de eeuw na Christus. Een van de vroegste van hen was Justinus de Martelaar. De Rooms Katholieke Kerk vereert op 1 juni Justinus de Martelaar als heilige. Het kan geen kwaad om met deze dag in het vooruitzicht aandacht aan deze bijzondere man te schenken. Justinus was een filosoof die zich tot het christendom bekeerd had. In twee van zijn werken, Apologia en Apologia Secunda, richt hij zich tot de intelligentsia en de overheden van het Romeinse rijk. Daarin probeert hij hen met argumenten te overtuigen dat de beschuldigingen van atheïsme en allerlei wanpraktijken niet terecht zijn. In plaats van dat hij de filosofie achter zich liet, bleef Justinus de filosofenmantel dragen (letterlijk). In de leer van Christus zag hij de ware filosofie. Christus was de personificatie van het rationele logosprincipe dat reeds daarvoor in de wereld, m.n. in de Griekse filosofie, werkzaam was.

We kunnen de ideeën van Justinus niet geheel orthodox noemen, maar hij is desondanks een voorbeeld om na te volgen. Met Justinus moeten we de waarheid van het christelijk geloof verdedigen en ondersteunen met behulp van de filosofie. Daarmee bedoelen we niet dat filosofische leringen uitgangspunt worden voor ons verstaan van de bijbel, maar dat een scherp inzicht in logica en kennis van de geschiedenis van het denken ons kunnen helpen het heden te verstaan en goed van fout te onderscheiden. Ook helpt filosofie ons bij het doordenken van de voorvragen van ons eigen christelijk wereldbeeld én de voorvragen van andere wereldbeelden.

Justinus hield een pleidooi voor het christelijk geloof. Hij deed dat tegenover de niet-christelijke wereld die hem omringde. Ook nu is daar grote behoefte aan. De meeste theologen zijn naar binnen gericht. Dit moet veranderen. Theologische training moet gericht zijn op dialoog en respectvolle confrontatie met andersdenkenden. Dit moet gepaard gaan met bewogenheid en juiste argumentatie, zoals ook Justinus deed. Het is een taak waar we onze volledige inzet voor moeten geven tot het uiterste aan toe. Justinus wordt niet voor niets Justinus de Martelaar genoemd. Hij werd in 165 na Christus onthoofd om zijn geloof.

We mogen hopen dat we zijn lot niet hoeven te ondergaan, maar we zijn evenals hem geroepen de waarheid van Christus te verdedigen en uit te dragen, ongeacht wat de kosten zijn. Die kosten kunnen hoger zijn dan we denken. We leven in een tijd van intense godsverduistering, van minachting voor de Bijbel en haat jegens christenen.

Juist in deze tijd hebben we apologeten nodig die opstaan voor de waarheid, haar doordenken, haar uitdragen en haar toepassen op alle terreinen van maatschappij, cultuur, wetenschap en politiek. Daar is moed én ootmoed voor nodig, wetenschap én wijsheid, inzicht én visie. De Apologeet wil aan deze grootse taak een kleine bijdrage leveren.

---

Klik hier voor een artikel over dit onderwerp in het Reformatorisch Dagblad, waarin dr. P.F. Bouter de actualiteit aantoont van de tijd van de vroege apologeten.

Entertainment, obesitas van de geest

2009-05-29T06:00:00.002+02:00

Entertainment is net als obesitas een nieuwe ziekte van het Westen geworden. In tegenstelling tot obesitas wordt entertainment echter niet als ziekte of gevaar gezien. Entertainment staat overal en altijd tot onze beschikking en we maken er steeds meer gebruik van. We spenderen een aanzienlijk aandeel van ons inkomen aan entertainment en wijden een substantieel deel van onze tijd eraan toe.

Entertainment is alomtegenwoordig. Van games die ons opsluiten in een virtuele wereld waar we niet uit wakker willen worden tot gadgets die ons als extensies van ons eigen lichaam begeleiden waar we ook komen. We worden gediverteerd, geïnformeerd, geanimeerd, en 'on hold' gezet. Gesprekken moeten wijken voor de ringtoon, momenten van samenzijn verworden tot sitcoms. Uitwisseling van gedachten met andere mensen wordt minder naarmate we meer interactief en online bezig zijn in contact met iedereen en niemand. De televisie is het grote oog dat onze wereld binnenkijkt en ons een venster biedt op een nimmer eindigend en immer variërend landschap. Entertainment is voor velen een levensdoel geworden, een raison d' etre. We werken om te genieten van de oude dag en intussen verblijden we ons in een eeuwige jeugd op Second Life.

Entertainment kunnen we zien als een bijproduct van de naoorlogse welvaartsexplosie die in combinatie met de zingevingscrisis van een postmoderne samenleving heeft geleid tot een sterke hedonistische tendens. Hedonisme is de nieuwe zingeving. Hedonisme maakt van genotsbeleving het hoogste doel. Onderdeel van die zucht naar genot is de behoefte om geëntertaind te worden, bezig te worden gehouden. Het leven is een grote interactieve game geworden waar wij als participanten kick na kick moeten beleven. Deze levensvulling is de betekenis geworden van ons bestaan. Wij zijn de homo ludens (spelende mens).

Overeenkomsten met obesitas zijn er echter maar al te duidelijk. Obesitas is zwaarlijvigheid, terwijl entertainment samenhangt met een overdosis aan informatie (information overload). Obesitas hangt vaak samen met een eetverslaving. Je eet teveel en wilt toch nog meer hebben. Entertainment werkt niet veel anders. Er treedt geen voldoening op; het werkt eerder verslavend. Internetverslaving is een bekend fenomeen geworden. Obesitas hangt samen met een levensstijl die ongezond is. Wie zwaarlijvig is, wordt er automatisch van weerhouden dingen te doen die gezond zijn voor het lichaam. Entertainment weerhoudt je van activiteiten die geestelijk goed zijn. Obesitas leidt tot afbraak van het lichaam, entertainment leidt tot afbraak van de geest. Teveel eten geeft een surrogaatvoldoening net als een overdaad aan entertainment niet echt bevredigt. Obesitas leidt tot een vroegtijdige dood net als entertainment een mens geestelijk dood maakt voordat hij lichamelijk sterft.

Entertainment geeft ons een roes die ons afschermt van de werkelijkheid. De werkelijkheid die als saai of als bedreigend en confronterend wordt ervaren. We willen die werkelijkheid liever niet omdat die zo schril afsteekt bij de kick die entertainment ons te bieden heeft. We maken echter een grote vergissing als we denken door middel van een virtuele realiteit aan de werkelijkheid te kunnen ontsnappen. De werkelijkheid blijft de werkelijkheid. Entertainment ontneemt ons uiteindelijk een perspectief op die werkelijkheid en de mogelijkheid er mee te doen wat we moeten. We kunnen de volgende gevolgen van entertainment in ons leven identificeren:

1. Entertainment weerhoudt ons van nadenken. We oefenen ons niet in de logica, maar raken eerder afgestompt. Misschien zijn we behendig met de joystick en snel in de sms-taal, maar analfabeet wanneer het op logisch redeneren aankomt. We trainen onze hersenen niet meer, houden ons steeds minder bezig met het verwerven van kennis en bezitten een a-historische blik op de wereld. In plaats daarvan zouden we ons denkvermogen ook kunnen gebruiken om lofwaardige dingen te bedenken en uit te voeren.

2. Entertainment leidt tot een gigantische tijdverspilling. In plaats van dat we iets goeds of nuttigs doen, besteden we een groot deel van onze tijd aan vertier en een groot deel van de rest om dat vertier mogelijk te maken. Die tijd is opgebruikt en kan niet meer voor iets anders aangewend worden. Een gemiddeld leven omvat ongeveer 27400 dagen. Het menselijk leven is eindig.

3. Entertainment leidt tot verbrokkeling van sociale relaties. We gaan zo op in ons plezier en ons vertier, onze één-op-één relatie met het entertainende medium, dat we steeds minder tijd hebben voor gesprekken, vriendschappen of familierelaties. We zijn vooral bezig met onszelf i.p.v. dat we investeren in andere mensen en hen opbouwen en bemoedigen, hen verder helpen op hun levensweg of wijsheid en kennis overdragen. Ons eigen identiteit, zo begaan met zichzelf, zal vervliegen met de dood, zonder iets nuttigs na te laten.

4. Entertainment weerhoudt ons van het nadenken over de consequenties van onze daden. Waar leidt ons leven naar toe, waar gaat het over? Wat betekent het dat ik eindig ben? Is er een leven na de dood? Wat betekent de eeuwigheid? Wat beteken ik in het licht van de eeuwigheid? Zulke vragen komen niet aan bod. Ze worden als triviaal beschouwd; het zijn vervelende drempels die de snelheid van de achtbaan verpesten.

5. Uiteindelijk weerhoudt entertainment ons van het verkrijgen, onderhouden en verdiepen van een relatie met God. We schuiven het eeuwige Doel, de Bron en het Eindpunt van tijd en ruimte, opzij voor een tijdelijk medium dat eindige dingen verschaft. We spelen zo druk met de blokjes dat de Maker buiten beeld blijft. We missen het doel van ons leven.

6. Entertainment maakt ons door en door egoïstisch en ongevoelig voor de noden van onze naaste. We moeten het laatste speeltje hebben, we duiken in het volgende online avontuur en zoeven naar planeet Zork met de virtuele stuurknuppel in onze handen. We willen de recentste versie, de laatste upgrade, het nieuwste foefje, de mooiste gadget terwijl elders in de wereld miljoenen onder het bestaansniveau leven, geen schoon drinkwater hebben, als slaaf gebruikt worden of moeten vluchten voor hun leven.

Entertainment is obesitas van de geest. het maakt ons kapot, het verruïneert ons leven zonder dat we het door hebben. Het is zonde om zoveel tijd en geld te verspillen. Zonde in de betekenis van moreel verkeerd. Het is God verachten, zijn Woord gering schatten, de kennis van de Allerhoogste als triviaal beschouwen. Het is ongetwijfeld één van de belangrijkste werktuigen in de handen van satan om een vetgemest christendom te weerhouden van radicale toewijding en effectieve dienst in het Koninkrijk van God.

Toch is genezing is verbluffend simpel. Lees dit artikel van John Piper waarin hij advies geeft dat ik ook hier overneem:

1. Erken het probleem. Geef toe dat je meer van je iPod houdt dan je Bijbel. Belijd de zonde van tijdverspilling en geestverzieking aan God en vraag om vergeving.

2. Neem een beslissing om hier wat aan te veranderen. Neem deze beslissing voor Gods aangezicht en vraag Gods hulp om die beslissing realiteit te maken.

3. Kom in actie: Doe de tv weg uit je huis, of beperk de kijktijd drastisch. Laat je leven niet beheerst worden door je mail, je online community, de laatste games, de hartstochtelijkste soaps. Doe wat je moet doen om deze verslaving een halt toe te roepen. Ga de Bijbel lezen en roep God aan om jou honger in je hart te geven naar Hem.

4. Ga van tijd tot tijd digitaal vasten. Douglas Groothuis, professor filosofie aan het Denver Seminary, laat zijn studenten een week of langer digitaal vasten. Dit houdt in dat de mobiel en computer uitgaan en de tv niet aan.

5. Zoek God met geheel je hart. Vraag Hem om zijn visie en bedoeling voor jouw leven. Vraag Hem hoe jij kunt bijdragen aan zijn plan met deze wereld en jouw plaats in Gods Koninkrijk.

Fluiten naar de vrijheid van meningsuiting

2009-05-26T16:51:00.004+02:00

De VVD start vandaag een debat om een verregaande vrijheid van meningsuiting te bepleiten en uiteindelijk in wetgeving te verankeren. Was de partij vroeger tegen Anne Frank met een PLO-sjaal, nu moet dat kunnen. Ook 'Hamas, hamas, joden aan het gas' kan - hoe verwerpelijk ook - door de beugel. Godslastering - tsjonge we staan verbaasd - is niet langer een probleem.

Nu ben ik vóór vrijheid van meningsuiting en ben ik ook bezorgd om de toenemende neiging van overheden om in het kielzog van 9-11 en de moord op Theo van Gogh privacy van de burger in te perken en niet langer zomaar elke mening te respecteren. Ik heb dan ook gepleit tegen de beslissing van de procureur-generaal om Wilders toch te vervolgen. Wanneer politiek correcte meningen of angst voor represailles van bepaalde groepen het uitgangspunt worden voor wat gezegd mag worden, is het einde zoek en gaat de waarheid eraan.

Nu is het echter op z'n plaats om even luid te zeggen dat ook een verabsolutering van vrijheid van meningsuiting de waarheid geweld aandoet. Sterker, de waarheid is ten dode gedoemd als iedereen ad infinitum mag zeggen wat hij of zij vindt.

Kun je je voorstellen wat voor gekke dingen men kan gaan zeggen. De viezigheid van reality programma's bij de commerciële omroepen zal overtroffen worden en verdedigd gaan worden tot de Hoge Raad toe. Het toppunt van postmodern gebral wordt op een voetstuk verheven. Elk braaksel van de menselijke stem is rechtgeldig, mag gehoord worden, is iets om trots op te zijn, wordt iets om samen pal voor te staan.

Maar waarom zijn meningen heilig? Is vrijheid van meningsuiting niet een waarborg om mensen in staat te stellen om datgene te belijden waarvan ze naar eer en geweten geloven dat het waar is? Dat ze dit mogen zeggen zonder bang te zijn vervolgd te worden? Dat wil nog niet zeggen dat élke mening heilig is. Het wil nog minder zeggen dat elk product van de menselijke stemband een mening vertegenwoordigt. 'Hamas, hamas, joden aan het gas' staat niet voor een mening, het is het geluid van ongeïnformeerd gepeupel dat napraat en vervallen is tot stammenstrijd. Ook is niet elke mening gerechtvaardigd. Niet elke mening heeft bestaansrecht. Hoe controversieel dit ook mag klinken.

Wanneer een absolute vrijheid van meningsuiting wettelijk gewaarborgd wordt, krijgen we vreemde situaties. Het betekent dat elke mening - hoe bizar ook - een plek geboden moet worden in de maatschappij. Ja, elke mening kan zich zo nestelen bij de overheden. Waar zij zich maar laat horen, heeft de mening recht van spreken, recht van eisen, recht van afdwingen. We moeten ook goed beseffen dat mening en gedrag niet te scheiden zijn. De daad ligt in het verlengde van het woord. De doodverwensing wordt gevolg door een moord. Genocide is nazaat van ethnische haat. Waar een mening gehoord wordt, wordt zij door sommigen of door velen aangenomen. De publieke opinie kan definitief door een overtuigende mening beïnvloed worden. Wetgeving volgt.

Wat een naïviteit om zo te denken en voldaan de Auschwitzs en de Srebrenicas tot het verleden te verklaren. Alsof het niet weer zou kunnen gebeuren. Elke wandaad in het verleden is begonnen met een gedachte die een mening die een uitspraak die een opinie die een daad werd.

Er moet dan ook een norm gehanteerd worden. De norm die ik wil voorstellen is niet erg in zwang en ze is - vanwege de menselijke feilbaarheid - ook niet fool-proof. Maar toch, hier is die norm dan: de waarheid. De waarheid is niet populair, de waarheid wordt tegenwoordig veelal niet als absoluut ervaren, maar het is de enige norm die ons hier kan helpen.

Wat wel en niet gezegd mag worden, moet getoests worden aan de waarheid. Wat waar is, mag gezegd worden, wat niet waar is, niet. Dit zou in ieder geval op de volgende gebieden toegepast moeten worden:

1. Logica. Een mening moet een interne consistentie vertonen. Nu verkondigen mensen heel vaak meningen die onlogisch zijn en vaak maakt dat ook niet veel uit. Maar bij sommige meningen wordt het problematisch. Als iemand zegt: 'Ik vind dat je bij rood licht door moet rijden, want stieren rennen ook als ze een rode lap zien', is dat een verwerpelijke mening. Het is nl. intern niet consistent. De mening laten we misschien wel toe, maar zodra de meninghouder tot de daad overgaat, krijgt hij een bon. Ook de mening 'Turken moeten Nederland uit, want snorren zijn niet van deze tijd'. is verwerpelijk. Deze mening gaat al richting vreemdelingenhaat. Deze mening is ook intern inconsistent: snorren zijn niet uit de mode en bovendien is ‘uit de mode zijn’ nog niet een reden om niet in Nederland te mogen wonen.

2. Geschiedenis. Meningen die leiden tot historisch revisionisme moet verworpen worden. Anne Frank met een Palestijnse sjaal is een goed voorbeeld van revisionisme. Anne staat symbool voor de slachtoffers van de jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog en kan niet zomaar symbool staan voor om het even welk slachtoffer in welke situatie dan ook. Ze mag zeker niet gebruikt worden voor de revisionistische kijk op het Palestijnse vraagstuk waarbij de vermeende 'slachtoffers' actieve participanten zijn in jodenhaat. Een schande is het!

3. Levensbeschouwing. Er moet respect zijn voor andere levensbeschouwingen. Tegelijk moeten we ook scherp oog hebben voor waar een godsdienst of een levensbeschouwing toe kan leiden. Niet alle levensbeschouwingen zijn gelijk. De nazistische levensbeschouwing (het was meer dan een politieke ideologie) heeft terecht het onderspit moeten delven, omdat de nazi-ideologie leert dat niet alle rassen gelijk zijn en dat het ene ras geëxtermineerd mag worden ten behoeve van het andere. Als we om ons heen kijken, zien we hoe een moreel relativistische seculiere staat blind genoeg is om de eigen judeo-christelijke wortels te grabbel te gooien ten faveure van een wereldbeeld dat ten diepste anti-seculier is en het concept scheiding van kerk en staat in het geheel niet kent.

4. Moraliteit. Ook zijn er morele waarheden die in acht genomen moeten worden. Het moedwillig kwetsen met als doel het schofferen van bepaalde mensen of groepen is moreel onjuist. Het strookt niet met de morele absolute waarheden die wij kennen. Wilders' mijn Kampf vergelijking valt daar m.i. niet onder, omdat hij een vergelijking maakt die - gelet op het wijdverbreide antisemitisme onder moslims - niet uit de lucht is gegrepen en als doel heeft de ogen te openen. Het is wel op het randje. De moedwillige niet-functionele godslasteringen in literatuur en cultuur gaan volgens mij soms wel over de schreef.

Rest ons nog om de test van de logica toe te passen op het idee van de VVD. Uiteindelijk is totale vrijheid van meningsuiting een absolute mening die afwijkende meningen uitsluit. Het legt hen die het er niet mee eens zijn het zwijgen op! Met het voorstel snijden Rutte en Nicolaï zich daarom in de vingers. Het werkt beperking van vrijheid van meningsuiting in de hand. Trouwens wat moeten we met de mening dat niemand meer mag denken wat hij wil? Met die mening kan de vrijheid van meningsuiting om zeep worden geholpen! Het is raar, maar waar.

Wanneer houden politici op met het bedenken van nieuwe dingen waar ze mee in de schijnwerpers kunnen komen zonder dat die eerst getoetst worden aan haalbaarheid, logica, de grondwet... en de waarheid?

Wilders en het Wilde Westen

2009-05-24T14:01:00.003+02:00

Geert Wilders gaat definitief vervolgd worden om zijn uitspraak waarin hij de koran vergeleek met Hitlers Mein Kampf. De procureur-generaal bij de Hoge Raad heeft het verzoek tot beëindiging van de zaak afgewezen. Nu is Wilders heus geen lief manneke. Hij is een effectieve demagoog en populist. Misschien heeft hij wel expres de grenzen opgezocht. De rechtzaak zal hem mogelijk eerder verder helpen. Wie heeft met zulke eigenschappen nog verdedigers nodig? In dit alles is er echter wel iets vreemds aan de hand. De apologeet meent voor Wilders in de bres te moeten springen.

We moeten de relatie tussen het christendom en het Westen onder de loep nemen om het contrast met de huidige rechzaak te zien. Vervolgens moeten we ook bekijken hoe de islam zich zelf gedraagt t.o.v. andersdenkenden. Uitendelijk zal duidelijk worden dat met deze rechtzaak iets goed scheef zit. We krijgen de neiging om de 'ware' motieven tot Wilders rechtzaak boven water te willen gaan halen.

Eens even kijken hoe het Westen omgaat met het christendom. Een bloemlezing:

Dawkins noemt de God van het OT het onplezierigste karakter dat fictie ooit heeft voortgebracht. De Libris literatuurprijs gaat naar - ik durf het eigenlijk niet op de schrijven - 'Godverdomse dagen op een godverdomse bol'. De God van de Bijbel wordt een reptielenbrein toegedicht waar hij al eerder met een bronstige ezel werd vergeleken. Madonna gaat vrolijk aan een kruis hangen, terwijl pornofilms met bijbelse figuren in de hoofdrol worden vertoond. Revisionistische pogingen om middels romans de historische basis onder het christelijk geloof weg te slaan, zijn razend populair. Maar rechtzaken? Hoe maar. Openbare aanklagers die worden gedwongen te vervolgen? Ho maar. Ondertussen genoeg gekwetste christenen die zich gemarginaliseerd voelen in een in toenemende mate anti-christelijke samenleving.

En nu het christendom en de islam. Het christendom heeft weinig over de islam te zeggen, behalve dat de islam - die veel later kwam - volgens het christelijk geloof niet waar kan zijn. De islam heeft echter nogal wat te zeggen over christenen (en joden). Die zouden bijvoorbeeld onthoofd moeten worden. Keer op keer spuwt de koran haat uit jegens zowel joden als christenen. Bovendien wordt er maar telkens beweerd dat God geen zoon heeft. Nu, dat is zeer kwetsend voor christenen, die beweren dat Jezus, de centrale persoon in hun religie, de Zoon van God is. Zijn zoonschap vormt de kern van het christelijk geloof.

Dit alles roept vragen op. Hoe komt het dat het niemand kan schelen wanneer het christendom door het slijk wordt gehaald, terwijl men vindt dat de islam in onze rechtstaat beschermd dient te worden? Is de islam die ongelovigen als honden beschouwt, die pas rust wanneer de hele wereld onder islamitisch bestuur valt (Umma), die zelfmoordenaars als martelaars beschouwt, die in Amerika een grote satan ziet ineens schoothondje geworden van onze intelligentsia?

Is er een geheime liefdesreatie tussen de islam en het Westen aan de gang? Ze zouden elkaar moeten haten. Ze staan haaks op elkaar in wereldbeschouwing. Ze bevechten elkaar elders in de wereld. Waar blijven de tijden van Rushdie die de Duivelsverzen schreef en volmondig gedekt werd door de westerse mogendheden? Was het niet uitermate kwetsend wat Rushdie met zijn boek deed?

Geert Wilders vergelijkt de koran met Mein Kampf. Dat is nogal wat. Maar is het helemaal uit de lucht gegrepen? Mein Kampf mondde uit in de Entlösung. Moslims in de hele wereld - en in het bijzonder in het Midden Oosten - willen maar één ding: de joden de zee in drijven en Palestina terugveroveren voor de islam. Dat is een feit waarvoor velen hun ogen toesluiten. Maar wie het verleden niet probeert te vergeten en zich bewust is van het vreselijke lot dat de joden ondergaan hebben in WOII, ziet het gevaar dat in de islam schuilt.

Dat los je niet op door zoals Wilders moslims met harde woorden te vervreemden, maar nog minder door je kop in het zand te steken - nee nog erger - het gedachtengoed van de islam een vrijhaven te bieden in de beschermende armen van de westerse rechtstaat. Er is hier sprake van - zoals een commentaar in een Belgische Standaard het uitdrukt - selectieve vervolging.

We leven in het Wilde Westen waar goed kwaad wordt genoemd en kwaad goed wordt gepraat. Waar je je mening niet meer zeker bent. De ideologische verwarring, in de hand gewekt door religieus pluralisme, moreel relativisme en de complexe internationale verhoudingen van na de Koude Oorlog, wordt alleen maar groter. En gaat nu Nederland de koran verdedigen, nadat het eerst de bijbel in de beerput heeft geworpen? Snapt u het nog?

Over de 'God van een afkomst'

2009-05-22T18:07:00.004+02:00

Dichter Ramsey Nasr reageert in Trouw op de kritiek die van de kant van m.n. de SGP kwam op zijn gedicht, Psalm voor een afkomst. Natuurlijk is geen dichter blij met kritiek. Als het waar is dat zijn criticasters hem onder de verdoemden verwensen, gaat dat te ver. Maar dat hij zich zal moeten verantwoorden tegenover God voor dit gedicht is duidelijk. Iedereen moet zijn daden verantwoorden...

... voor God. En daar ligt het probleem. Nasr verwijt de orthodoxen de 'vaderen slechts na te bouwen', terwijl hij het geen probleem vindt om zelf al te vrij om te gaan met een God wiens karakter ontleend is aan een tekst die pretendeert goddelijk geïnspireerd te zijn.

Is zijn reactie terecht? Ik denk het niet. Hij verdedigt zich met beroep op zijn recht vrij met oude teksten om te gaan. Maar de titel van zijn gedicht - en de eerste zin ervan - geven toch aan over Wie Ramsey het heeft: De God van Oranje, de God die onze vaderen aanbaden. Dat is niet een God die telkens opnieuw uitgevonden en geherformuleerd kan worden; een postmoderne 'dit is mijn waarheid op dit moment'-god.

De huidige SGP en andere orthodoxe reformatorischen, die toch zonder al teveel moeite beschouwd kunnen worden als de meeste getrouwe representanten van het gedachtegoed van onze Godvrezende voorvaderen, reageren zoals ook zij gereageerd zouden hebben. Godslasterlijke uitspraken werden toen niet getolereerd. Daar veranderen complimentjes van onze koningin niets aan.

Ik krijg niet de indruk dat Ramsey de God van Oranje enige ontologische realiteit toeschrijft of Hem zelfs maar bestaansrecht toekent. Het is een God waar Ramsey zelf mee aan de haal gaat. Weliswaar met dichterlijke verwijzingen naar de godsopenbaring van die 'God van een afkomst', maar verder toch vooral een God die voldoet aan het godsbeeld van Ramsey zelf. Doorspekt met vleselijke verwijzingen speelt Ramsey kunstig met woorden. Hij vervaardigd een gedicht dat vooral over hemzelf gaat én zijn dichtkunst. Het gaat helemaal niet over de God van zijn afkomst. Het is een afstandelijke God die tegelijk aardse trekjes heeft: een beetje mystiek met een beetje wellust, een beetje vlees met een beetje spiritualiteit, een beetje van Ramsey en een beetje van de magisteriële reformatie.

Het is terecht dat reformatorischen hem daarop aanspreken, want de God die Ramsey toespreekt is niet zomaar iemand. En het gedicht van Ramsey wekt de indruk dat hij zich daar nauwelijks van bewust is. Ramsey spreekt de God van onze afkomst aan. Hij draagt een psalm aan Hem op. Maar is dat echt zo? Het is niet de God van Oranje, maar een god met dichterlijke franje, niet een psalm voor een afkomst, maar de walm van een vlaspit, niet God maar god. De god van de relatieve waarheid, van de zelfbedachte al te menselijke attributen. De god die niet was, maar is en niet zijn zal.

Daarom - nogmaals - hebben de refo's groot gelijk als ze verontwaardigd zijn. Best als je zo spreekt over jouw god, maar blijf af van de God van Oranje, de God van Calvijn, de God van onze afkomst. Dat vind ik ook. Ik vind ook dat Nasr de God van mijn afkomst niet recht doet. Als dat nu zou gebeuren op een of andere dichtersbijeenkomst is dat één ding, maar op de officiële opening van de Calvijntentoonstelling te Dordrecht mét de koningin erbij - dat gaat te ver. Of het zou iets moeten zeggen over hoe ver onze Nederlandse maatschappij is afgedwaald van het geestelijk erfgoed waaruit dit land is voortgekomen. Daarom heb ik als tegenwicht ook een 'psalm' geschreven:

God van mijn ontkoming

God van mijn vaderen
nu het geboomte wil ontbladeren
dat ons genezing bracht
en er geen kracht meer is tot baren
de feestvreugde niet te bedaren

richt ik mij tot U: ontvang mij
ontzondig mij, onthecht mij
U die mij ontstijgt, doe mij naderen
voordat U mij tot het voorgeslacht
voor eeuwig zal vergaderen

Ik kan me natuurlijk vergissen. Misschien is Ramsey echt op zoek en probeert hij op dichterlijke wijze God uit de tent te lokken. Maar waarschijnlijker is het dat hij daar vooral voor zichzelf stond en voor zichzelf sprak. Dat doen kunstenaars meestal. Wie God zoekt, doet dat in stilte of schreeuwt het met een oerkreet van een heuveltop. Wie God ontmoet, kan over zichzelf alleen maar spreken, nee, huilen, in het licht van de objectieve, almachtige, heilige, maar tevens liefhebbende God. Ramsey, mag je Hem ontmoeten.

Beterwetenschap

2009-05-21T08:33:00.003+02:00

Er is heel wat verwarring over de verhouding tussen godsdienst en wetenschap. De algemene perceptie is dat die twee op gespannen voet staan. Sterker nog, velen denken dat ze elkaar uitsluiten. Religie is een voorwetenschappelijke benadering van de werkelijkheid door een mens in verwondering over de grootheid van de natuur en de vraag naar zijn bestaan. Wetenschap heeft het estafettestokje overgenomen en komt - nu de mens eindelijk 'volwassen' aan het worden is en de realiteit 'aankan' - met de waarheid. Natuurlijk wint de wetenschap deze strijd. Het is de wetenschap die met harde feiten komt. Die bewijst hoe de dingen feitelijk in elkaar zitten.

Nog even en de wetenschap 'bewijst' dat God niet bestaat. Volgens velen is dat trouwens al lang gebeurd. Zo las ik onlangs op een forum dat we godsdienst niet meer nodig hebben, omdat alle vragen beantwoord zijn. Toen ik dat las, schoot ik meteen in de lach. Ondanks al het postmodernistische gepalaver zijn er nog steeds modernistische schalmeien die menen dat alle kennis in kaart is gebracht en dat er - helaas pindakaas - geen plaats meer is voor God: het was goed bedoeld, maar U bestaat niet meer. Volgende keer beter in een volgend universum waar we gezellig weer opnieuw gaan meebeleven wat de gerandomiseerde moleculen er van gaan maken. Zouden wij elkaar nog herkennen onder die nieuwe omstandigheden?

De apologeet meent na deze lichtvoetige observaties toch op te moeten merken dat een aantal vragen onbeantwoord is gebleven. Nu in de uitslaapkamer van het postmodernisme de roes van het wetenschappelijk vooruitgangsdenken weg begint te trekken en de mens weer wakker wordt, staan ze nog steeds overeind. Een paar vragen maar:

- Waarom zijn we hier?
- Waarom is iets goed of slecht?
- Waarom stel ik mezelf deze vragen?

Het enige wat de wetenschappelijke vooruitgang heeft bewerkstelligd, is dat deze vragen nog helderder en harder afsteken tegen de achtergrond van het Westelijk avondrood. De zon is ondergegaan. Terwijl het licht was, konden we zoeken. Maar wat hebben we gedaan? We hebben alleen maar 'wat' vragen gesteld en gedacht dat de 'waarom' vragen er niet toe deden. We hadden beter moeten weten. De 'wat' vragen worden omsloten door de 'waarom' vragen en die staan nog steeds open. We hebben de verschijnselen onderzocht zonder de bron te raadplegen. En nu beneemt de schemering ons het zicht.

Christelijk onderwijs binnenkort op non-actief?

2009-05-20T10:33:00.005+02:00

Da's makkelijk. De School met de Bijbel in het Gelderse Emst, heet voortaan 'Antihomoschool'. Het is voor iedereen wel zo handig als je gedefinieerd wordt de kleinste gemene deler. De rest doet er niet toe. Het is ook een lekker korte naam; bekt goed.

Hoe het ook zij, de school heeft een leraar op non-actief gesteld, omdat hij openlijk voor zijn homoseksualiteit uit kwam. Plasterk vond het gisteren nog te 'touchy' om zelf hiermee aan de slag te gaan. Hij zou dan als minister niet boven de partijen staan. Maar hij geeft aan dat belangengroepen naar de Commissie Gelijke Behandeling kunnen gaan als zij dat willen. Zouden ze het gaan doen denk je?

Ja natuurlijk, daar laat de homolobby geen gras over groeien. Gisteravond werd bij Netwerk al bekend gemaakt dat de COC het voortouw gaat nemen. Een precedent is geschapen. Een test-case is geboren. Iedereen spitst de oren om het antwoord te horen op de vraag: Wie gaat gelijk krijgen? Aangezien weinigen zich druk maken over de vraag wie gelijk heeft, zal de apologeet daar zijn aandacht op richten.

De twee kampen nader belicht
Verschillende meningen staan tegenover elkaar. Die meningen representeren verschillende redeneringen. Die redeneringen vertegenwoordigen weer totaal tegenovergestelde levensbeschouwingen. De homobelangenorganisaties vinden dat een praktiserende homoseksueel ook leraar kan zijn op een christelijke school. Je bent immeres wat je bent en ieder mens heeft het recht zichzelf te zijn. De school vindt natuurlijk dat een actieve homoseksueel niet thuishoort in een omgeving waar men zich aan de Bijbel als Gods Woord wil houden.

Er schuilen verschillende levensvisies achter deze argumenten. De homolobby vindt dat de mens autonoom is en dus kan doen wat hij wil, waar en wanneer dan ook. Homoseksualiteit is geen keuze, maar een identiteit. De gedachte dat de mens onderworpen zou kunnen zijn aan een God die bepaalt wat wel of niet mag, wordt door veel praktiserende homo's verworpen. Daar staat de christelijke school tegenover die helemaal niets heeft met een autonome mens. Er moet gehoorzaamd worden aan de geboden van God. Wij moeten buigen voor God en ons leven naar Hem richten, ongeacht de consequenties.

Wereldbeschouwelijk conflict
Deze situatie legt ten diepste een wereldbeschouwelijk conflict bloot waarvan het einde nog niet in zicht is en dat steeds harder zal worden. De autonomiteit en hedonistische opvatting van een groot deel van de homoscene staat haaks op het besef van Gods koningschap en uiteindelijk oordeel over de mens. De vrije mens die zichzelf ongebonden en vrij van zonde beschouwt, kan zich niet verenigen met de mens die bevrijding van de zonde zoekt en zich verbonden weet met Christus. Het gaat dus veel dieper dan anti-homo of pro-homo.

Twee totaal verschillende mensvisies staan tegenover elkaar. Je zou dus mogen verwachten dat in een religieus pluralistische samenleving (of beter: een wereldbeschouwelijk pluralistische samenleving) de verschillende mensvisies, voortkomend uit de verschillende wereldbeschouwingen, met wederzijds respect behandeld worden. Maar wat gebeurt er? We zien aan de kant van groepen als het COC - maar impliciet ook bij de minister - een soort 'morele verontwaardiging' waarbij, 'foei' wordt gezegd over het 'foute morele standpunt' van de school dat praktiserende homofilie afwijst.

Het wonderlijke is dat - als je nog een beetje dieper graaft - die morele verontwaardiging van de homolobby op geen enkele wijze ontologisch gefundeerd kan worden, terwijl dat met het christelijke standpunt wél het geval is.

Morele fundamenten
Waar komt moraliteit vandaan? Waarop is het te gronden? Welk wereldbeeld staat het sterkst in de fundering van zijn moraal? Het wereldbeeld dat het beste past bij een groot deel van de homolobby, zouden we kunnen omschrijven als humanistisch, met een vleugje hedonisme. Waar verankert dit wereldbeeld zijn moraal? Het voert te ver om dit uitvoerig te analyseren, maar het is op zijn minst zeer problematisch. In de eerste plaats is de humanistische moraal niet te gronden. Komt het voort uit het evolutieproces? Is het een afspraak tussen mensen onderling? Hoe je het wendt of keert, moraal is in dit wereldbeeld aan constante verandering onderhevig (moreel relativisme). Maar als dat zo is, dan betekent dat dat wat wij nu vinden morgen anders kan zijn. Het betekent ook dat wat anderen vinden net zo veel bestaansrecht heeft. Dus een christelijke school heeft evenveel moreel gezag wanneer het homo's op non-actief stelt.

Maar nu het christelijke wereldbeeld. Het weet moraal te verankeren buiten zichzelf in een bovennatuurlijk persoon wiens morele karakter er de bron van is. God dus. De enige twee punten van kwetsbaarheid van dit standpunt zijn dat er meerdere godsbeelden (godsdiensten) zijn, zodat het lijkt of het gezag dreigt te verwateren. De tweede kwetsbaarheid is dat het bestaan van de christelijke God door velen in het Westen niet langer als plausibel wordt gezien. Ik denk dat dat kwetsbaarheden zijn die overkomelijk zijn. Maar hoe dan ook: moraal is absoluut, is gefixeerd, eenduidig. Moraal is een ijkpunt. Dit is een werkbare moraal.

Waarom ziet niemand dit? Het morele standpunt van de christelijke school staat stevig in de schoenen, terwijl het morele standpunt van de naar de Commissie Gelijke Behandeling stappende homolobby zo onstandvastig is als wat. Juist de argumenten die de homolobby aanvoert tegen de school, kunnen tegen de praktiserende homo gebruikt worden. Het morele fundament van het wereldbeeld van de homolobby kan zich tegen de homolobby zelf keren.

De balans opmaken
Waar staan we nu? We zijn op een keerpunt aanbeland. De godsdienstvrijheid staat op het spel. Van souvereiniteit in eigen kring blijft steeds minder over. De staat en aan haar verwante commissies en organen zullen gaan bepalen wat we wel en niet mogen vinden en of we ernaar mogen handelen. Met religie weggedrukt uit het publieke leven en tot de prviésfeer gedoemd, heeft een seculier-humanistisch wereldbeeld steeds meer vrijspel en eist het meer en meer gehoorzaamheid.

Laten we eerlijk zijn. Wie valt nou wie lastig? Zoeken orthodoxe terreurgroepen de homoscene op om flink huis te houden en de boel kort en klein te slaan? Nee, het COC gebruikt een paard van Troje (de homo die het betreft, had zelf begrip voor de maatregel van de school) om in het hart van het christelijk onderwijs toe te slaan. Met een wig probeert men het christelijk onderwijs open te krikken. Het zijn niet de orthodoxen die het praktiseren van homoseksualiteit in Nederland onmogelijk maken, maar het is het COC dat probeert het uitdragen van een christelijke levensstijl te verbieden.

Uiteindelijk kan de homo ergens anders les gaan geven. Maar de school - indien in het ongelijk gesteld - kan niet ergens anders 'christelijk schooltje gaan spelen', zij wordt van haar identiteit beroofd. Het netto resultaat zal zijn dat de christelijke levensvisie opnieuw terrein verliest in Nederland.

Ik geloof dat dit een eerste stap zal kunnen zijn naar godsdienstvervolging. Ik overdrijf niet. En waar speelt het conflict zich af? Daar waar onze kleine kinderen zijn, die wij geenszins opgevoed willen zien worden met de gedachte dat homoseksualiteit normaal is, de gedachte dat de mens autonoom is, kan doen wat hij wil, kan zijn wie hij verkiest te zijn, ja, dat Gods gebod er niet langer toe doet.

Antihomoschool. Dat scheldt lekker; maakt het makkelijk te stigmatiseren. Nog even en het is niet een enkele homo die op non-actief wordt gesteld op een enkele christelijke school, maar het christelijke onderwijs dat op non-actief wordt gesteld in heel Nederland.

Onbevoordeeld discussiëren over abortus

2009-05-19T06:00:00.004+02:00

Obama, president van de Verenigde Staten, was enkele dagen geleden op bezoek bij de katholieke universiteit Notre Dame in de staat Indiana om een toespraak te houden. Er was al een relletje geweest omdat een prominente dame, Professor Mary Ann Glendon weigerde een eremedaille in ontvangst te nemen. Geen wonder dat het fout ging tijdens de speech van Obama en hem keer op keer toe geroepen werd dat abortus moord is. Obama werd voor moordenaar uitgemaakt.

Dat is voor niemand leuk. Moet je durven - tegen de president van de VS. Maar Obama is een nederig man; voor de camera in ieder geval. Hij zei in reactie op de aantijging: 'No, its okay'. Nadat het tumult wat bedaard was riep Obama voorstanders en tegenstanders van abortus op onbevooroordeeld de discussie over het onderwerp aan te gaan.

Ja, goed dan. Laten we het onderwerp eens neutraal bekijken. Even denken, wat gebeurt er ook al weer bij abortus? Komt er een foetus uit de baarmoeder die met tangen kapot is geknipt. Hoewel het geheel onder het bloed zit, heb ik de neiging nog de menselijke vorm te herkennen, maar neutraal laat ik dit achterwege. Of er is een baby een beetje te laat geaborteerd zodat de foetus nog leeft. Neutraal kijken we toe hoe de arts (hallo hypocratische eed) de foetus gewoon laat liggen totdat deze geen tekenen van leven meer vertoont.

Zo, nu gaan we zitten en gaan we neutraal en onbevooroordeeld discussiëren. Wacht, ik moet eerst even naar de wc rennen om over te geven. Ik kan niet zo goed tegen bloed ook al is dat maar van een foetus. En het gehuil om warmte en eten doet me - ook al komt het maar van een foetus - toch teveel aan een echt kind denken.

Zo, nu gaan we zitten en gaan we neutraal en onbevooroordeeld discussiëren. O, we moeten weer even wachten. De vrouw die abortus ondergaan heeft, moet even een trauma verwerken en een schuldgevoel wegwerken. Dat duurt een beetje langer van 5 minuten geloof ik, dus we moeten een andere keer maar verder praten.

Het probleem is dit: je kunt deze discussie niet neutraal voeren ook al zou je het willen. Of je gebruikt eufemismen en retoriek of je maag draait om en je woede welt op bij de waarheid. Of je zegt dat het maar een foetus is, dat abortus maar zelden wordt toegepast, dat het gaat om het curateren of 'schoonmaken van de baarmoeder'. Of je ziet mensenbloed dat vloeit ten gevolge van een dodelijk werktuig dat via de vagina de baarmoeder is binnengedrongen om een menselijk wezen kapot te maken, je ziet een ingeklapte schedel ten gevolge van weggezogen hersenen.

En als je eerlijk bent, zie je wat je ziet, en weet je hoe vaak het gebeurt en in welke 'noodgevallen' het wordt toepgepast. Als je eerlijk bent, zeg je dat dit moord is. En dan nodig je Obama niet uit op je katholieke universiteit, ook al is hij de president.

De grote verdwijntruc

2009-05-18T11:45:00.003+02:00

De westerse beschaving heeft zich de afgelopen 300 jaar bezig gehouden met een van de grootste goocheltrucs allertijden: het grote verdwijnen van God. Daar was naast een grote dosis gezichtsbedrog ook een hele hoop gespecialiseerde kennis voor nodig. Het was ook niet een truc waarbij men klaar was met een krachtig 'hocus pocus pilatus pas' om vervolgens met een teatrale beweging het doek weg te trekken.

Er waren drie 'special effects' nodig om God weg te moffelen. In de eerste plaats moest de christelijke godsdienst, die in 18de eeuw nog algemeen aanvaard was, irrelevant worden verklaard. Dat gebeurde door het openbaringskarakter van de Bijbel in twijfel te trekken en de mogelijkheid van een in de geschiedenis ingrijpende God te ontkennen. Bovendien ontmoette men steeds weer andere godsdiensten die ook aanspraak maakten op de waarheid, waardoor het absolute karakter van het christendom steeds onwaarschijnlijker leek. De klap op de vuurpijl kwam wel doordat de bronnen van het christelijk geloof als historisch onbetrouwbaar werden beschouwd.

Dit gebeurde niet in een isolement. Een tweede belangrijke pijler van de truc was de filosofische. Nadat Descarte de mens als uitgangspunt had genomen voor zekere kennis en Hume elke zekere kennis - laat staan religieuze - in twijfel had getrokken, trok Kant een definitieve streep tussen de dingen zoals ze werkelijk zijn en hoe wij de dingen waarnemen. In principe zitten we in een gesloten doos en 'weten' wij alleen datgene van de buitenwereld wat onze zintuigen ons vertellen en onze hersenen ervan brouwen. Als dat al geldt voor de zintuigelijk waarneembare dingen dan toch zeker voor de bovennatuurlijke dingen. Hoewel Kants voornaam Emmanuël (God met ons) was, bleek God nu voorgoed buitengesloten. Het was van toen af aan nog maar een fikse glijbaan in de richting van Nietszche die God dood verklaarde. Want wat heb je aan een God die onkenbaar is? Niets. Het christendom lijkt dan één grote leugen.

De derde stap in de verdwijntruc bestond uit de wetenschap. Hoewel aanvankelijk wetenschappelijk onderzoek hand in hand ging met het geloof in de God van de Bijbel - er zijn mensen die beweren dat wetenschappelijk onderzoek nooit zou zijn ontstaan als niet het christendom daar de aanleiding toe had gegeven - leek de wetenschap steeds meer het geloof te ondergraven. Wetenschap leverde harde data op. Het leerde ons onze wereld te beheersen. En het werkte. We konden ook steeds meer: meer luxe, langer leven. Zelfs de 'sky' was niet langer 'the limit'. Niet onbelangrijk was het feit dat de evolutietheorie een acceptabele verklaring voor het ontstaan en de ontwikkeling van het leven op aarde leek te bieden waarbij het 'concept God' daadwerkelijk niet langer nodig was.

Dus God verdween. Hij verdween als boeman, hij verdween als schepper, hij verdween als de voorzienige, hij verdween als de rechter van alle mensen. Foetsie! Hij was er gewoon niet meer. Dat ging makkelijk. En alles draaide gewoon door. De melkboer bracht nog steeds elke ochtend melk op de stoep, politici vertelden nog steeds niet de waarheid en landen voerden nog steeds oorlogen. Mensen stonden 's morgens op en gingen doen wat ze altijd deden: tanden poetsen, ontbijten, werken, liefde bedrijven, slapen, haten, ruzie maken, vrede sluiten en sterven. Niets leek veranderd.

Of toch? Net zo geruisloos als het verdwijnen van God zich voltrok, kwamen de gevolgen. Er was geen rechter meer van de mensheid dus waarom zouden mensen niet nog meer onrecht doen dan ze al deden? Wat was waarheid eigenlijk? Was dat niet een concept waar je alle kanten mee uit kunt? Waar deden we alles eigenlijk voor? Oorlog voeren en vrede sluiten, ruzie maken, liefde bedrijven? Was het op de keper beschouwd niet allemaal één grote grap? Eén eindeloze zinloze excersitie?

De rationaliteit achter het verdwijnen van God begint steeds meer los zand te worden. Als alles bestaat uit toeval die blind lekker losgaat op materie, wat blijft er dan nog over van ratio, de logische verbinding van proposities en conclusies? We vragen ons af waarom we het zo leuk vonden om God weg te toveren. We hebben een vieze smaak in de mond van de wrange vruchten die het met zich meebrengt. De samenhang en de zin der dingen lijken zoek. Onze nieuwe waarheid dat God niet bestaat, lijkt zo fragiel tegen een achtergrond van een verbrokkelend concept van waarheid.

Wie goed naar zijn eigen handen kijkt ziet dat ze een beetje doorzichtig aan het worden zijn. Niet dat er licht doorheen schijnt, of dat je er 'iets' doorheen kunt zien. Alles lijkt een beetje te vervagen tegen een achtergrond van een nietsheid die nog het beste met duisternis omschreven kan worden. Wij zijn een virtual reality waar we zelf de stekker uit hebben getrokken.

Terwijl deze truc zich voltrok, heeft bijna niemand zich druk gemaakt om de consequenties. Niemand besefte dat alles van God afhankelijk is. Niet alleen zijn schepselen of zijn schepping, maar ook belangrijke dingen als waarheid, goedheid en betekenis hebben hun absolute karakter verloren en blijken niets te zijn in een realiteit die slechts bestaat uit atomen.

Ook heeft bijna niemand door dat God alleen maar epistemologisch verdwenen is. (D.w.z. wij beweren dat God onkenbaar is en daarom niet relevant en dus voor de praktijk van alle dag gewoon niet bestaand.) Maar dat wil nog niet zeggen dat God ontologisch (d.w.z. in het echt) niet bestaat. In weerwil van wat alle contigente menselijke wezens beweren, bestaat God als ontologisch noodzakelijk wezen wel. Hij heeft Zich 'laten verdwijnen'. Of liever: de grote Godverdwijntruc is niets anders dan een vlucht van de mens, die zich probeert te verbergen in het struikgewas van het menselijk denken.

Totdat God komt en zegt: 'Adam, waar ben je'. Dan zou je willen dat je jezelf kunt laten verdwijnen.

Hoe een homo te omarmen

2009-05-16T19:31:00.005+02:00

Als je wilt weten hoe je een homo moet omarmen kun je voortaan bij Arie Boomsma terecht. Onze evangelische beauty boy heeft aangegeven daarmee door te gaan ondanks de heftige aanvaring met zijn werkgever over de photoshoot die in L'HOMO verscheen. De eerste homoglossy is een feit en daarmee Arie's definitie van wat homo-omarmen betekent: schamel gekleed met een omfloerste blik de camera inkijken alsof die zegt: Kijken mag, aanraken kan niet.

Als ik homo zou zijn, zou ik bij het zien van de lonkende ogen niet het gevoel krijgen dat de liefde van God mij toestraalt. Lust zou in mij op worden gewekt. In plaats van goddelijke liefde zou ik een verlokkelijk lijf zien waarmee ik wel raad wist als mij de gelegenheid geboden zou worden.

Er spreekt uit Arie’s fotosessie niet dat God van homo's houdt, ook niet dat God niet van homo's houdt. Er is gewoon een serie verleidelijke foto's te zien van een bloedmooie vent in een blad voor mannen. Ja, ook hetero's weten wat homo’s lekker vinden. Arie vindt het fijn (werd wel door de EO verpest), Linda vindt het fijn (werd door de EO nog fijner), Paul de Leeuw vindt het ook fijn (werkt ook niet bij de EO), homo's vinden het zeker fijn. Arie bevestigt de homo's in hun seksuele geaardheid. De homo's voelen zich 'en passant' gelijk iets meer geaccepteerd door God - misschien.

Ik had gehoopt dat Arie Boomsma door zijn schorsing tot bezinning zou zijn gekomen. Dat hij zou beseffen dat je de homo niet benadert door het fysieke te benadrukken. Doet Arie niet dat geenseksprogramma op tv waarbij men probeert te laten zien dat het bij liefde niet om seks maar trouw gaat? Juist door zich te laten leiden door het verlangen te provoceren en toe te geven aan een stukje ijdelheid (zie het interview in Visie 20) heeft hij de homoscene eerder verder van God afgeduwd. De God die je de waarheid laat zien tenminste. Lachend vertelde Linda dat de rel rondom Arie een 'geschenk uit de hemel was'.

En al die commotie hè. Waarom doet de EO toch zo moeilijk? Boomsma weet het wel. Wat de EO betreft, ze waren terecht boos, want het ging om contractbreuk. Geen woord over de morele kwestie an sich.

Alles bij elkaar wijst het op een gigantisch hiaat in Boomsma's omgang met de wereld. Hij zegt (in het Visieinterview): 'Het is onze verantwoordelijkheid om in de buitenwereld te staan en daar christen te zijn'. Arie weet heel goed hoe je in de buitenwereld moet 'staan', vooral met ontbloot bovenlijf. Maar hoe dat als christen moet, heeft hij niet op een rijtje. En dat schept verwarring voor de achterban van de EO, het verzwakt de EO en het staaft de wereld in haar eigen zondige levensstijl én haar karikaturaal beeld van de Kerk van Christus.

Ik heb liever duidelijkheid met een scherp randje dan het geschipper van een jong boegbeeld dat geen duidelijk omlijnde koers weet te varen. Dan heb ik veel meer met het breekbaar eerlijke optreden van Johan Quist bij Pauw en Witteman waar hij geen water bij de wijn deed als het gaat om het bijbelse standpunt t.a.v. homoseksualiteit, maar aan het eind van het interview overduidelijk maakte dat God niet alleen de homofiel maar elke mens liefheeft.

Dat is het ware omarmen van de homo. Ik voelde me trouwens als hetero op mijn beurt ook omarmd door deze eerlijke en rechtschapen homo die recht doet aan zowel Gods heiligheid als zijn liefde.

The Slumdog and the Millionaire

2009-05-15T17:00:00.004+02:00

Dat zou de echte titel beter hebben kunnen zijn voor de film ‘Slumdog Millionaire’. Op diverse sites was te lezen dat de jongen die de broer van de hoofdpersoon speelde in de met 8 oscars bekroonde film er niets concreets aan over heeft gehouden. Nee sterker nog, wat in de film Jamal Malik overkomt in zijn jeugd waarbij een woedende menigte zijn moslimbuurt kort en klein slaat en zijn moeder overlijdt, overkwam nu min of meer het acteurtje zelf. Azharuddin Ismail werd donderdagochtend door een politieagent met een bamboestok wakker gemaakt en 10 minuten later werd zijn huis met de grond gelijk gemaakt samen met alle krottenhuizen in de buurt.

Azharuddin en het meisje dat in de film de jeugdige Latika speelt, zijn de enige twee acteurs die ook daadwerkelijk in een krottenwijk wonen. En dat zullen ze blijven doen. Niet in deze krottenwijk, want die is met de grond gelijk gemaakt. Niet dat de makers van de film hen helemaal aan hun lot overlaten. Er is een financieel fonds dat bedoeld is voor als ze groot zijn geworden. Ook zijn er andere financiële middelen voor hen gereserveerd, maar niet genoeg om in een appartement te gaan wonen en de krottenwijk achter zich te laten.

Slumdogs blijven slumdogs en miljonairs worden rijker. Het staat in de sterren geschreven. Je lot is beschikt; zeker als je in India woont. Een miljonair word je als slumdog alleen in de film; niet in het echt. Als je een slumdog bent, wordt je huis (of wat er voor door gaat) éénmaal per jaar platgewalst waarna je weer opnieuw begint. Het is een cyclus die nooit ophoudt. Een mooi beeld van de door karma in stand gehouden reïncarnatie.

Maar als je miljonair bent, leef je iets meer een ‘lineair’ leven. Alles wordt groter, meer en beter. Money begets money - laat het geld voor je werken, vooral wanneer je het zelf niet meer kan. Dan laten we even achterwege dat dat geld ergens vandaan moet komen. Vrijwel elk paleis is gebouwd op de fundamenten van bloed, zweet en tranen van hen die hun leven ervoor moesten geven.

Maar het is niet fair alleen boos te kijken naar de filmmakers die blijvend vruchten plukken van het filmsucces (Freida Pinto is het nieuwe gezicht van L’Oreal). Zitten wij niet in het Westen vetgemest te genieten van onze welvaart? Dat is óns paleis mede gebouwd op een vuile geschiedenis van kolonialistische uitbuiting, protectionisme en oneerlijke handelsverdragen.

De bottom-line is echter wel dat wij allen gevangen zitten in structuren die we zelfs met barmhartige vrijgevigheid en zelfbewuste schuldcomplexen niet om kunnen buigen. We zitten allemaal in hetzelfde schuitje dat aan het zinken is. De armen zitten bij het lek, de rijken bij de achtersteven die wel omhoog lijkt te gaan maar uiteindelijk met een diepe zucht ondergaat.

Wat verandering brengt, zal meer om het lijf moeten hebben dan 10 minuten beroemdheid op het podium van Hollywood, meer dan een welwillende geste van de filmmaker, meer ook dan ons ‚ach en wee’ wanneer wij als consumenten van vermaak naar een illegale kopie van de ‘Slumdog Millionaire’ hebben gekeken. Totdat die verandering komt, blijft het The Slumdog And The Millionaire.

'Geslacht' om het verkeerde geslacht

2009-05-15T06:00:00.001+02:00

’In Zweden mogen vrouwen hun baby laten aborteren als ze het geslacht van de vrucht weten en daar niet tevreden mee zijn. Als ze liever een jongen hebben, terwijl uit echo’s blijkt dat de vrucht een meisje is (of andersom) is abortus dus toegestaan. Dat blijkt uit een uitspraak van de Nationale Gezondheidsraad in Zweden’, aldus Manna-vandaag.nl [http://www.manna-vandaag.nl/?post=5533].

Zoals zo vaak wordt ook hier de beslissing verhuld achter de mooie taal van de jurisprudentie die (heel onschuldig en te goeder trouw) een reeds bestaande wet interpreteert. Het niet nader gedefinieerde woord „nood” wordt verruimd omdat in het geval van een onvervulde dochter- of zoonwens duidelijk sprake is van nood. Ook in de Nederlands wet is ‘nood’ niet nader gedefinieerd in de abortuswetgeving.

Dit soort taalgebruik verhult echter een enorme verschuiving in de levensbeschouwing en morele opvatting van hen die spreken. Deze verschuiving kan ongemerkt z’n gang gaan omdat het zich verschuilt achter een reeds bestaande definitie of formulering. Er is een gevoel van onbehagen bij het aanhoren ervan, maar alles lijkt in orde.

Mensen worden altijd boos wanneer de vergelijking wordt gemaakt met nazi-Duitsland waar op grote schaal de onvolmaakten (en ongewensten) ‘weg-geëuthanaseerd’ werden net zoals ze hier geaborteerd worden. Maar waar is de bottom-line? Waar zeg je: ‘Tot hier toe en niet verder!’? Waar is uiteindelijk het onderscheid dat de nazis tot monsters maakt en ons bestempelt als welwillende onschuldigen?

Het ligt in de aard der zaak dat de vergelijking met de nazis getrokken. Ik trek drie lijnen.

Het recht van de zwakken wordt opgeven ten behoeve van het gemak van de sterke. Als bij abortus het recht van de sterkste gerationaliseerd kan worden, is er geen reden waarom bijvoorbeeld dictatorschap niet gerationaliseerd zou kunnen worden. Hoe ver het er ook vanaf lijkt te staan ook daar geldt het recht van de sterkste.

Ten tweede de herinterpretatie van juridische formuleringen en ethische normen zal altijd doorgaan. Altijd is dat ene woord wel op te rekken of van toepassing te laten zijn in die ene situatie of voor die ene groep. Of het nu om de ‘nood’ van de Finse vrouw gaat of het ‘nationaal belang’ bij het vervolgen van de joden door de nazi’s.

En ten derde het eufemistische taalgebruik waarmee dit gebeurt. Er is altijd een manier om het objectief verkeerde te verdoezelen, het mooi te praten en te laten klinken alsof het het tegenovergestelde is van wat het zegt. Propaganda is niet ver. Voor alles is er een ‚entlösung’.

Daarom heeft de manier waarop wij omgaan met goed en kwaad en met de zwaksten in ons midden in principe de potentie om veel dieper te zakken dan het nazisme ooit kwam. Immers het nazisme werd op een bepaald moment gestopt, maar wie stopt ons in onze grenzeloze eufemismen en heilloze herinterpretaties bij het vertrappen van de zwakke? De verdrukten kunnen niet in opstand komen of zich verenigen in verzet.

Eerst was er abortus wanneer het leven van de moeder in gevaar was. Toen kwam er abortus voor verkrachtte vrouwen. Toen abortus in noodgevallen, toen abortus van zwaargehandicapte foetussen, toen abortus van foetussen met een hazelip en Down-syndroom foetussen. Nu worden ze in Zweden gedood vanwege het verkeerde geslacht. Wat volgt? Wie volgt?

Ergens is een grens gepasseerd: de vrouw werd baas in eigen buik. Maar de foetus is niet baas over eigen buik, of eigen hersenen, of eigen ledematen geworden en heeft het recht om te leven verloren. De foetus is een parasiet die zich voedt met de levenssappen van de moeder. Ongevraagd eist de ‘aanvaller’ de buik op en legt beslag op de toekomst van een moeder die slachtoffer is.

Moloch is wakker geworden. Hij ruikt bloed en hongert naar mensenvlees. Meer, meer. En te eten zal hij krijgen zolang wij doorgaan met onze herinterpretaties en eufemismen om ons egoïsme te bevredigen.

Creationistisch onderwijs op scholen

2009-05-13T14:46:00.000+02:00

Arie Slob heeft in een interview met nu.nl gezegd dat hij vindt dat het scheppingsverhaal ook op openbare scholen onderwezen moet worden. Alsof dat gaat gebeuren. Leuk is het wel. Een goeie tegenzet na de brief die Taede Smedes, onderzoeker aan de faculteit religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen, schreef aan minister Plasterk over de ontwikkeling van lesmateriaal ten behoeve van het onderwijzen van het scheppingsverhaal. Ik schreef hierover in een eerdere column omdat ik vind dat zelfs maar de suggestie van een verbod op het onderwijzen van het scheppingsverhaal getuigt van engdenkendheid en bekrompenheid.

Ook nu is Smedes op zijn blog in de pen geklommen en heeft hij het over de ‘dictatuur van de gelovige’, omdat blijkbaar de CU uit is op een ‘theocratie in Nederland’. Hij waarschuwt voor ‘Amerikaanse’ toestanden (‘rare jongens die Amerikanen’) en de terugkeer naar ‘middeleeuwse’ toestanden. Slob bepleit niet anders dan de ‘verdomming’ van Nederland, vindt Smedes. Smedes vertegenwoordigt aardig het algemene gevoel t.a.v. scheppingsleer en evolutietheorie in Nederland.

Over ‘verdomming gesproken’ wie pleit daar nu eigenlijk voor? Slob die allebei de theorieën de ruimte wil geven, of Smedes die slechts het evolutionisme wil? Wie pleegt er nu dictatuur? Slob die een genuanceerd onderwijs wil op dit punt of Smedes die slechts één theorie als waarheid wil opleggen? Wie gaat er nu terug naar de Middeleeuwen? Slob die meerdere meningen de ruimte wil geven of Smedes die ons wil vertellen, wat we moeten geloven.

Geloven, ja. Want het gaat om geloven. Smedes plaatst wel schamper de Staten Vertaling tegenover Darwin, maar dat is een onterechte vergelijking alsof hier wetenschappelijk denken tegenover mythisch denken staat. In beide gevallen gaat het om een visie op hoe de wereld in elkaar zit. In beide gevallen probeert men die visie wetenschappelijk te onderbouwen. In beide gevallen hebben we te maken met een wetenschappelijke theorie die nog niet bewezen is.

Zowel creationisme als evolutietheorie hebben een probleem. Voor het creationisme is het een imagoprobleem voor de evolutiotheorie gaat het om een identiteitscrisis. Eerst maar het creationisme.

Imagoprobleem
Het creationisme wordt gezien als een bijbelse mythe waarbij het wetenschappelijk jargon nauwelijks verhult dat het om een religieus standpunt gaat. Zonder te luisteren naar argumenten wordt het creationisme met buldergelach begroet en vervolgens weggehoond: ‘Genesis 1 als basis voor de natuurkundeles? Ha ha ha! Zo, nu weer serieus met dé wetenschap aan de slag’. Natuurlijk wordt er in het creationisme serieus naar Genesis gekeken. De discipline van de theologie wordt geraadpleegd voor exegese en hermeneutiek. Maar verder houdt creationisme zich bezig met het interpreteren van dezelfde wetenschappelijke data waar ook voorstanders van de evolutietheorie zich mee bezighouden. Daarnaast is het de nieuwere beweging Intelligent Design die m.b.v. harde data conclusies trekt die tenminste een deel van het creationistische standpunt lijken te ondersteunen. Het is een imagoprobleem: het creationisme wordt a priori niet als plausibel beschouwd nog voordat de argumenten gehoord worden.

Identiteitscrisis
De evolutietheorie heeft een zo mogelijk nog groter probleem. Het is een theorie maar wordt beschouwd als een voldongen feit, het is een hypothese, maar pretendeert de waarheid te zijn. Darwin heeft een conclusie getrokken en sinds die tijd heeft men onderzoek gepleegd om de conclusie te ondersteunen. Best, maar geef dat dan toe. De evolutietheorie kent enkele grote problemen die al gelijk aantonen dat deze theorie op een wankel fundament rust. (A) Homologie (overeenkomst in de lichaamsbouw der soorten) is geen bewijs voor de evolutie van de soorten, maar een gegeven waar verschillende verklaringen kunnen worden gegeven. (B) Dé essentiële fossiele data, nl. de tussenvormen, ontbreken. (C) Evolutie (op basis van de genetische diversiteit) binnen de soort is aangetoond, evolutie tussen soorten niet. (D) Biogenesis (het spontaan ontstaan van leven) is een megaprobleem voor de evolutietheorie. (E) Vele organen kunnen nooit ontstaan zijn middels evolutie, omdat elk voorstadium van het orgaan het organisme geen enkel voordeel opleverde. Ga zo maar door. Wat een arrogantie. Wat een eigendunk. Zelfoverschatting maakt blind voor de waarheid. De evolutietheorie is een ... theorie!

Geloven doen ze allemaal
Dus waarom dan die hartstochtelijke verdediging voor een theorie die alom als ‘waar’ wordt verkondigd? Toch niet om de waarheid veilig te stellen, want het is helemaal niet zeker dat de evolutietheorie waar is. Waarom dan? En wel precies hierom dat de evolutietheorie net als het creationisme diep geworteld is in een levensbeschouwing. En de levensbeschouwing van de aanhangers van de evolutietheorie staat of valt met die evolutietheorie. De consequenties zijn enorm als de evolutietheorie niet waar blijkt te zijn; het enige alternatief is dan een intelligente oorsprong voor het leven.

Zowel evolutieleer als scheppingsleer komen voort uit een levensbeschouwelijk standpunt en proberen dat standpunt wetenschappelijk te onderbouwen met een verklaring van de oorsprong van het leven. Beide hebben vanuit het standpunt van een neutrale (ik weet niet precies wat dat is; volgens mij bestaat het niet) overheid evenveel bestaansrecht en verdienen evenveel spreektijd.

De vraag is, waar ga je deze levensbeschouwingen en de aanverwante theorieën doceren? In de godsdienst- en maatschappijlessen of de natuurkunde- en biologielessen? Mij maakt het niet veel uit. De levensvisie mag met verve gedoceerd en verdedigd worden in de cluster godsdienst/maatschappijleer terwijl de verklaring van oorsprong en de ontwikkeling van het leven met de nodige reserve en bescheidenheid gedoceerd dient te worden in de cluster natuurkunde/biologie.

Belangen
Maar er moet een einde komen aan de arrogante houding van vele evolutieaanhangers. Hun theorie is niet bewezen. Tegelijk doen aanhangers van de scheppingsleer er goed aan om goed onderscheid te maken tussen hun aanname van Genesis 1 als geopenbaarde waarheid van God en het creationisme dat een wetenschappelijk model is dat de data probeert te interpreteren op een manier die in overeenstemming is met het geloof dat God het leven geschapen heeft.

Dat de data op verschillende manieren worden geïnterpreteerd is onvermijdelijk. Maar dscrimineer niet één van beide theorieën. Geef ruimte aan verschillende ideeën. Uiteindelijk zullen nieuwe data tevoorschijn komen die ervoor zal zorgen dat één van beide modellen (of misschien allebei) steeds meer als implausibel zal worden beschouwd en uiteindelijk in de prullebak zal verdwijnen. Wees niet bang voor de waarheid.

Voor de atheïst staat eigenlijk het meeste op het spel. Wanneer zijn evolutiemodel niet waar blijkt te zijn, valt tevens zijn wereldbeeld in duigen. Wanneer echter de creationist zijn creationisme moet opgeven, hoeft hij alleen maar te concluderen dat God het blijkbaar toch anders heeft gedaan dan hij dacht. De levensbeschouwelijke consequenties voor de atheïst zijn dus groter dan die voor de creationist. En daarom zie je, denk ik, die absurde vooringenomenheid in de discussie, die welhaast religieuze dogmatische verslaving aan het evolutionisme dat uit alle macht het creationisme weg probeert te drukken.

Daardoor zijn het m.i. uiteindelijk vooral de evolutionisten die voor ‘verdomming’ zijn, ze hebben belang bij het onderdrukken van kennis. En hoe doe je dat het beste dan door te pretenderen, nee te geloven, dat je wetenschappelijk bezig bent. Het is dan makkelijk om creationisten uit te maken voor aanhangers van een mythologisch wereldbeeld die net als middeleeuwers die nog in een platte aarde geloven. Het is nl. makkelijk om een karikatuur van je tegenstander te maken om die vervolgens neer te sabelen dan dat het is om die tegenstander zelf te lijf te gaan.

Het is hoog tijd dat we verlost worden van de dicatuur van de ‘gelovige evolutionist’ om vrij na te denken over waar en hoe het allemaal begon. Daar is het Arie Slob (en mij) om begonnen.

Francis Schaeffer, 25 jaar later

2009-05-12T13:12:00.004+02:00

Op 15 mei 1984 overleed Francis Schaeffer op 72 jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker. Zijn reputatie als eminent apologeet van het christelijk geloof die in staat was de intellectueel van de tweede helft van de 20ste eeuw aan te spreken, was toen al lang en breed gevestigd. Deze Amerikaanse predikant was in 1947 naar Europa gekomen om zich uiteindelijk te vestigen in Zwitserland waar hij L’Abri stichtte. In deze leefgemeenschap, die uitwaaierde naar verschillende landen waaronder Nederland, vonden op drift geraakte jonge intellectuelen een oase van geestelijke rust en kwamen zij in contact met een vitaal christendom dat praktizeerde wat het predikte en rationeel onderbouwde wat het geloofde.

Ook in Nederland was Schaeffer een bekend en gerespecteerd persoon. Zijn samenwerking met de EO resulteerde in een tv-serie, ‘Hoe zouden wij dan leven’ waarin de grote lijnen van de Westerse cultuur werden geduid in het licht van de bijbelse boodschap. De serie werd in boekvorm uitgegeven en verschillende werken van Schaeffer, waaronder ‘Leven door de Geest’, ‘De God die leeft’, ‘Wat ging er mis’ en ‘Een christelijk manifest’ werden in het Nederlands vertaald.

Mijn persoonlijk verhaal is eigenlijk nauw verweven met het werk dat Schaeffer tot stand bracht. Ik weet nog dat ik in mijn tienerjaren samen met mijn vader naar de serie van de EO keek. Deze markante man met zijn geitensikje en nikkerbokker intrigeerde me. Hoewel ik met het geloof opgevoed ben, kende mijn geloof echter niet echt een intellectuele basis. Dat brak me - in combinatie met andere problemen - op. Ik raakte bijna op een dwaalspoor. Maar op 19 jarige leeftijd was er een geestelijke doorbraak waardoor ik weer terugkwam bij God. Het was zo’n 8 maanden later dat ik het boek ‘Hoe zouden wij dan leven’ las. Het lezen van dit boek had een enorme impact op me. Het ontketende een storm in mijn hoofd: een intellectuele doorbraak, een mentale bevrijding van alle argumenten tegen de God van de bijbel die ik jarenlang aan had moeten horen zonder goed verweer te hebben. Ik schreef aan de binnenkant van de kaft een geloofsbelijdenis op, een statement van een ontluikende christenintellectueel.

Een van de belangrijke concepten van Schaeffer was de lijn van wanhoop. Het is een lijn die volgens Schaeffer in Europa in 1890 en in Amerika in 1935 overschreden werd. Vóór de passering van die lijn geloofden mensen nog in zekere zin in absolute waarheden. Na die lijn werd de notie van vaststaande waarheid steeds meer losgelaten met existentiële wanhoop als gevolg. De manier waarop deze veranderende opvatting over de werkelijkheid zich voltrok was in verschillende stadia. Het begon bij filosofie en beïnvloedde via de beeldende kunst en de muziek de algemene cultuur om uiteindelijk bij de theologie terecht te komen.

Wat ik toen niet besefte en wat me pas recentelijk duidelijk werd, is dat de indruk die Schaeffer op mij maakte zich ook in het groot had voorgedaan. Schaeffer had voor de hele evangelicale beweging (in het angelsaksische taakgebied omvat dat in tegenstelling tot Nederland ook de reformatorischen) gedaan wat hij ook in mijn hoofd tot stand had gebracht. Hij heeft de kerk laten zien dat er een andere weg is dan die van wereldmijding om de leer veilig te stellen. Een ghetto vormen is niet de manier om de waarheid te bewaren; het voldoet ook niet aan de opdracht om deze wereld met het evangelie te bereiken. In plaats van een capitulatie van het geloof voor de intellectuele afwijzing door een seculaire samenleving en de liberale theologie, ging Schaeffer de kritische dialoog aan met een post-christelijke samenleving en de hippy-cultuur van de jaren 60. Hij formuleerde antwoorden op de vragen waar ongelovigen mee zaten en liet in de praktijk zien hoe deze antwoorden doel troffen in hun hart.

We moeten niet vergeten dat ook in die tijd genoeg apologeten en christendenkers van naam werkzaam waren. Ik noem er enkele: Carl Henry, Ronald Nash, James Sire, Cornelius van Til, Gordon Clark, C.S. Lewis, Alvin Plantinga. Tevens was Schaeffer geen doorgewinterde filosoof. Zijn analyse van de betekenis van Thomas van Aquino is bijvoorbeeld controversieel. Volgens Schaeffer stond Aquino aan het begin van de trend naar irrationaliteit in de westerse cultuur, omdat Aquino genade (het bovennatuurlijke) en natuur (de empirische werkelijkheid) los van elkaar haalde. Ook was en is de apologetische methode van Schaeffer niet de enige die aandacht verdient. Hij was een gematigde presuppositionalist. Volgens het presuppositionalisme moet men Gods bestaan vooronderstellen alvorens men de werkelijkheid kan duiden. Hij was ook cultuurapologeet wat blijkt uit zijn bedrevenheid in het aantonen dat onze cultuur een weg in is geslagen die leidt tot existentiële wanhoop. Er zijn echter ook andere manieren van apologetiek bedrijven waarvan de klassieke apologetiek (het werken met godsbewijzen) waarschijnlijk de meest effectieve is.

Toch heeft Francis Schaeffer iets gedaan wat uniek was. Os Guinness, die jarenlang samenwerkte met Schaeffer en nu een bekend schrijver en spreker is in de USA, stelt dat Schaeffer als geen ander een passie voor God en een passie voor de waarheid wist te combineren met een passie voor mensen. Deze man is een reus van het evangelicalisme geworden, omdat hij niet naar binnengekeerd was maar de deur openzette naar de buitenkerkelijken en hen bezag in de context van de westerse geschiedenis en cultuur. Hij kwam niet eenvoudigweg met een evangelisatieboodschap, maar zocht antwoorden op de vragen van de intellectuele mens van de 20ste eeuw en formuleerde die vanuit Gods Woord in een voor de moderne mens verstaanbare taal.

Schaeffer heeft zo ook mede aan het begin gestaan van de nieuwe golf van christelijk intellectualisme die vandaag de dag m.n. in de angelsaksische wereld een grote groei doormaakt. Debatten tussen theïsten en atheïsten zijn tegenwoordig ‘the talk of the town’. Het is ‘in’ om deze debatten bij te wonen, ze te downloaden van internet en samen met vrienden te genieten van de argumenten die pleiten voor het bestaan van God, de historiciteit van de Bijbel en de uniciteit van Jezus Christus. Christenen doen weer mee in het intellectuele debat en worden door atheïsten als geduchte tegenstanders beschouwd. Schaeffer is voor deze opleving zeker niet alleen verantwoordelijk, maar heeft daarin een belangrijke rol gespeeld.

Tegelijk vormen het werk en voorbeeld van Schaeffer tegenwicht tegen een andere trend. Volgens sommigen past de rationele inslag van Schaeffer niet meer bij het postmodernisme van deze tijd. Ook in de kerk is deze trend doorgedrongen. Denk aan de ‘emergent church’ beweging waarin authenticiteit de voorrang krijgt boven orthodoxie en gevoel belangrijker is dan logica. Schaeffer was hartstochtelijk voorvechter van propositionele waarheid, omdat wat je voor ‘waar’ houdt uiteindelijk bepaalt waar je leven in resulteert.

Zijn hartstochelijk pleidooi voor een naar buiten gericht christendom dat trouw is aan haar wortels en tegelijk intellectueel relevant voor tijd waarin het in leeft, vormen zijn erfenis die hij heeft nagelaten aan de kerk van de 21ste eeuw. Zijn intellectualisme met als doel mensen terug te brengen tot God is een voorbeeld om na te volgen en toe te passen voor onze eigen tijd.

Enkele links:

Recent interview met Os Guinness op Between Two Worlds

‘Een oase van bezinning in de Betuwe’, artikel in Reformatorisch Dagblad over l’Abri en Francis Schaeffer

Twee gratis cursussen over Schaeffer van Jerram Barrs, docent aan het Covenant Theological Seminary:
http://worldwide-classroom.com/courses/info/cc578/
http://worldwide-classroom.com/courses/info/cc579/

Een recensie van Professor Douglas Groothuis over twee recente biografieën van Schaeffer

Herdenking 30 april 2009

2009-05-09T09:36:00.002+02:00

Toen ik gisteren naar de herdenkingsdienst keek voor de slachtoffers van de aanslag op 30 april trof het me hoe weinig antwoord er was. Er is verdriet én verslagenheid. Natuurlijk zijn er vragen zoals waarom het moest gebeuren of wat de motieven waren van de dader. Sommigen zullen zich ook afvragen waarom God zoiets toelaat, of waarom de ene sterft en de ander herstelt.

Maar wat me trof is dat er geen antwoorden van troost werden gegeven. Dood is dood. Punt uit! Weg is weg. Punt uit! De kaars dooft langzaam. De herdenkingsdienst ‘raakt’ afgelopen. Geen hoop. Alleen stilte, zachtjes kuchen en voetje voor voetje wegschuifelen in de duisternis van het stemmeloos menselijk bestaan. O ja, eerst nog de foyer.

Theologe Geel probeerde als laatste nog te inspireren met verwijzing naar saamhorigheid en ‘elkaar vasthouden’. Daarmee gaf ze - juist vanwege het geestelijk karakter van haar vak - implicitiet uitdrukking aan de antwoordloosheid van ons land. In diepere zin. Nederland is antwoordloos geworden in een werkelijkheid die zonder betekenis en doel is. Antwoorden mogen niet meer. Bemoedigingen zoals ‘God zij met U’ of ‘Mag de Eeuwige U vertroosten’, of ‘Mag de hoop op de opstanding U zekerheid bieden’ zijn politiek incorrect. In de plurale potpouri mag er geen zekerheid op een toekomst na dit leven geboden worden.

Daarom dit gedicht als een reflectie op de geestelijke staat van Nederland ontstaan in de context van de vreselijke tragedie van 30 april 2009.

Gat geslagen in verstomde natie
volk van vragen zonder antwoord
verweesd starend naar een scherm
van werkelijkheid zonder erbarmen

een 100-jarig feest verscheurd
onbedoelde overledenen betreurd
verbeurd verklaarde toekomst
van volk dat niet nader komt

Verbonden in cosmische eenzaamheid
houden we elkaar vast, én het gevoel...
dat niets ons bijstaat in de strijd
noch betekenis heeft noch doel

antwoorden zijn taboe
de dood doet er het zwijgen toe

Plasterk en de denkpolitie

2009-05-08T11:00:00.000+02:00

De denkpolitie is weer op oorlogspad. Dit keer is het een lid van de Orde van het Allerheiligst Evolutiegeloof. Dr Taede A. Smedes, onderzoeker aan de faculteit religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen, was zich een hoedje geschrokken over “de effecten van de hele discussie over de Urkse anti-evolutiefolder”. De organisatoren zouden nu bezig zijn lesmateriaal voor op scholen voor te bereiden. Hij riep minister Plasterk op om daar een stokje voor te steken. Want dat mag toch niet? Je mag kinderen toch niet leren denken wat buiten de consensus valt, wat politiek niet correct is?

Hoe vaak moet het nog gezegd worden dat de evolutietheorie een theorie is; een interpretatieparadigma waarmee data een plek wordt gegeven? Het gaat goed zolang men beseft dat het een model is, zolang men concurrerende modellen met respect bejegent. Maar wanneer de wens de vader wordt van de gedachte, d.w.z. wanneer de conclusie voorafgaat aan het onderzoek, krijgen we een situatie waarin wetenschappelijke data gehijacked worden door een als wetenschap vermomde religieuze kliek die ex cathedra bepaalt welke interpretatie geldt op scholen (of waar dan ook).

Plasterk ging er natuurlijk niet voor. Niet helemaal tenminste; wel een beetje. Hij stelt in zijn brief: “Op grond van de vrijheid van onderwijs, zoals vastgelegd in artikel 23 van de Grondwet, kan en wil ik scholen niet verbieden het creationisme te onderwijzen.” Goed zo, minister! Maar de minister stelt eveneens dat het aan de scholen zelf is: “of zij tijdens hun lessen levensbeschouwing of maatschappijleer aandacht willen besteden aan de relatie tussen geloof en wetenschap. Bovendien hebben scholen de ruimte om godsdienstonderwijs te geven. Orthodox-christelijke scholen zullen dus zeker ook aandacht geven aan het creationisme”.

Zo? Hoort creationisme thuis bij godsdienstles en maatschappijleer? Daar gaan we dus toch weer. Eigenlijk wordt hiermee creationisme toch weer afgeschilderd als een soort moderne mythe waarmee ‘achtergebleven’ geloofsgroepen hun ‘verhaal vormgeven’. Het mag onderdeel zijn van de religie, maar niet van de ‘echte’ werkelijkheid van de grote mensen die - hun voorwetenschappelijk wereldbeeld af hebben gelegd. Zullen we voortaan wiskunde laten doceren door de juf Nederlands? En Engels door door de leraar natuurkunde? Want ja, onze verlichte wetenschappers hebben ook al bepaald wat er geloofd moet worden.

Als Don Quichottes zoals Smedes zich wat beter gaan organiseren zullen we straks pas echt een effectieve scheiding krijgen niet alleen van kerk en staat, maar ook van religie en politiek, van wetenschap en geloof, van publieke mening en levensovertuiging, van educatie en vrij onderzoek. Dat alles natuurlijk ter beoordeling van een zichzelf normerende en alsmaar evoluerende inquisitie.

We (en ‘we’ slaat niet alleen op christenen, maar op iedereen die voor vrijheid van meningsuiting staat) mogen heel blij zijn dat Plasterk zich niet voor deze kar laat spannen. Dat mocht trouwens ook wel na de beroering over zijn voorbarige brief van vorige week over homoseksuele relaties en gereformeerde scholen.

Het recht om te overtuigen

2009-05-07T08:38:00.000+02:00

Mag je nu zeggen ‘Er is geen God’ of niet? Enkele goedbedoelende vwo-leerlingen hadden een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie (RCC) omdat ze niet blij waren met het atheïstische billboard langs de A4. ‘Zij voelden zich naar eigen zeggen “aangetast in hun geloofswaarde” en dienden een klacht in,’ aldus De Spits.

Het moge bekend zijn dat ik niet weg was (en ben) van dat bord. Ik heb n.a.v. dat bord genoeg geschreven op mijn blog. Vier artikelen tegen het atheïsme zijn het resultaat geweest. Maar ik heb nooit beweerd dat het bord mij ‘aantast in mijn geloofswaarde’ en ik zal dat ook nooit doen. Ik zou zielig zijn als dat wel was, want mijn geloof is niet afhankelijk van wat anderen vinden, zeggen en schrijven. Stel dat ik ga huilen bij het horen van de roep van de minaret tot gebed tot Allah, of in een hoekje ga treuren wanneer iemand op tv ‘Ohm’ zegt. Deze zaken zijn wezenseigen aan respectievelijk de islam en het hindoeïsme, net zo goed als ‘Er is waarschijnlijk geen God’ geloofsartikel nummer één is van het atheïsme.

Trouwens, als de RCC deze slogan op het billboard zou hebben verboden, zou dat zich uiteindelijk tegen het christendom keren. Moslims zouden kunnen gaan klagen wanneer wij folders zouden verspreiden over ‘De Zoon van God’. Volgens de koran is dat namelijk blasfemisch en een hoop moslims zullen zich enorm in hun ‘geloofswaarde’ aangetast voelen wanneer zij moeten horen dat God wél een Zoon heeft. Het zou een waar pandemonium kunnen worden: alle gelovigen en ongelovigen die zich in hun geloofswaarde door alle andersdenkenden aangetast gaan voelen. Kunnen we straks alleen nog maar met afgeplakte monden door het leven gaan.

Deze lijn zou doorgetrokken kunnen worden van reclame naar publieke opinie. Stel dat er wetgeving komt die dit zou toepassen op elke publieke uitspraak. Zo onwaarschijnlijke gedachtengang is dit niet. We zitten nu eenmaal gigantisch te multi-cultiën. Religieus pluralisme leidt er al toe dat her en der blasfemie (tegen de God van de Bijbel) uit de grondwet wordt gehaald en vervangen wordt door een gedrocht waar ofwel niets ofwel teveel mee gedaan kan worden (zie bijvoorbeeld hier). Blasfemie is een lastig punt aan het worden.

Ik ben van mening dat elke vloek God in zijn waardigheid aantast. God, de Schepper van het tijd-ruimte continuüm waarin wij ons bevinden, wordt gesmaad. Dat kan niet, dat mag niet. Maar wat zien we? God zelf gedoogt het; er komt geen vuur uit de hemel om hier en nu de uitspraak ‘Er is geen God’ af te straffen én te ontzenuwen. Moeten wij dan op eigen initiatief er maar iets aan doen met een beroep op onze gekwetste gevoelens? Trouwens elke morele misstap in dit leven is een blamage van God. Elke morele fout zou verboden moeten worden. Om dat te bereiken moeten we naar een Orwelliaanse samenleving waar Big Brother (die van Orwell, niet die van de Mol) ons dag en nacht in het oog houdt om ons te straffen zodra we iets fout doen.

Onnodig kwetsen van een religie is onnodig. Vrijheid van meningsuiting is lang gebruikt om God, Jezus, de Bijbel en de christenen belachelijk te maken. Kwetsen is verkeerd. Maar de grens tussen het verkondigen van een mening en het kwetsen van een bepaalde groep is ontzettend arbitrair. Floris, de man van het billboard, wil in ieder geval níet kwetsen; hij wil overtuigen en aanzetten tot nadenken en debat. Hij is eigenlijk stiekum een evangelist van een boodschap - een niet zo blijde, dat wel - maar toch, het is een verkondiging. Gaan wij nu voortaan bij elke verkondiging die ons niet aanstaat, roepen dat het ‘ons aantast in onze geloofswaarde’? Kom nou.

Ik heb juist het atheïstische billboard aangegrepen om er tegenin te gaan, stelling te nemen, de onhoudbaarheid ervan aan te tonen. Kortom: ik wil ‘ook’ verkondigen en overtuigen van wat ik als waarheid beschouw. Ik heb geen reclamecodecommissie nodig om mij te helpen de waarheid te verdedigen. De waarheid is niet waar en toelaatbaar, omdat die wel of niet mensen aantast in hun geloofswaarde. De waarheid is gewoon wat zij is: waar. En zo bestrijd je ook onwaarheid niet door te gaan zitten huilebalken dat die kwetsend is. Kom maar op met argumenten. Als het gekwetste gevoel van de mensen om ons heen zou bepalen wat wel en niet mag, zouden we binnen de kortste keren in een dictatuur zitten.

In een maatschappij gekenmerkt door religieus pluralisme komen mensen met verschillende overtuigingen elkaar tegen op de marktplaats van ideeën. Daar moet geluisterd en gedebatteerd worden. Zoals Paulus dat deed op Areopagus. Niet gekwetst zielig doen, maar onze opdracht als christenen vervullen.

Leuk bedoeld kids. Leuk ook dat jullie op het vwo zitten. Doorstuderen maar.

Dag vrijheid!

2009-05-05T16:35:00.000+02:00

Vandaag is het bevrijdingsdag. Ze hebben een condoommuur geplaatst bij de officiële bevrijdingsevenementen om nog maar eens te benadrukken hoe vrij we zijn.

We zijn vrij om te vlijen, vrij om te vrijen
te spuiten, te slikken, tegen gezag aan te hikken
vrij om te feesten en laat door te beesten
voor meer geld te staken en troep uit te braken

een grote mond op te zetten en de arme te pletten
om niet na te denken en nog een wijntje te schenken
vrij om te laten kreperen en de aarde te souperen
met vingers in de oren om de waarheid niet te horen

Wij gaan vrij voor elke schuinsmarcheerderij
Wie het vingertje omhoog steekt lappen wij erbij
opzij, opzij, opzij
Want dit is onze vrije maatschappij...

Niet vrij dus.

---

Vrij om niet te geven, niet te delen, niet de minste te zijn, niet een offer te brengen, niet altruïstisch te zijn, niet naastenliefde te betrachten, niet in de spiegel te kijken, niet de hand in eigen boezem te steken en wel anderen de schuld van alles te geven wat fout gaat. Niet vrij dus.

---

Niet vrij zijn ook de abortuskindjes voor wie de moederschoot een dodencel wordt, omdat ze niet gewenst zijn.

Niet vrij zijn de aidsslachtoffers in de derde wereld die het zonder betaalbare medicijnen moeten stellen en dus tot de dood gedoemd zijn, omdat grootschalige medicijnproductie commercieel niet interessant is.

Niet vrij zijn de kinderen van de aidsslachtoffers die gedoemd zijn tot de status van wees vanwege de gebondenheid aan promiscuïteit van één van hun overleden ouders.

Niet vrij is een groot deel van de wereldbevolking voor wie armoede een gevangenis is, omdat de hedonistische en consumentistische vrijheid van het Westen ergens mee bekostigd moet worden.

Niet vrij zijn de kinderen van huiselijk geweld en incest, omdat het monster in de mens zich langzaam maar zeker een weg naar buiten baant.

Niet vrij dus.

---

We zijn vrij om blind te zijn voor dat monster dan in ons opwelt en zich door onze ogen, monden, handen, neus en oren een weg naar buiten baant; waar het op de barricades van ons afval schreeuwt om nieuwere, hardere, verdere, grotere en meer overdonderende vrijheid. Onbegrenst, onbeperkt, ongeremd. Demon van de bandeloosheid.

We zijn ook vrij om blind te zijn voor dat andere monster dat in naam van de democratie de democratie om zeep helpt. Dat met ontblootte borst de vlag van een nieuwe wereldorde plant in de puinhoop van wat wij beschaving noemen.

We zijn zo bezig met gratis condooms krijgen en roepen dat we vrij zijn, dat we onze gebondenheid niet waarnemen.

Dag vrijheid!

Symbolen taboe, religie tabee

2009-05-02T06:00:00.000+02:00

Ruim een maand geleden berichtte het vlaamse kerknet over een wetsvoorstel van de Europse Unie dat religieuze symbolen in openbare gebouwen verbiedt. Dit bericht kwam opmerkelijk genoeg min of meer op hetzelfde moment dat Obama bij zijn redevoeringen in religieuze instellingen niet wilde dat religieuze symbolen in beeld kwamen.

We hebben bij Obama te maken met een ‘engineered public image’, een zorgvuldig ‘gesneden beeld’ ten behoeve van zijn publiek imago. Maar het staat uiteindelijk in een bredere context van een steeds verder doorslaande scheiding van kerk en staat die zich in de hele westerse beschaving aan het voltrekken is.

Volgens de Amerikaanse grondwet moest de scheiding van kerk en staat de dominantie van één staatskerk tegen gaan en de vrijheid in religieuze expressie juist bevorderen. Het is verworden tot een religiofobie die precies het omgekeerde doet: onderdrukking van religieuze expressie door een rigide secularisme. Ook de EU is nu aan het verworden tot een steriele dunne flosdraad waaraan men de eenheid van een heel continent op wil hangen. Daar komt nog bij dat ideologieën die zich niet bedienen van symbolen en een religieus apparaat (denk aan secularisme, humanisme, atheïsme, communisme) vrijspel hebben op deze continentale marktplaats van ideeën.

De EU verloochent de christelijke wortels van de Europese cultuur en denkt zo de navelstreng door te kunnen snijden op weg naar een ontkerstende, gedeconfessionaliseerde volwassenheid waarin God noch goddelijk gebod de richting wijzen. De mens is autonoom en wijs genoeg.

De enige symbolen die straks nog mogen zijn de gesneden beelden van public relations gemaakt volgens de laatste bevindingen van de gedrags- en communicatiewetenschappen. De volmaakte mens die met zijn charisma de kudde voor zich inneemt en als zelfgenoegzame herder alle schapen meeneemt op weg naar een betere geseculariseerde toekomst.

Dat klinkt dan weer verdacht veel als een religie; maar dan één zonder God.

De 100 dagen Messias

2009-04-29T10:48:00.000+02:00

Obama is 100 dagen ‘in office’. Voor velen tijd voor een evaluatie. Journalisten in Amerika zijn vooral uitgeput maar voldaan van al het nieuws dat gegenereerd wordt door deze wervelwind die over Amerika raast met een boodschap van vernieuwing, verzoening en verbroedering.

Een bekende conservatieve blog in Engeland besteedt terecht aandacht aan de vergelijking die zich telkens doet gelden tussen Obama en Jezus. In verschillende media wordt Obama geportretteerd als een nieuwbakken messias die, neerdalend vanaf een hoger niveau van een nieuwe mensheid, gekomen is om niet alleen Amerika maar de gehele wereld aan de hand mee te nemen naar een nieuwe samenleving. We zien Obama met een doornen kroon, Obama die op een ezel Washington binnen komt rijden, etc.

Scary.

De verschillen tussen Jezus en Obama zijn zo groot. En dan bedoel ik niet het feit dat Jezus de geïncarneerde Zoon van God is en een boodschap predikte die veel verder ging dan politieke vernieuwing. Ik heb de ethische verschillen op het oog.

Jezus proclameerde de waarheid, Obama herdefinieert en manipuleert die. Jezus is degene in wie de goddelijkheid lichamelijk woont, Obama maakt een gesneden beeld van zichzelf waarbij het doel de middelen heiligt: een soort Übermensch die een nieuwe wereldvrede aankondigt. Het ‘hoe’ is daarbij niet belangrijk, maar alleen het ‘gevoel’ dat het zo is, de euforie dat alles beter gaat worden. In Jezus worden we verzoend met de Schepper, in Obama ruimt de Schepper het veld om plaats te maken voor de autonome mens die bepaalt wie zal leven en wie niet.

De messiaanse verwijzingen die Obama worden toegedicht vinden geen enkele grond. De doornenkroon verwijst naar het lijden van Christus, terwijl de ezel zijn nederigheid toont. Obama geeft er weinig blijk van door lijden gevormd te zijn en nederige kwaliteiten te bezitten. Hij bezit charisma, dat wel. Dat charisma geeft hem de wind mee van de publieke opinie, maar verdoezelt zijn bereidheid de waarheid ‘een handje te helpen’, wanneer hem dat uitkomt, én zijn extreme abortusstandpunt dat leidt tot een grote toename van moord op ongeboren kinderen.

De messiaanse vergelijking is meer dan ludieke journalistiek en zegt iets over de tijden die we binnen zijn gegaan waarin inhoudelijkheid opgegeven wordt voor uiterlijke schijn. Obama mag dan wel niet de antichrist zijn, hij bezorgt me wel ‘shivers down my spine’.

De nieuwe wereldorde van Marijnissen

2009-04-28T16:58:00.000+02:00

Marijnissen, oud-fractievoorzitter en huidige partijvoorzitter van de SP, heeft opgeroepen om over te stappen op een ander regeermodel. Er moet een partijoverschrijdend kabinet komen ‘dat uit vooral wijze mensen bestaat’, aldus Marijnissen tegenover nu.nl. Klinkt goed natuurlijk: geen partijbelangen meer die een corrumperend effect hebben op belofte en beleid, maar krachtdadig optreden door onpartijdige wijzen in het belang van de gemene zaak.

Maar als je een beetje doordenkt, wordt het al gauw duidelijk dat we met zo’n voorstel in een moeras terechtkomen. Natuurlijk is democratie - in tegenstelling wat velen ons willen doen geloven - geen heilige graal die elke samenleving zal transformeren tot een utopie. Westerse democratieën zijn bezig uitgehold te worden doordat normen en waarden op democratische wijze worden bepaald en dus weerloze speelbal worden van morele verloedering, terwijl elders het ‘democratische proces’ een dun laagje vernis vormt voor keiharde machtspolitiek. Maar wat moeten wij dan in plaats van democratie? Een beter model is er niet.

Wat Marijnissen voorstelt is een de facto opheffen van de democratie. Hij wil een regering van de elite, een oligarchie. Hoe moeten wij ons het voorstel van Marijnissen in de praktijk voorstellen? Op grond van welke criteria worden deze mannen en vrouwen ‘wijs’ genoemd? Marijnissen zegt: ‘op basis van hun levenservaring, kennis, inzet en affiniteit met de publieke zaak’. Aha, dat is dus niet gekozen worden door het volk, maar aangesteld worden door een groep ‘die het kan weten’. Welke rechtsgrond heeft deze elite vervolgens? Hebben zij die gekregen van het volk of van de koningin? Wanneer zijn zij klaar met wijs zijn en door wie worden zij vervangen? Er is maar één manier om ‘partijoverschrijdend’ te zijn, nl. door het partijsysteem op te heffen; en daarmee democratie.

Is dat nou zo moeilijk om te zien? Het nieuwe regeermodel van Marijnissen is anti-democratisch en zeer kwetsbaar voor een dictatoriale ontwikkeling. Als de wereldproblemen maar groot genoeg worden, is blijkbaar zelfs de meest doorgewinterde voorman van jan-met-de-pet bereid om een of andere elite alle macht te geven.

Marijnissen beschouwt zichzelf niet op voorhand kandidaat voor deze elitegroep. Maar, mét of zonder Jan: ik bedank voor deze nieuwe wereldorde.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Eindelijk bericht van de opleving van theïstische filosofie in de Angelsaksische wereld

2009-04-24T12:24:00.000+02:00

Eindelijk begint het door te dringen in Nederland dat er iets aan de hand is in het Angelsaksisch taalgebied. In de jaren 60 was in navolging van Nietzsche God dood verklaard door een antal prominente theologen. Nog maar 20 jaar later wat God al weer tot leven gekomen. Wat was er gebeurd? Er was een nieuwe beweging op gang gekomen van christelijke filosofen die het atheïsme het vuur aan de schenen legt.

In Nederland is het lange tijd stil gebleven over dit thema. Toen ik bijvoorbeeld ‘De God die is’ las van W.J. Ouweneel kwamen de klassieke godsbewijzen er bekaaid af met slechts een kleine alinea (overigens prachtig boek). Verder hoorde je in de christelijke media ook niet echt veel over wat er in de UK en de USA aan de hand was.

Nu begint dit nieuws eindelijk door te sijpelen. Lees dit prachtige artikel in het Reformatorisch Dagblad over twee van de meest prominente figuren in deze beweging W.L. Craig en A. Plantinga (in Nederland geboren!)

Vreedzame godsdienst...

2009-04-23T09:55:00.000+02:00

Er waren eens tien moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén riep een fatwah uit over Rushdie. En toen waren er nog maar negen.

Er waren eens negen moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén liet de Twin Towers instorten. En toen waren er nog maar acht.

Er waren eens acht moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén vierde feest op straat bij de ondergang van zoveel ongelovigen. En toen waren er nog maar zeven.

Er waren eens zeven moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén ontkende de holocaust en riep op Israël in zee te drijven. En toen waren er nog maar zes.

Er waren eens zes moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén stenigde een vrouw in een burka. En toen waren er nog maar vijf.

Er waren eens vijf moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén ontplofte in een Israëlische bus. En toen waren er nog maar vier.

Er waren eens vier moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén onthoofde een Japanse toerist in Irak. En toen waren er nog maar drie.

Er waren eens drie moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén bedreigde een ex-moslim met de dood. En toen waren er nog maar twee.

Er waren eens twee moslims. Zij riepen: de islam is een religie van vrede. Eén schreef dat 'de mensen van het boek' varkens waren (S.5:60) en onthoofd moesten worden (S.47:4).

En toen was er nog maar één...

Ik weet niet wat deze ene overgebleven moslim doet. Zwijgt hij? Drukt hij zich uit in eufemismen? Zegt hij dat de fundamentalistische islam niet de echte is? Wordt hij een vrijzinnige moslim? Gooit hij zijn godsdienst overboord?

Ik weet wel wat veel politiek correct sprekende leiders doen. Zij blijven zeggen dat we te maken hebben met geïsoleerde incidenten van terroristen die een verkeerde interpretatie hebben van de islam. Zij blijven beweren dat de islam een godsdienst van vrede is.

Knevel en de opstanding

2009-04-20T05:44:00.000+02:00

Heeft iemand onlangs nog de opstanding van Jezus verdedigd? Jazeker! Andries Knevel bij Pauw en Witteman en in de Volkskrant. Maar nu hoor je niemand. Nu blijft het stil. Geen waardering, geen loftrompet. Kort geleden nog werd hij verguist omdat hij onbijbels zou zijn (zonder afdoende gronden), nu is er niemand die hem rehabiliteert om zijn moedig optreden.

Criticasters (ik was er één van) waren er maar genoeg toen Knevel het creationistische standpunt ter discussie stelde. En inderdaad Knevel ging te kort door de bocht. We moeten de zaken die christenen intens verdelen niet via de publieke media uitvechten.

Maar nu de opstanding actueel wordt, is er bijna geen christen die z’n mond open doet. Daar bestaat in onze kringen namelijk consensus over; wij christenen vinden dat de opstanding waar is. En dus kruipen we in onze schulp en gaan in ons kleine subcultuurtje hard roepen dat ‘Hij waarlijk is opgestaan’. Maar daarbuiten blijven we stil.

Maar Knevel niet. Die durfde in een talkshow die bekend staat om z’n stevige vragen en lastige discussies, de opstanding van Christus keihard te verdedigen. Ze dachten Knevel nu ook wel mee te krijgen. Maar dat viel tegen. Knevel verdedigde met verve de opstanding van Christus. ‘Die is historisch’, zei hij.

Even goed nadenken: de man die wij met z’n allen de schuld hebben gegeven van een evolutiedebat dat voor christenen niet goed is verlopen, is tegelijk de enige die op de nationale tv de opstanding van Christus heeft verdedigd! Dat mag dan ook wel erkend worden.

Laat ik er gelijk bij zeggen dat zo’n debatstructuur, waar de makers kijkcijfers en vooral niet de waarheid moeten hebben, niet het juiste medium is. Er bestaat in onze cultuur zo’n grote consensus tegen de historische claims van het christendom dat je in een groep van vijf schreeuwende mannetjes (waaronder Rutte) natuurlijk niets goeds kunt uitrichten. Wereldbeschouwelijke vooroordelen (zoals: ‘geloof en wetenschap zijn aan elkaar tegengesteld’) moeten in alle rust aan de kaak worden gesteld.

Dat zou voor mij een belangrijke reden zijn om zulke bla-bla-debatten te mijden als de pest. Maar de opstanding moet verdedigd worden. Niet voor een christelijk gehoor, maar voor niet-christenen. En Knevel heeft ons daarin het goede voorbeeld gegeven.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

De opstanding van Jezus, feit of fictie?

2009-04-10T08:49:00.000+02:00

Het christelijk geloof kent eigenlijk maar één echt probleem; het heeft een historische gebeurtenis als grondslag van haar boodschap. Het evangelie staat of valt met de opstanding van Jezus Christus. Indien het niet is gebeurd, valt het Christelijk geloof als een kaartenhuis in elkaar. Er is dan geen basis voor verlossing, geen hoop op een leven na de dood en geen verzoening met de Schepper. Het christendom is dan gebaseerd op een leugen. Als de opstanding echter wél is gebeurd, hebben we te maken met een van de meest wonderlijke gebeurtenissen ooit. Dit wonder biedt dan hoop voorbij de dood, een ontsnappingsroute uit de wanhoop van het tijdelijke.

De opstanding is sinds de Verlichting fel aangevallen door filosofen, wetenschappers en theologen. De opstanding zou gebaseerd zijn op een voorwetenschappelijk wereldbeeld. Het zou gaan om een legende of een mythe. Vandaag de dag wordt de opstanding door weinigen meer als een serieuze historische gebeurtenis gezien.

Nu zijn er drie mogelijke reacties en alle drie kunnen we ze in de kerk waarnemen: (A) Men geeft het geloof in de opstanding op. (B) Men ontkent de kritiek en steekt de kop in het zand. (C) Men kijkt kritisch naar de kritiek op de opstanding. Die laatste benadering is de mijne. Ik wil kort met enkele stappen uitleggen waarom het feit van de opstanding een goede historische basis heeft, waarom de aanname van de opstanding niet irrationeel is, waarom de opstanding waarschijnlijk is, én wat dat betekent voor ons vandaag.

Stap 1 De mogelijkheid van wonderen (en dus de opstanding)
De 18de eeuwse filosoof, David Hume, beschouwde wonderen als totaal onwaarschijnlijk. Getuigenverklaringen over wonderen zijn niet te vertrouwen en daarom is historiciteit van wonderen totaal onwaarschijnlijk. Hume zou pas het bewijs voor een wonder aannemen als het tegendeel van dat bewijs nog wonderlijker zou zijn dan het wonder zelf.

Maar is dat terecht? Er zijn na Hume wetenschappelijke methoden ontwikkeld om vast te stellen wat historisch is. Met het waarschijnlijkheidsmodel van Bayes kan woren vastgesteld hoe waarschijnlijk iets is in relatie tot andere zaken. De echte grond van afwijzing van de opstanding is voor Hume en degenen die na hem kwamen een naturalistisch wereldbeeld dat stelt dat de natuurlijke werkelijkheid zichzelf verklaart én dat er geen God is. Met dit voroordeel wordt God en daar mee de mogelijkheid van wonderen buiten de deur gehouden. Wanneer God bestaat zijn wonderen wel mogelijk én dus de opstanding.

Het naturalistische wereldbeeld houdt dan niet langer stand wanneer het bestaan van God kan worden aangetoond. In de afgelopen decennia is er een enorme opleving gekomen van christelijke filosofie én daarmee interesse in de argumenten voor het bestaan van God. Deze argumenten zijn zo sterk dat atheïsten er geen antwoord op hebben. Enkele van deze argumenten zijn het morele argument (onze moreel besef verwijst naar een Auteur van de moraal), het argument van de eerste oorzaak (er moet een eerste oorzaak zijn van alles en die oorzaak is God) en het argument van doelmatigheid (wij zien overal tekenen van de Ontwerper).

Aangezien God bestaat, moet de opstanding van Jezus in dat kader worden bezien. Het is niet zomaar een rare onverwachte gebeurtenis; het is een daad van God ter bevstiging van Jezus' missie.

Stap 2 De oude datering van de NT documenten
Wonderen mogen dan mogelijk zijn, maar nog steeds zal het bezwaar zijn dat Jezus misschien wel bestaan heeft, maar dat men pas enkele generaties later mooie dingen over Hem ging schrijven. Het NT is dan niet meer dan de weerslag van één grote legende. Het huidige christendom staat ver van de 'echte' Jezus die niet meer dan een gewoon mens was. Jezus is niet opgestaan; we weten eigenlijk helemaal niets over Hem.

Dit bezwaar houdt geen stand wanneer we beseffen hoe oud de boeken zijn die samen het NT vormen en hoe veel manuscripten we hebben. We hebben zo'n 20.000 fragmenten en manuscripten van de 2de tot de 4de eeuw. Het oudste fragment gaat terug tot 120 na Christus.

Bovendien is het NT zeer vaak geciteerd door de kerkvaders van die tijd. Met die citaten alleen al zouden we in staat zijn vrijwel het hele NT te reconstrueren. Ook zijn er duizenden vertalingen naar het Syrisch uit die tijd. Als het NT langzaamaan ontstaan was en uit de duim gezogen, zouden we verschillende versies moeten hebben. Maar er is maar één NT.

Van de belangrijkste gedeelten van het NT kunnen we ook vaststellen dat ze vlak na de dood van Jezus zijn onstaan. Handelingen maakt bijvoorbeeld geen melding van de vervolgingen onder Nero in 64 en moet dus voor die tijd geschreven zijn (ongeveer 55). Het Evangelie naar Lukas is vóór Handelingen geschreven en dateert dus van ongeveer 50 na Christus. Mattheüs en Lukas maken gebruik van Markus én een onbekende bron (Q). Die moeten dus ergens in de jaren 40 zijn ontstaan (zeg maar 10 tot 15 jaar na de kruisiging). In het NT vinden we bovendien een aantal liturgische of rabbinische passages die bedoeld waren voor memorisatie of gebruik in de erediensten van de vroege kerk. Eén zo'n passage is 1 Korinthiërs 15:1-3 die handelt over de opstanding. De tekst moet ergens uit de jaren 30 stammen, vlak na de dood van Jezus.

Zoals Paulus in 1 Kor.15:1-3 al aangeeft, zijn de verslagen van de opstanding gebaseerd op ooggetuigeverklaringen. Het is wetenschappelijk aangetoond dat voor legendevorming minimaal 40 jar nodig is. Daar is in het geval van de opstanding niet genoeg tijd voor geweest. We concluderen dat reeds de eerste christenen geloofden dat Jezus uit de dood was opgestaan. Dat geloof was gebaseerd op hun eigen empirische waarneming.

Stap 3 De historische feiten pleiten voor de opstanding
Als we nu onze aandacht specifiek richten op de opstanding zien we drie vaststaande historische feiten die de basis vormen voor de opstanding van Jezus (a) het lege graf, (b) de verschijningen van Jezus aan zijn volgelingen, (c) het geloof in de opstanding van de vroegste kerk. Er zijn maar weinig wetenschappers (christen of niet) die dit ontkennen.

Denk niet dat diezelfde wetenschappers nu staan te springen om de opstanding te aanvaarden. Daarvoor zit hun naturalistisch vooroordeel te diep ingebakken. Verschillende oplossingen zijn bedacht om de verschijnselen te verklaren. Uiteindelijk zal echter de oplossing die de beste verklaring biedt van de feiten verkozen moeten worden. Verschillende hypothesen die men bedacht heeft om de opstanding weg te redeneren zijn:

(a) De discipelen hebben Jezus' lichaam verstopt en de leugen verspreid dat Jezus was opgestaan. Echter wanneer we de evangeliën lezen, kunnen we ons maar moeilijk voorstellen dat zulke eerlijke en transparante mensen zo oneerlijk zouden zijn. Bovendien is het onbegrijpelijk waarom ze dan bereid waren hun leven te verliezen en een marteldood te sterven omwille van een leugen.

(b) De discipelen hadden hallucinaties waardoor ze dachten dat Jezus was opgestaan. Als dat zo was hadden de Joodse leiders makkelijk het lijk van Jezus door de straten van Jeruzalem kunnen slepen. Maar dat deden ze niet.

(c) De schijndood van Jezus. Kan iemand die gegeseld, gekruisigd en met een speer doorstoken is, overleven? Deze hypothese is ronduit belachelijk. Een kruisiging overleeft men niet.

(d) De vrouwen keken bij de verkeerde graftombe of het lichaam was per ongeluk verplaatst door Josef van Arimathea. Opnieuw zou het voor een farizeeën een peuleschil zijn geweest om het lijk tevoorschijn te toveren. Bovendien: is het waarschijnlijk dat een hele religie ontstaat op grond van de vergissing van een paar vrouwen op zondagochtend? Zou Josef van Arimathea de discipelen niet bij hebben gepraat?

De opstanding van Jezus is de enige mogelijkheid die volledig recht doet aan alle ons bekende historische feiten. Alleen, wij westerlingen vinden dat zo'n opstanding niet kan en niet mag. Maar waarom? Laten we verder kijken.

Stap 4 Jezus voorspelde zijn dood en opstanding
Al deze feiten die verwijzen naar de opstanding van Jezus staan niet in een vacuüm. Het is niet alsof ineens Napoleon voor ons staat. We moeten kijken naar Jezus' woorden. Wat Hij over zijn identiteit zei én wat Hij zei dat er met Hem ging gebeuren.

Jezus zag Zichzelf als de Messias van Israël en de Verlosser van de wereld. Hij noemde Zich de Zoon des Mensen (een verwijzing naar de Messias) én Zoon van God (godslasterlijk als het niet waar zou zijn). Bovendien voorspelde Jezus meerdere keren zijn eigen dood én zijn eigen opstanding uit de dood. Ook nietgelovige wetenschappers erkennen de authenticiteit van deze woorden.

Het feit dat een analyse van de gebeurtenissen ons eigenlijk dwingt te concluderen dat Jezus uit de dood opstond, komt dus overeen met wat Jezus had gezegd, nl. dat Hij uit de dood zou opstaan. We moeten dus de opstanding in de context zien van de God (die bestaat en) van wie Jezus zei dat Hij zijn Vader was en van wie Jezus zei dat Hij Hem uit de dood zou opwekken omdat Jezus de Messias was.

Conclusie
We concluderen daarom dat Jezus uit de dood is opgestaan. (a) Het is mogelijk, omdat God bestaat en dus zijn wonderen mogelijk. (b) Het biedt de beste verklaring voor de ons bekende en vaststaande historische feiten. (c) Het komt overeen met de woorden van Jezus over Zichzelf. (d) Jezus voorspelde zijn dood en opstanding Zelf!

Maar, mag ik jullie vragen, wat betekent dit dan dat Jezus uit de dood is opgestaan? Het is een historisch feit van ongekende proporties: door Hemzelf voorspeld, door God gedaan. Met zijn opstanding wordt het bewijs geleverd dat wat Jezus leerde waar is: Hij is de Messias, Verlosser van de mensheid, Brug naar God. Er is geen grotere hoop dan deze. U kunt met uw Schepper verzoend worden door Hem!

Hebt u de levende Christus al ontmoet? Hij is gestorven voor uw zonden; zijn opstanding is het begin van het nieuwe leven dat reeds velen hebben ontvangen. Wilt u het ook? Stel uw vertrouwen op Jezus en zijn offer en vraag Hem in uw hart te komen wonen.

Artikelenoverzicht

2009-04-09T01:21:00.000+02:00

Op dit blog staan veel langere artikelen. Deze artikelen raken na verloop van tijd verdwaald in het blogarchief. Jammer. Daarom hier een overzicht van alle artikelen gegroepeerd naar onderwerp. Columns zijn in principe niet in dit overzicht opgenomen.

Apologetiek algemeen
Het christendom heeft goede papieren
Wetenschap en geloof
Wetenschap bewijst niets
Van een ander planeet
Evolutie Confusie (I)
Evolutie Confusie (II)
Evolutie Confusie (III)
Rationalistisch of rationeel?
De actualiteit van apologetiek
Francis Schaeffer 25 jaar later
De grote verdwijntruc, over de wegverklaring van God in het Westen

Cultuur en politiek
Vrijheid een beschavind in crisis
De pornificatie van Nederland
De scheiding van kerk en staat een illusie
Euthanasie, de grote gok
Creationistisch onderwijs op scholen

Wereldbeelden
Van een ander planeet
Uitgeblust verlangen
Een atheïstisch billboard langs de A4
Atheïsme (I)
Atheïsme (II)
Atheïsme (III)
Atheïsme (IV)
Het atheïsme heeft een staartje
De uitdaging van de islam (I)
De uitdaging van de islam (II)
De uitdaging van de islam (III)

Christelijk geloof
De opstanding van Jezus, feit of fictie?
Het christendom heeft goede papieren

Consequent atheïsme

2009-04-06T06:00:00.001+02:00

Veel atheïsten worden boos als je ze toewerpt dat hun wereldbeeld leidt tot een immoreel universum. Je kunt praten als Brugman maar hun absolute moraal praat je niet weg uit hun relativistische wereldbeeld. Dat heeft mogelijk iets te maken met de Nieuwe Atheïsten zoals Richard Dawkins en Christopher Hitchens (om twee van de belangrijkste te noemen). Deze mannen zijn niet zomaar atheïst; ze vallen graag openlijk het christendom aan. Zo beweert Hitchens dat religie (en dus ook het christendom) diep immoreel is terwijl Richard Dawkins zich ook wel een 'culturele christen' noemt vanwege de overeenkomende morele waarden, terwijl hij tegelijk met het christelijk geloof de vloer aanveegt.

Atheïsten die een beroep doen op een universeel geldende moraal (want dat doen beide heren) kan ik moeilijk serieus nemen. Eerst zagen ze de tak waar ze op zitten van de boom af en terwijl ze aan het vallen zijn beweren ze doodleuk dat er niets aan de hand is. Toch zijn ze de favoriet van alle 'wannebe' atheïstjes die grootmoedig de vuist naar de hemel schudden maar niet echt doordenken.

Dan heb ik meer waardering voor atheïsten die echt consequent zijn. Als ze echt atheïst willen zijn, moeten ze in navolging van Nietzsche de christelijke moraal in zijn totaliteit overboord gooien, toegeven dat alles mag en alles kan én ernaar gaan leven.

Hoewel, waardering. Ik ben er een tegengekomen die je de stuipen op het lijf jaagt. Peter Singer, vooraanstaand atheïstisch filosoof, vindt bijvoorbeeld dat pasgeboren baby's minder blijk van intelligentie geven dan kippen of vissen en dus gedood mogen worden. Hij wil een proefperiode van 28 dagen na de geboorte van een kind instellen voordat aan het kind het recht tot leven wordt toegekend. Singer is dan wel weer inconsequent als hij het heeft over dierenrechten. Want 'rechten' zijn verbonden aan een moraal, en een moraal is in een atheïstisch wereldbeeld niet te verankeren.

Maar toch: goed zo Peter Singer. Knap dat je consequent bent en de dwangbuis van de christelijke moraal van je af probeert te schudden. Ga vooral zo door. Maar vind je het erg dat ik heel erg hard wegloop bij jouw wereldbeeld vandaan?

Daar waar het niet lukt om een moraal te verankeren, zal ze naar verloop van tijd eroderen. En dat is een van de grote problemen van het atheïsme. Gelukkig hebben we consequente atheïsten die dit voor ons bewijzen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Het evangelie naar St Bach

2009-03-31T06:00:00.000+02:00

De passietijd komt er weer aan. Overal is de Mattheüspassie te beluisteren. Er wordt dit jaar een speciale versie voor jongeren uit gebracht: De Jonge Mattheüs. Het is een verkorte versie waarin ook vertellende acteurs een rol spelen. Radiopresentator Hans van den Boom die het script schreef, heeft aan het kleurrijke palet nog een element toegevoegd: Isabel, de dochter van Judas. Zij bekijkt de passie door haar ogen en belicht een 'andere' kant van Judas (die het natuurlijk allemaal goed bedoelde).

'Waarom', zo vroeg Wouter Pleizier, presentator op Radio 4 van het programma Viertakt, aan de actrice die Isabel speelt, 'moet van Judas nu ineens een goedzak worden gemaakt?' De actrice, Floor van Berkestijn, was juist blij met Isabel en vroeg zich af waarom in het verhaal van Jezus persé een slechterik voor moet komen: ‘Waarom hebben ze dat in het verhaal 'bedacht'?’. Nou, daar wist Wouter wel het antwoord op: 'Alle mensen zijn slecht en Jezus sterft voor de mensheid om ze dan te kunnen vergeven'. Na deze snoeiharde essentie van het evangelie viel er bijna een pijnlijk stilte.

Bijna, want goede interviewer als hij is, wist Wouter het over een andere boeg te gooien. Wat vond Floor van de door de EO georganiseerde Mattheüspassie Masterklassen voor popsterren bij EO? ‘Afschuwelijk’ vond Floor, 'Het is echt heel moeilijk om die partijen te zingen, zo komt Bach helemaal niet tot zijn recht'.

Nee, met die geschiedvervalsing wel zeker? Wat is erger: een Mattheüspassie die niet klinkt zoals Bach het bedoeld heeft of één die de geestesgesteldheid verloochent waarmee Bach zijn werk schreef? Mijn esthetische ik huivert bij een aria zingende Hind, maar mijn, zeg maar, 'geestelijke' ik gruwt bij de gedachte dat de verrader van Christus goedgepraat wordt. Bach zou deze revisionistische drek eveneens afgekeurd hebben. Dan maar geen jazzy opvoering voor jongeren. Trouwens, in een beetje verhaal voor jongeren zitten toch altijd een goeie én een slechterik?

Er wordt vanwege het door en door christelijke karakter van Bachs muziek wel eens gekscherend gesproken over ‘het evangelie naar St Bach’ en Bach als de ‘vijfde evangelist’. Toch wonderlijk, Bach is zo’n beetje de enige evangelist waarnaar tegenwoordig nog echt geluisterd wordt. Maar laat het dan alsjeblieft een evangelist blijven die de waarheid naspreekt, niet een die de zaken omdraait.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Het atheïsme heeft een staartje

2009-03-28T06:40:00.000+01:00

Op diverse internetfora ben ik de laatste tijd in debat geweest met atheïsten. Dat was niet toevallig. N.a.v. het atheïstische billboard bij Schiphol heb ik een artikelenreeks over het atheïsme geschreven. Wat mijn gesprekspartners vooral boos maakte was mijn morele argument tegen het atheïsme. Mijn redenering is dat de mens in het atheïstische wereldbeeld op zichzelf aangewezen is om te bepalen wat goed en kwaad is. Maar waar je ook zoekt een objectieve maatstaf is niet te vinden. Dat wil niet zeggen dat de atheïst geen moraal ervaart, integendeel, zijn zoektocht ernaar geeft aan dat er een innerlijke erkenning van een absolute moraal is.

Tot mijn voldoening merkte ik dat mijn argument niet weerlegd werd. Het zwaarste tegenargument was dat ik met een vooroordeel het debat inging. Tsja, als je een stelling (die nog beargumenteerd wordt ook) een vooroordeel wilt noemen, dan ben je gauw klaar met praten.

Ik ga nu nog een stapje verder: niet alleen weet het atheïsme met de mens als uitgangspunt geen fundament te bieden voor de innerlijk erkende moraal. Nu kan ik ook wel een volgende conclusie trekken: daar waar het niet lukt om deze moraal te verankeren, zal ze naar verloop van tijd eroderen.

De reden waarom ik deze conclusie trek? De werkelijkheid heeft het gesprek inmiddels ingehaald. Als christenen zien we daar al langer voorbeelden van (homohuwelijk, euthanasie, abortus, stamcelonderzoek, etc.), maar er zijn nu ontwikkelingen die ook de atheïst niet zullen bevallen. Toch moeten deze ontwikkelingen toegeschreven worden aan het atheïsme zelf.

Het eerste voorbeeld betreft een artikel in het Reformatorisch Dagblad over de atheïst Peter Singer. Hij vindt bijvoorbeeld dat pasgeboren baby's minder blijk van intelligentie geven dan kippen of vissen en dus gedood mogen worden. Het tweede voorbeeld (het nieuws is al twee jaar oud) betreft een folder van het Duitse Ministerie voor Gezinszaken waarin ouders aangemoedigd worden om hun kinderen in de vroegste levensjaren reeds seksuele massage te geven. Kinderen van 4 tot 6 moeten vervolgens de bewegingen leren die bij de coïtus horen.

Ik hoop dat ik u niet te zeer shockeer met deze berichten. Ik heb het zelf ook niet bedacht en bespeur een duidelijk verband met het atheïsme. De infanticide (kindermoord) van Peter Singer is overduidelijk atheïstisch van oorsprong. De door de staat aangemoedigde incest uit Duitsland is een typisch product van een zgn. 'waardenvrije' seculaire overheid, die - net als het consequente atheïsme - uitkomt bij libertinisme (remmeloze vrijheid), hedonisme (lustzucht) en machtuitoefening.

Opmerkelijk is dat in beide voorbeelden de meest kwetsbaren, kleine kinderen, het slachtoffer zijn. Het ongeboren kind hebben we 'gehad', nu is ook het geboren kind niet meer veilig. Als christen denk ik dan: Moloch is weer in het land. Hoelang gaat God dit nog toestaan?

De vrijheid van het atheïsme leidt in zijn logische consequentie uiteindelijk tot een maatschappij van roofdieren en slachtoffers, onderdrukkers en onderdrukten. Het venijn zit 'm in de staart en die staart zie ik aan de horizon zwaaien.

Neocalvinisme of neo-afkalving?

2009-03-27T06:00:00.000+01:00

Ik was vorige week stomverbaasd toen ik vernam dat ik een belangrijke religieuze trend over het hoofd bleek te hebben gezien. Ik ben geen trendwatcher, maar als Nederlandse evangelikaal met openlijk calvinistische sympathieën had ik toch lucht moeten krijgen van het neocalvinisme.

Volgens TIME is het nieuwe calvinisme de derde belangrijke trend die de wereld aan het veranderen is. Ook Albert Mohler, evangelisch voorman in Amerika, schijnt te weten waar het over gaat. Het Calvinisme maakt een come-back. In toenemende mate raken christenen weer overtuigd van Gods grootheid, voorzienigheid en almacht. De trend gaat gepaard met een herwaardering van het bijbels doordenken van het christelijk geloof.

Wat? Waar gaat dit over? Ik had net andere berichten gehoord. Zo bleek uit onderzoek van de Barna Group dat slechts 0,5 procent van de jongvolwassenen (18-23 jaar) in de Verenigde Staten een ”Bijbels wereld beeld” heeft. Uit het onderzoek blijkt ondermeer dat zgn. 'wedergeboren christenen' zeer slecht scoren als het gaat om het vasthouden aan typisch bijbelgetrouwe standpunten.

Wanneer ik kijk naar Nederland, houd ik m'n hart vast. Ik zou niet verbaasd staan als de volgende generatie evangelische christenen een grotendeels nominaal karakter zal hebben. Het gebrek aan bijbelkennis is vaak schrikbarend. We hebben nu al zo'n geringe impact en het dreigt alleen maar minder te worden.

Stel je voor dat TIME gelijk heeft en dat we ons mogen verheugen in een herleving van het Calvinisme en dat deze door alle gezindten in Nederland zal leiden tot een herwaardering van de Schrift en een daarmee gepaard gaand ontzag voor Gods grootheid. Het zou zich uiten in schuldbelijdenis en hernieuwde toewijding, in het herwaarderen van Schriftkennis en een daarmee gepaard gaande intellectuele vernieuwing, in een verlangen Gods wil te doen en gepassioneerde daadkracht in deze wereld.

Trendwatchen is natte vingerwerk, maar dit is zeker: wie diep doordrongen raakt van Gods grootheid, liefde en almacht, zal zich aan God willen toewijden en bereid zijn de opdracht in deze wereld serieus te nemen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Atheïsme (IV)

2009-03-22T06:00:00.000+01:00

Atheïsme als geloof

Hoe vaak krijgen we als christenen niet het vooroordeel om onze oren geslingerd dat het atheïsme en het geloof twee tegengestelde zaken zijn. Geloof is irrationeel en het atheïsme is rationeel. Geloof is voor mensen die in sprookjes geloven, terwijl het atheïsme zich bezig houdt met de 'echte' werkelijkheid. Geloof is voor religie, terwijl atheïsme voor wetenschap is. Als argument wordt dan aangehaald dat het toch vanzelfsprekend is dat je de dingen die je ziet voor waar aanneemt en de dingen die je niet ziet toch vanzelfsprekend minder vanzelfsprekend zijn. Je kunt dan in plaats van God ook wel net zo goed geloven in elfjes, trollen, monsters, reuzen of zelfs het vliegende spaghettimonster. Ze zijn alle niet waarneembaar en dus niet waarschijnlijk.

Als christen begin je als het ware de discussie op achterstand. Je moet niet alleen je standpunt verdedigen maar ook nog eens eerst bewijzen dat het fundament van je standpunt niet irrationeel is. Atheïsten zijn gek op dit vooroordeel omdat het hen een duidelijk voordeel oplevert in hun gevoel van superioriteit en in elke mogelijke discussie met gelovigen.

Vijf argumenten waarom het atheïsme een geloof is

Wat ik hier hoop aan te tonen is dat het atheïsme niet alleen erg pretentieus en voorbarig is in zijn stelling dat het geen geloof is maar ook dat het atheïsme irrationeel is. Atheïsme is een wereldbeeld dat gestoeld is op geloof (niet bewijsbare aannames). Voor dat geloof is bovendien nog veel minder rationele onderbouwing te vinden dan voor andere geloven.

1. De impliciete aanname van het naturalisme
Het probleem bij het atheïstische standpunt is de impliciete aanname van een ander standpunt, nl. dat de natuurlijke werkelijkheid de enige bron van kennis is (naturalisme). Om duidelijk te maken hoe dit werkt een fictief gesprek met een atheïst:

Atheïst: 'De werkelijkheid is onze enige bron van kennis, daarom is het geloof in God irrationeel'.
Skepticus: 'Hoe weet u dat de werkelijkheid onze enige bron van kennis is?'
Atheïst: 'Omdat dit vanzelfsprekend is'.
Skepticus: 'Waarom is dit vanzelfsprekend? Kunt u dit afleiden uit de natuurlijke werkelijkheid?'

Welk antwoord de atheïst nu ook geeft, het komt er altijd op neer dat hij een beroep doet op een niet-materiële aanname die niet noodzakelijk voortvloeit uit de materie. Die aanname verraadt niet alleen een vooroordeel ten gunste van materie, maar is zelf niet-materieel. Dus om de zintuigelijk waarneembare werkelijkheid als uitgangspunt te nemen moet de atheïst eerst niet-zintuigelijk denkwerk verrichten. Zijn naturalistisch standpunt heeft een niet-materialistische basis. In het Engels heet zo'n standpunt 'self-refuting', zelfweerleggend.

2. Empiricisme leidt tot scepticisme
Strikt empiricisme leidt tot scepticisme. Dat was duidelijk te zien bij de radicale empiricist David Hume. Op een gegeven moment kon hij zelfs als filosoof zijn eigen zintuigen niet meer vertrouwen, terwijl hij dat in het dagelijkse leven natuurlijk wel bleef doen. Hij besefte dat het onmogelijk was om absoluut zeker te zijn van de data die wij door onze zintuigen binnen krijgen.

En inderdaad. Deze data worden door allerlei omgevingsfactoren en perceptiefactoren beïnvloed. Bovendien, als je een paard ziet, zie je niet het paard, maar nemen je netvliezen fotonen waar waardoor er een prikkel door zenuwen naar de hersenen worden gebracht alwaar er de illusie van de waarneming van een paard ontstaat. Wij moeten onze zintuigen vertrouwen om normaal door dit leven te komen. Er wordt in de filosofie wel eens gebruik gemaakt van de door Descartes bedachte demon die ons onder controle heeft en ons de illusie geeft dat wij dingen waarnemen. In strikte zin is deze theorie niet te ontkrachten.

Eenzelfde probleem komen wij tegen bij onze ratio. Kunnen wij absoluut zeker weten dat onze ratio klopt? Hoe zouden wij dat moeten doen? We zouden onze logica moeten gebruiken om de logica te bewijzen en daarmee terechtkomen in een cirkelredenering. We kunnen op dit punt dus stellen dat het naturalisme - dat in wezen empiricistisch is - in zijn methode dreigt uit te komen bij scepticisme. Als je alleen zintuigelijke data meeneemt, ga je op een moment twijfelen aan het bestaan van alles. Om verder te kunnen, moet je geloven dat wat je waarneemt er ook daadwerkelijk is. Atheïsme is dus op een heel basale manier op geloof gefundeerd.

3. Immateriële dingen bestaan, ook voor de atheïst
We hebben al gezien dat de atheïst voor zijn keuze voor het zintuigelijke gebruik heeft gemaakt van het niet-zintuigelijke (nl. zijn denkvermogen). Er zijn nog meer immateriële zaken waar de atheïst gebruik van maakt in zijn universum dat met het immateriële niet rekent. Wat te denken van abstracte gedachten als getallen en wiskundige constructies? Wij mogen dan wel denken dat die abstracte zaken - omdat ze aansluiten bij onze materiële werkelijkheid - eigenlijk bij het materiële horen, maar dat is niet zo.

Ik heb in een eerder artikel betoogd dat het atheïstische wereldbeeld geen basis biedt voor een absolute moraal. Een absolute moraal heeft per definitie een transcendente (bovennatuurlijke) oorsprong. Het gekke is dat atheïsten duidelijk blijk geven van zo'n absolute moraal. Dus immateriële dingen bestaan, ook voor de atheïst.

4. Naturalisme verklaart de werkelijkheid niet
Maar het gaat verder. Niet alleen bestaan er immateriële dingen waar de atheïst rekening mee houdt ook blijkt het naturalisme haar belofte niet waar te kunnen maken van een verklaring te bieden voor de werkelijkheid. Er blijkt een aantal zaken te zijn dat niet door het naturalisme verklaard kan worden:

(a) We hebben al gezien dat het naturalisme zichzelf niet kan verklaren. Het beweert dat de natuurlijke werkelijkheid een afdoende verklaring kan geven voor die werkelijkheid, maar is niet in staat de bewering zelf te verklaren.

(b) Het naturalisme geeft geen verklaring voor het bestaan van een absolute moraal. Die absolute moraal is er. Theïsten en atheïsten geven er in hun gedrag én in hun morele opvatting blijk van dat zo'n moraal bestaat. Maar waar je ook zoekt in het naturalisme een verklaring voor absoluut moreel besef is er niet te vinden. We hebben slechts materie. Uit het gegeven van wat is, kun je niet een 'moeten' afleiden.

(c) Naturalisme kan zelfs de materie die het als haar basis neemt niet verklaren. Er zijn twee argumenten die aantonen dat materie er niet altijd is geweest. Het mag dan een potentiële oneindigheid bezitten naar de toekomst toe, het bezit zeker geen oneindigheid naar het verleden toe. Het eerste argument is dat van de onmogelijkheid van 'infinite regression', zeg maar oneindigheid naar het verleden. Het is een filosofisch argument. Volgens dit argument faalt elke vorm van wiskunde wanneer oneindige reeksen mee gaan spelen. Zo is bijvoorbeeld het getal oneindig minus het getal oneindig nog steeds oneindig. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je de reeks van alle oneven getallen van een oneindige reeks aftrekt. Onderdeel van dit argument is ook dat materie nooit eeuwig naar het verleden toe heeft bestaan, omdat dan het heden nooit zou kunnen arriveren.

Het tweede argument komt uit de wetenschap en is ontleend aan de huidige stand van zaken m.b.t. de Big Bang kosmologie. Volgens de Big Bang theorie is het heelal op een bepaald moment in het verleden ontstaan en - met het heelal - ruimte, tijd en materie. Naturalisme faalt in haar poging te verklaren waar materie vandaan komt. Men moet uitwijken naar metafysische verklaringen die buiten de ons bekende werkelijkheid liggen om tot een aanvaardbaar model te komen.

Het naturalisme, de ruggegraat van het atheïsme, faalt hier ernstig. Zo ernstig dat je je af kunt vragen hoe het komt dat niet meer mensen dit inzien, dat niet meer mensen het atheïsme de rug toekeren. Atheïsten moeten hun wereldbeeld 'on hold' houden totdat ze een verklaring hebben gevonden voor al deze verschijnselen waarvoor het naturalisme geen oplossing biedt. Ze kunnen natuurlijk ook het atheïsme opgeven en zo verstandig handelen.

5. Wereldbeeldsemantiek beschouwt elk wereldbeeld als geloof
Wereldbeeldsemantiek toont ons dat de tegenstelling atheïsten versus gelovigen oneigenlijk is. Iedereen heeft een wereldbeeld. Een wereldbeeld is een mentale constructie die antwoord geeft op de meest fundamentele vragen in het leven. Er zijn allerlei wereldbeelden. Zo heb je polytheïsten (geloven in meerdere goden), monotheïsten (geloven in één God), animisten (doen aan voorouderverering gecombineerd met geloof dat geesten in leveloze objecten wonen) en pantheïsten (geloven dat alles goddelijk is). Ook het atheïsme is een wereldbeeld.

Nu is het zo dat alle wereldbeelden gebaseerd zijn op aannames over hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Aanname is een ander woord voor geloof. Zo gelooft de atheïst dat er geen God is. Hij doet dit op basis van aannames, zaken die hij om wat voor reden dan ook voor waar aanneemt maar niet kan bewijzen.

De inconsequentie van het atheïsme

Atheïsten zijn niet alleen gelovig ze zijn ook irrationeel. Ze willen graag een verklaring geven voor moraal en laten tevens graag zien hoe moreel ze zich gedragen, terwijl de wereld tevergeefs wacht op een verklaring voor het bestaan van moraal op basis van hun naturalistische wereldbeeld.

Atheïsten zijn inconsequent wanneer ze christenen een verwerpelijke moraal verwijten of spotten dat de God van het Oude Testament (in de Bijbel) een wrede God is. Het theïstische wereldbeeld is tenminste in staat duidelijk te maken hoe het komt dat er een absolute moraal is (er is een transcendente werkelijkheid) en wie er de bron van is (de Schepper). Veel atheïsten zijn nog niet eens begonnen met tot inzicht te komen dat het op dit punt een groot probleem heeft. Een goed voorbeeld is Floris van den Berg die onlangs in het ND zei het diep immoreel te vinden dat ouders hun kinderen religieus ‘stempelen’. Naturalistisch atheïsme biedt geen basis voor een moraal dus vanwaar die verontwaardiging?

Atheïsten zijn ook niet helemaal eerlijk (of ze moeten zichzelf voor de gek houden). Want door net te doen alsof hun wereldbeeld geen geloof is, claimen ze onterecht meer aanspraak te kunnen maken op wetenschappelijke en absolute uitspraken. Ze doen hiermee net alsof hun wereldbeeld op een of andere manier 'wetenschappelijk' is en dat is gewoon grote onzin.

Ook is in het verlengde van het vorige punt het niet eerlijk dat atheïsten alle geloven op één hoop gooien om te zien wat voor onzinnigheden en tegenstrijdigheden er gelooft worden. Atheïsme is nl. ook een geloof en brengt dus een geheel eigen dissonant mee in de kakafonie der werelbeelden. We kunnen dezelfde truuk uithalen met atheïsten: "Kijk eens wat voor onzin al die gelovigen geloven: sommigen geloven in meerdere goden, sommigen in voorouders en sommigen zijn ervan overtuigd dat er geen God is. Wat een rare mensen."

Hoewel het niet moeilijk is door de zeepbel heen te prikken en aan te tonen dat het atheïstische wereldbeeld ernstige gebreken vertoont, houden ze toch hun wereldbeeld vast en weigeren ze na te denken over de ernstige logische gebreken die hun wereldbeeld vertoont. Toch proclameren ze vaak trots hun superioriteit over al die domme gelovigen terwijl ze zouden moeten weten dat ze zelf gelovigen zijn die tegen beter weten in blijven vertrouwen op onhoudbare stellingen.

Nu wij atheïsten kunnen scharen onder de irrationele gelovigen, kunnen wij bezien welk geloof het meest steekhoudend is. Niet alleen hebben we aangetoond dat atheïsme een geloof is, maar tevens dat atheïsme niet afdoende is als een verklaring voor de werkelijkheid. Daarvoor verwijs ik u weer terug naar mijn eerdere serie artikelen over het atheïsme.

En er is nog iets anders. Atheïsten spotten graag met christenen omdat ze wel in een of ander God geloven, maar niet in elfjes, kabouters, trollen of het vliegende spagghetimonster. Het is imiddels gebleken dat het naturalisme geen verklaring biedt voor een aantal heel wezenlijke zaken zoals moraal en materie. Dat wil dus zeggen, dat we elders ons heil moeten zoeken, nl. buiten de materiële werkelijkheid. Een model dat een goede verklaring biedt voor de werkelijkheid zal altijd een transcendent element in zich hebben. Sterker nog, de werkelijkheid die wij waarnemen kan alleen maar goed verklaard worden als we uitgaan van het bestaan van een zeer machtig wezen dat buiten de materiële werkelijkheid staat en er de oorzaak van is en dat de auteur is van moreel besef, nl. God. God is dan ook een noodzakelijk wezen, terwijl we elfjes, kabouters, trollen en het vliegende spagghetimonster graag naar een sprookjeswereld verwijzen waar ook het fabeltje van het naturalistisch atheïsme thuishoort.

De paradox van het secularisme

2009-03-20T06:00:00.000+01:00

De minister van Binnenlandse zaken, Guusje Ter Horst, sprak onlangs haar bezorgdheid uit over over de kwaliteit van de lokale politici en bestuurders. Volgens haar zijn er de laatste tijd te veel fouten gemaakt die de integriteit van de lokale politiek aantasten.

Als ik tussen de regels doorlees, begrijp ik dat ze bedoelt dat het niet al te best is gesteld met moreel besef bij de lagere overheden. Haar oplossing voor de neerwaartse morele spiraal is dat lokale politici beter moeten worden geschoold.

Hoe moet ik dat voor me zien? Gaan die lui samen in een klas zitten om te leren hoe je braaf moet zijn? Ik heb zelf 10 maanden lang levensbeschouwelijk onderwijs gegeven op een middelbare school. Geloof me, daar kweek je geen moreel besef mee. Misschien moeten we er een religie bij betrekken. We kunnen bijvoorbeeld een paar religieuze symbolen ophangen. Misschien help dat...

Eens kijken: misschien helpen plaatjes van Krishna en Kali? Nee, Krishna was een schuinsmarcheerder en Kali is de godin van vernietiging. Boeddhabeelden kunnen ook niet, want hoewel hij trendy is, blijkt niemand in staat Boeddha's leer echt toe te passen (streven naar het opheffen van het eigen ik). De halve maan lijkt me voorlopig een iets te explosieve suggestie. Het kruis kan zeker niet. We hebben net met z'n allen zo ons best gedaan om het christendom de deur uit te werken. Dan hebben we nog het atheïsme, maar daar hebben we nog geen symbool voor gevonden.

Ik fantaseer maar wat. We leven natuurlijk in een land waar de scheiding van kerk en staat hoog in het vaandel staat. Er is dan ook maar één optie over: het secularisme. En dan is de cirkel van de neerwaartse spiraal weer rond. De geseculariseerde overheid kan de lokale overheden geen moreel besef bijbrengen, want moreel besef is altijd geworteld in een levensbeschouwing.

Moreel onderwijs bedreigt dus de scheiding van kerk en staat, terwijl het gebrek eraan diezelfde staat steeds verder laat verloederen. Ziedaar de paradox van het secularisme.

Er was eens... (II)

2009-03-18T06:00:00.000+01:00

(nog een atheïstisch sprookje)

Gaf ik u gisteren nog een sprookje van eigen deeg, vandaag heb ik een sprookje voor u van één van de bekendste atheïsten ooit, Friedrich Nietzsche. Hij begreep als geen ander dat het atheïsme geen reden tot blijdschap geeft, maar onheil spelt voor de mensheid. In zijn 'Vrolijke Wetenschap' schreef hij:

"Heb je niet gehoord van de dwaze die op klaarlichte dag in de morgen zijn lantaarn aanstak, naar de marktplaats rende en onophoudelijk riep: 'Ik zoek God! Ik ben op zoek naar God!'.

Veel van de mensen die erbij stonden geloofden niet in God en moesten hard lachen. Ben je hem kwijt of zo? vroeg er een. Is hij net als een kind de weg kwijt geraakt? zei een ander. Of heeft hij zich verstopt? Misschien is hij bang voor ons? Misschien is hij op reis of is hij geëmigreerd? Zo riepen en lachten ze. De dwaze sprong in hun midden en doorboorde hen met zijn blik.

'Waar is God naar toe gegaan? riep hij, 'Dat zal ik je vertelen. We hebben hem gedood - jij en ik. We zijn zijn moordenaars. Maar hoe hebben we dit gedaan? Hoe waren we in staat om de zee op te drinken? Wie gaf ons een spons om de hele horizon uit te wissen? Wat hebben we aangericht toen we de aarde loskoppelden van haar zon? Waar beweegt ze nu naar toe? Waar zijn wij naar op weg? Weg van alle zonnen? Zijn we niet voortdurend aan het vallen? Achterwaarts, zijwaarts, voorwaarts, in alle richtingen? Is er nog een 'boven' en een 'beneden' overgebleven? Dwalen we niet door een oneindig niets? Voelen wij niet de adem van lege ruimte? Is het niet kouder geworden? Wordt het niet al meer en meer nacht? Moeten we 's ochtends niet lantarens aansteken? Horen we niet reeds het geluid van de doodgravers die bezig zijn God te begraven? ... God is dood. God blijft dood. En wij hebben hem gedood. Hoe moeten wij, moordenaars der moordenaars, onszelf vertroosten?"

De atheïsten die langs de A4 een atheïstisch billboard hebben geplaatst, hebben niet door wat Nietzsche wel wist: het wegverklaren van God heeft huiveringwekkende gevolgen voor de mens. Zonder God is de mens gedoemd tot een immorele en betekenisloze wereld. Elders op mijn blog ga ik hier verder op in.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Er was eens...

2009-03-17T06:00:00.000+01:00

(een atheïstisch sprookje)

Er was eens een atheïstisch billboard. Het stond aan een drukke snelweg vlakbij een vliegveld en vertelde iedereen die het wel en niet wilde weten dat God waarschijnlijk niet bestaat. De mensen die het billboard daar hadden weggezet waren heel erg in hun nopjes. Eindelijk kon iedereen het weten. Velen bleven verwonderd staan kijken en vroegen zich af waarom ze niet eerder tot dit inzicht waren gekomen: je moet gewoon zelf denken en genieten van het leven. Mensen parkeerden hun auto's op de snelweg om het bord tot zich door te laten dringen. Er ontstond een grote opstopping. Vliegtuigen moesten uitwijken naar andere luchthavens. Daardoor werden ook de vliegtuigpassagiers op de hoogte gebracht van het goede nieuws. Zij vertelden het weer door op de andere luchthavens: 'God bestaat niet'.

De opstopping bij de luchthaven groeide uit tot de grootste file ooit die overal in het land tot nieuwe files leidde en resulteerde in één grote verkeerschaos. Maar niemand vond het erg. Mensen sprongen uit hun auto's, klommen er bovenop en begonnen luidkeels vreugdeliederen te zingen. Anderen sprongen en dansten in het rond. Er ontstond een lange polonaise die tot in de hoofdstad reikte.

Er brak een wereldwijde euforie uit. Alle mondiale problemen versmolten als sneeuw in de zon bij de ontdekking van Gods niet-bestaan. De mensheid was bevrijd. Iedereen was eindelijk tot de waarheid gekomen. Men vierde dagenlang feest; er leek geen einde aan te komen. En ze leefden nog lang en gelukkig...

Het is maar een sprookje. Sprookjes zijn fantasie net als het atheïsme. Toch geloven sommige mensen er echt in, want het billboard staat er heus bij Schiphol langs de A4. Morgen heb ik nóg een atheïstisch sprookje voor u. Niet geschreven door mijzelf, maar door een van de bekendste atheïsten ooit. Intussen kunt elders u op mijn blog meelezen over waarom het atheïsme een sprookje is.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Inzichten uit 'deep space'

2009-03-16T06:00:00.000+01:00

'Ik zou niet graag in een leeg heelal willen wonen, waar wij mensen het beste zijn dat er te vinden is. Velen van ons vinden dat een enge gedachte. Maar Kepler zal ons het antwoord geven. En snel.' Aan het woord was een blijde woordvoerder van NASA. Blij omdat de Keplertelescoop die speciaal ontworpen is om leven op andere planeten te ontdekken met succes gelanceerd was.
De bijeengekomen verslaggevers moesten lachen. Hier was een man die zich bezighield met de meest geavanceerde technologie die de mens heeft voortgebracht en juist hij zou de mensheid niet overgeleverd willen zien aan die intelligente mens? Ja, verstandige wetenschappers weten dat de slimheid van de mens niet kan verdoezelen dat diezelfde mens weinig vertrouwen inboezemt. Het is dus inderdaad te hopen dat de mens niet het enige wezen zal blijken te zijn...

Maarre, gaat Kepler ons daar echt bij helpen? Volgens mij kan de wetenschap ons niet echt helpen te ontdekken of de mens alleen is. Zelfs al zou de telescoop ons vertellen dat er zo goed als zeker geen leven blijkt te zijn in het heelal, dan weten we nog steeds niet of we wel of niet op onszelf aangewezen zijn. Immers, we zouden best wel afhankelijk kunnen zijn van een zintuigelijk niet waarneembaar iets. In ieder geval is ons moreel besef niet waarneembaar maar toch onmiskenbaar deel van onszelf.

Maar ook al zou blijken dat er wél leven is op een andere planeet. Dat bewijst dan nog niet dan we niet op onszelf zijn aangewezen. Toch? Een mierenkolonie die een andere tegenkomt, trekt toch ook niet die conclusie?

Astronomie en astrofysica hebben ons al wel iets anders laten zien. Er zijn ontzettend veel onverklaarbare schijnbaar toevallige 'instellingen' in het heeal ontdekt die precies zo zijn afgesteld dat het leven op aarde mogelijk is. De kans dat al die 'instellingen' of constanten door toeval precies zo zouden zijn ingesteld (terwijl ook talloze andere waarden mogelijk zijn) is er een van 1:10320. Het leven is dus afhankelijk van een toevalstreffer uit een brei van een 1 met 320 nullen erachter!

Dat is zo'n verbluffend kleine kans dat het bijna geen toeval meer kan zijn. Waarom heeft NASA het daar niet over? Zoeken naar buitenaardse wezens is blijkbaar minder eng dan het erkennen van de levende God.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Atheïsme (III)

2009-03-13T06:00:00.000+01:00

'Er is waarschijnlijk geen God.' Atheïsme en bewijs.

Volgens het atheïstische billboard langs de A4 is er waarschijnlijk geen God. Volgens de website van de campagnevoerders is het met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid te stellen dat God niet bestaat. Als dat waar is - zo heb ik in mijn twee vorige artikelen proberen aan te tonen - is het menselijk leven zonder moraal en zonder betekenis.

Gelukkig hoeven wij ons niet slaafs over te leveren aan de stelling dat er waarschijnlijk geen God is. De stelling is op niets anders gebaseerd dan wishful thinking en ijdel vertrouwen in een zogenaamde wetenschappelijke consensus op dit punt. Iedereen heeft recht op zijn mening en ook de atheïst staat het vrij te denken wat hij wil, maar de 'waarschijnlijkheid' van zijn stelling is in dit geval een lachertje. Het is een sprookje gebaseerd op fictie en niet op feiten.

Om te beginnen stellen de onmogelijkheid van het leven zonder moraal (waartoe het atheïstische wereldbeeld ons dwingt) en het menselijk verlangen naar zin en betekenis (wat hem door een consequent atheïstisme ontnomenen wordt) de atheïst voor problemen waar hij eerst een antwoord op moet geven voordat hij zo stellig zijn 'waarschijnlijkheid' poneert.

Wat nu volgt zijn bij wijze van opsomming enkele argumenten voor het bestaan van God. Deze argumenten behandel ik slechts summier, maar ze geven op zijn minst een indicatie dat het juist wél waarschijnlijk is dat God bestaat en dat de stelling van het billboard dus op zijn minst zeer voorbarig is. De argumenten zijn moderne formuleringen van argumenten uit de klassieke apologetiek.

Het morele argument
Het morele argument voor het bestaan van God bestaat uit twee stellingen en een daaruit volgende conclusie. Het argument luidt als volgt:

(1) Als God niet bestaat, bestaan er geen objectieve morele waarden en plichten. (2) Objectieve morele waarden en plichten bestaan. (3) Daarom bestaat God.

Ik heb in mijn eerste artikel in deze serie laten zien dat met het atheïstische wereldbeeld als uitgangspunt geen objectieve moraal mogelijk is. Het beste dat men kan proberen is moraal te zien als gevolg van evolutie. Dat is dus een moraal in ontwikkeling. Stelling (1) klopt dus.

Ten aanzien van stelling (2) merken we op dat atheïsten doorgaans boos worden wanneer ze stelling (1) horen. 'Hoezo zijn wij, atheïsten, niet beschaafd, zedelijk, moreel hoogstaand?' Inderdaad zijn er veel beschaafde atheïsten. Verreweg de meesten van hen reageren met afschuw op de genocide in het voormalig Joegoslavië en Ruanda. Ze keuren verkrachting af en worden misselijk bij de gedachte dat iemand uit plezier een baby zou martelen. Kortom: ze bevestigen stelling (2) dat er absolute morele waarden en plichten bestaan, die ongeacht de situatie, cultuur en tijdperk geldig zijn.

Aangezien het atheïstische wereldbeeld hen zo'n absolute moraal ontneemt, terwijl die moraal in de praktijk en de ervaring toch bestaat, trekken we de conclusie dat gevolgtrekking (3) waar is. God bestaat.

Hoe weten wij dat het hier om God moet gaan? Onze besef van een objectieve en absolute moraal is niet te gronden in een naturalistisch wereldbeeld maar wijst naar een buiten-materiële werkelijkheid als bron voor deze moraal. We kunnen speculeren over de bron van deze moraal. In ieder geval is het zo dat een moraal gepaard gaat met morele keuzevrijheid. Morele keuzevrijheid is, voor zover wij weten, een eigenschap van persoonlijkheid.

Onze objectieve moraal verwijst dus naar een bovennatuurlijke niet-materiële persoonlijkheid die er de auteur of bron van is. Een wezen met zulke eigenschappen duiden wij normaal gesproken aan met de term 'God'.

Het kosmologische argument
Het kosmologische bewijs stelt dat alles een oorzaak heeft. Alles is van iets anders afhankelijk van zijn bestaan. Elk object, elk levend wezen is er als gevolg van een bepaald verschijnsel of een bepaalde handeling. Je kunt verder en verder teruggaan. Je komt dan steeds eerdere oorzaken tegen. Dit kan echter niet oneindig doorgaan. Ergens moet er een eerste oorzaak zijn die voor zijn bestaan niet van iets anders afhankelijk is. De onveroorzaakte veroorzaker.

De eerste versie van dit argument is afkomstig van Aristoteles die sprak van een onbewogen beweger. Thomas van Aquino en Leibniz verfijnden dit argument. Recentelijk is een andere variant van het kosmologische argument die oorspronkelijk ontwikkeld werd door de middeleeuwse islamitische geleerde Al Ghazali, in de belangstelling gekomen. Het zgn. kalam kosmologische argument is door de hedendaagse filosoof William Lane Craig opnieuw geformuleerd en verder uitgewerkt.

Het kalam kosmologisch argument gaat als volgt:

(1) Alles wat begint te bestaan, heeft een oorzaak. (2) Het universum begon te bestaan. (3) Daarom heeft het universum een oorzaak.

Dit lijkt een argument dat weinig tot niets met Gods bestaan te maken heeft, maar vergis je niet. Dit argument heeft grote implicaties voor conclusies over het wel of niet bestaan van God.

Stelling (1) lijkt voor de hand te liggen. Filosofen maken onderscheid tussen noodzakelijkheid en afhankelijkheid. Zaken bestaan of noodzakelijk of ze bestaan niet noodzakelijk en zijn dan voor hun bestaan afhankelijk van iets anders. Volgens stelling (1) hebben alle niet noodzakelijk bestaande dingen ooit niet bestaan. Zij staan als gevolg in een relatie tot iets dat hen veroorzaakt heeft. Alle dingen die wij waarnemen (inclusief wijzelf) zijn gevolgen van oorzaken. Dus we zijn het eens met stelling (1) dat alles wat begint te bestaan een oorzaak heeft.

Stelling (2) was tot voor kort niet algemeen aanvaard. De nieuwe kosmologische inzichten die begonnen met Einstein en middels Hubble leidden tot de inmiddels algemeen aanvaarde Big Bang kosmologie bracht daar verandering in. Deze oerknal theorie stelt dat een nu uitdijend heelal vanzelfsprekend met zich meebrengt dat datzelfde heelal vroeger heel klein was. Hoe verder men teruggaat in de tijd, hoe kleiner het heelal wordt totdat men een punt bereikt waarop ruimte, tijd en materie gewoonweg niet bestonden. Gedurende de afgelopen decennia zijn er steeds meer aanwijzingen gekomen uit de wetenschap die deze theorie bevestigen.

De conclusie van de Big Bang theorie van een niet-oneindig universum wordt bevestigd door wiskundige inzichten op het gebied van vergelijkingen waarin het begrip oneindig voorkomt. Het voert te ver hier nu op in te gaan. Maar je kunt je voorstellen dat wanneer het universum oneindig oud zou zijn (dus letterlijk: zonder einde naar het verleden toe) het universum nooit zijn huidige moment zou kunnen bereiken.

Dan hebben we nog de wet van de entropie die leert dat alles tot chaos verwordt en alle energie opgebruikt wordt. Nu, als het universum oneindig oud zou zijn dan zou alle energie op dit moment allang (nl. oneindig lang geleden) opgebruikt moeten zijn. Maar er zijn nog steeds sterren en sterrestelsels, er ontstaan nog steeds nieuwe sterren. Dus het universum kan niet oneindig oud zijn.

Stelling (2) moet dus eveneens waar zijn. Het universum begon te bestaan. Dit houdt tevens in dat ook tijd, ruimte en materie begonnen te bestaan toen het universum begon te bestaan.

En nu komt het. Omdat het universum dus ooit begonnen is, concluderen we terecht dat het universum door iets of iemand veroorzaakt moet zijn.

We hebben met dit argument God nog niet aangetoond, maar zijn al wel door de naturalistische barrière gebroken van het atheïsme: er is een oorzaak buiten de materie, tijd en ruimte die het heelal veroorzaakt heeft. Het atheïstische sprookje spat hierbij dus al (als een kleine big bang) uiteen.

We zouden door kunnen gaan met het onderzoeken van de metafysische (bovennatuurlijke) gevolgtrekkingen van deze conclusie, maar dat voert nu te ver. In combinatie met het eerder genoemde morele argument moet het duidelijk zijn dat het bestaan van God eerder waarschijnlijk is dan onwaarschijnlijk.

Het teleologische argument
Dan is er nog het teleologisch argument. Teleologisch heeft niet te maken met theologie. Het is afgeleid van het Griekse woord 'telos' dat 'doel' betekent. Overal nemen wij doelmatigheid waar. Die moet ergens vandaan komen. Toeval is geen oplossing, omdat er bij de doelmatigheid die we waarnemen op zowel micro niveau (moleculaire biologie) als macroniveau (astrofysica) getuigt van intelligentie.

Ik leg dit argument niet verder uit, maar noem het omdat een van de meest invloedrijke atheïstische filosofen van de afgelopen eeuw, Anthony Flew, mede op grond van dit argument tot de conclusie is gekomen dat er een God moet bestaan.

Flew zegt: '... naturalistische pogingen hebben gefaald in het verschaffen van een plausibele verklaring hoe deze complexe moleculen voort zouden kunnen komen uit uit eenvoudige wezens'... 'Het is het vrijwel onbegonnen werk om zelfs te denken aan het ontwerpen van een naturalistische theorie over de ontwikkeling van het eerste reproductieve organisme.' 'De enorme complexiteit waarmee de resultaten tot stand zijn gekomen komt op mij over als het werk van intelligentie'.

Conclusie
Uiteindelijk is het niet nodig om te bewijzen dat God wel of niet bestaat. Het is alleen maar nodig om aan te tonen dat het waarschijnlijker is dat God wel bestaat dan dat Hij niet bestaat. Ieder weldenkend mens kiest eieren voor zijn geld en hangt zijn bestaan op aan de meest logische en voor de hand liggende conclusie.

Ook heb ik niet direct gesproken over de God van de Bijbel. Ik denk wel dat de argumenten uiteindelijk zullen leiden tot de God van de Bijbel, maar het is mij er hier alleen maar om te doen duidelijk te maken dat het atheïsme bankroet is, (a) vanwege de onhoudbare uitgangspunten, (b) vanwege de gevolgen voor zingeving en moraal van het atheïstische wereldbeeld.

Het mooie is dat we zo ontsnappen aan de vreselijke implicaties van het atheïstische wereldbeeld waarin we ons moreel besef niet kunnen funderen en geen zin kunnen ontdekken in het menselijk bestaan. God bestaat. Ons moreel besef vindt zijn bron in Hem, die de grond is van ons bestaan, Hij geeft zin, want Hij is het doel.

Wie gelooft er nou in sprookjes? Als God bestaat - en dat is een filosofisch noodzakelijke conclusie - heeft dat enorme gevolgen t.a.v. de mogelijkheid en plausibiliteit van wonderen, de mogelijkheid van inspiratie van de Bijbel en de opstanding van Jezus Christus.

Meer informatie
Enkele belangrijke theïstische (het tegenovergestelde van atheïstisch dus) filosofen zijn: Alvin Plantinga, Nicholas Wolterstorff, Norman Geisler, William Lane Craig, J.P. Moreland en Richard Swinburne.

Enkele toegankelijke boeken in het Nederlands over dit onderwerp: • Ouweneel, W.J.O., 'De God die is'. • Keller, T. 'In alle redelijkheid'. • Geisler, N. en Turek, F., 'Ik heb te weiniggeloof om atheïst te zijn'.

Atheïsme (II)

2009-03-11T06:00:00.000+01:00

'Durf zelf te denken.' Over atheïsme en zingeving.

Dit is het tweede artikel over atheïsme vanuit een christelijk standpunt. De serie is ontstaan in reactie op het atheïstische billboard dat in maart 2009 langs de A4 te bewonderen is. In deze bijdrage zullen we dieper ingaan op de tweede statement op het billboard: 'Durf zelf te denken'. Volgens de atheïsten achter het billboard is het vanzelfsprekend dat het niet-bestaan van God leidt tot de oproep om zelf te durven leven.

Valt er - wanneer God weggevallen is - wat te durven? Valt er wat te leven op eigen kracht? We zagen dat het atheïstische wereldbeeld ons geen enkele moraal over laat om sturing te geven aan het leven. Dat kwam omdat, zoals we zagen, de materiële werkelijkheid geen fundament voor een ethiek biedt. Hoe zit dat met zingeving? Om zelf te durven denken, moet er toch een aanleiding zijn om dat te doen? Er moet betekenis zijn; het moet zinnig zijn om dat te doen.

Alles is eindig en zonder betekenis
Opnieuw kijken we naar een van de pijlers van het atheïsme, naturalisme. Het naturalisme biedt ons een gesloten systeem van natuurlijke oorzaken. De empirisch (zintuigelijk) waarneembare materie is het enige dat er is. Simpel gezegd: alles is stof; verder is er niets. De dingen die gebeuren hebben alle een natuurlijke oorzaak. Van een bovennatuurlijke oorzaak is geen sprake.

Het naturalisme is dus een gesloten doos; er gaat niets uit en er komt niets in. Met wat er is, zullen we het moeten doen. What you see, is what you get. Punt uit. Niets meer, niets minder. We hebben materie. Die materie heeft een ontwikkeling doorgemaakt tot wat nu ons huidige universum is en tot alle levensvormen. Het is allemaal stof, materie, moleculen, atomen, etc.

We kunnen nog meer over materie zeggen. We kunnen stellen dat materie geen betekenis of doel heeft. Het is er gewoon; meer niet. Inmiddels weten we ook, op grond van kosmologische inzichten, dat die materie eindig is. We weten nu dat het universum langzaam uitdijt en langzaam aan het uitdoven is. Alle materie zal uiteindelijk vergaan tot los zwevende atomen in een ruimte die oneindig maal groter is dan ons huidige heelal.

Daarmee is meteen duidelijk dat ook het leven eindig is. Niet alleen eindig in de zin dat elk levend individu niet kan ontsnappen aan de dood, maar eindig in de zin dat de condities in het heelal uiteindelijk elk leven onmogelijk zullen maken. Het leven, beschouwd vanuit dat perspectief - inclusief het menselijk leven - is zonder enige betekenis. We komen hier straks op terug.

De mens als anomalie
Eerst iets over de mens. Wie of wat is hij? Het is hier niet de plaats om een volledige anthropologie (mensvisie) te ontwikkelen, maar enkele punten willen we aanstippen die belang zijn voor zijn plaats in het geheel van deze werkelijkheid.

De mens onderscheidt zich - voor zover wij waar kunnen nemen - van de dierewereld doordat zijn gedrag niet primair door instinct wordt bepaald, maar door de rede. Dat wil niet zeggen dat de mens zuiver redelijk handelt; zijn rationele vermogen is echter wel het primaire instrument waarmee hij zich oriënteert.

Een andere manier om dit onderscheid van de dieren aan te geven is, te zeggen dat de mens anders dan dieren zelfreflectie kent. Hij is in staat afstand te nemen van zichzelf, maar ook van zijn omgeving en het 'nu'. Hij kan zichzelf als van een afstand beschouwen en zich een voorstelling maken van over hoe het hem in de toekomst zal vergaan. Hij kan met betrekking tot zichzelf de 'waaromvraag' en de 'waartoevraag' stellen: 'Waarom ben ik hier? Waartoe ben ik hier?'

De mens verlangt, aspireert, ambieert en streeft naar doelen waarvan hij vermoedt dat die onderdeel zijn van zijn potentieel. Hij hoopt en jaagt een bestemming na die ergens in de toekomst ligt. Hij vreest in het verlengde van die hoop de dood, de vreselijke gedachte niet langer te bestaan.

Bezat hij zijn zelfreflectie maar niet; wat zou het leven dan eenvoudig zijn. De mens is zich - zij het vaak onberedeneerd - pijnlijk bewust van de discrepantie tussen de betekenisloosheid en eindigheid van het leven enerzijds en zijn eigen aspiraties anderzijds die teniet gedaan worden. Wanneer hij de feiten onder ogen ziet, ervaart hij zichzelf als een anomalie van verlangen naar betekenis in een zee van betekenisloosheid. Het zelf durven denken van de atheïst leidt dus tot nihilisme. Hij probeert probeert zich echter ter compensatie op verschillende manieren betekenis toe te kennen.

Hij wijdt zich bijvoorbeeld aan kunst. Maar kunst geeft slechts een schijn van zingeving. Het mag waar zijn dat het beste wat kunst heeft voortgebracht ons verbaast, meesleept, in vervoering brengt. We kennen allemaal wel de ervaring wanneer we kunst op ons in laten werken. Het lijkt wel alsof we in aanraking komen met iets hogers in onszelf. Uiteindelijk zal ons naturalistische wereldbeeld ons toch met beide benen op de grond doen landen. Van Gogh's schilderijen bieden ons niet meer dan afgeketste fotonen in onze ogen en Beethoven's symfonieën brengen slechts luchtmoleculen in beweging die onze oren bereiken. Van Gogh zal verpulveren terwijl Beethoven langzaam wegsterft. Wat overblijft is leegte en stilte.

Het helpt niet om de vergankelijke mens af te schilderen als onderdeel van een kosmisch drama alsof er een toeschouwer is en alsof vergankelijkheid verheven kan worden tot dramatische tragiek. Onze betekenis ligt ook niet in wat we voor het nageslacht kunnen betekenen, want ook het nageslacht zal vergaan, ja, de hele mensheid zal ophouden te bestaan.

De atheïstische mens die de stand van zaken erkent, moet opschuiven van hoop naar wanhoop en heeft maar weinig opties tot zijn beschikking waarvan die van het hedonisme (genotzucht) de meest logische lijkt te zijn. Er zijn er echter maar weinigen die dit onder ogen durven zien; en maar weinig mensen die staande kunnen blijven onder het torende gewicht van de realiteit van het naturalisme.

Daar is durf voor nodig
Bertrand Russel's, de beroemde 20ste eeuwse filosoof deed dat wel. Hij schreef:

"...dat de mens het resultaat is van oorzaken die geen zicht hadden op het doel dat ze bewerkten; dat zijn oorsprong, zijn groei zijn hoop en angst, zijn liefde en geloof slechts het resultaat zijn van toevallige samenraapsels van atomen; dat geen enkel vuur, geen heldendom, geen intensiteit van gedachten of gevoelens het leven van de individu kan bewaren voorbij het graf ... Slechts binnen de steigers van deze waarheden, slechts op de het solide fundament van ontoegeeflijke wanhoop, kan de wooplaats van de ziel voortaan veilig gebouwd worden".

Hoewel Russel niet wanhoop in emotionele maar in existentiële zin bedoelt, komt die wanhoop als een allesverpletterende wals aanrijden voor wie hem onder ogen durft te zien. Het is moeilijk te zien hoe de 'woonplaats van de ziel' daar veilig gebouwd kan worden. Onze einige hoop kan zijn dat de steigers waar Russel over spreekt geen waarheden maar leugens blijken te zijn.

De enorme implicaties van het atheïsme stonden de 'God-is-dood' filosoof Friedrich Nietzsche heel duidelijk voor ogen toen hij in zijn Vrolijke Wetenschap schreef:

"Heb je niet gehoord van de dwaze die op klaarlichte dag in de morgen zijn lantaarn aanstak, naar de marktplaats rende en onophoudelijk riep: 'Ik zoek God! Ik ben op zoek naar God!'.

Veel van de mensen die erbij stonden geloofden niet in God en moesten flink lachen. Ben je hem kwijt of zo? vroeg er een. Is hij net als een kind z'n weg kwijt geraakt? zei een ander. Of heeft hij zich verstopt? Misschien is hij bang voor ons? Misschien is hij op reis of is hij geëmigreerd? Zo riepen en lachten ze. De dwaze sprong in hun midden en doorboorde hen met zijn blik.

'Waar is God naar toe gegaan? riep hij, 'Dat zal ik je vertelen. We hebben hem gedood - jij en ik. We zijn zijn moordenaars. Maar hoe hebben we dit gedaan? Hoe waren we in staat om de zee op te drinken? Wie gaf ons een spons om de gehele horizon uit te wissen? Wat hebben we aangericht toen we de aarde loskoppelden van haar zon? Waar beweegt ze nu naar toe? Waar zijn wij naar op weg? Weg van alle zonnen? Zijn we niet voortdurend aan het vallen? Achterwaarts, zijwaarts, voorwaarts, in alle richtingen? Is er nog een 'op' en een 'neer' overgebleven? Dwalen we niet door een oneindig niets? Voelen wij niet de adem van lege ruimte? Is het niet kouder geworden? Wordt het niet al meer en meer nacht? Moeten we 's ochtends niet lantarens aansteken? Horen we niet reeds het geluid van de doodgravers die bezig zijn God te begraven? Ruiken we al iets van Gods verrotting? Goden verrotten namelijk ook. God is dood. God blijft dood. En wij hebben hem gedood. Hoe moeten wij, moordenaars der moordenaars, onszelf vertroosten?"

De atheïsten die met zo'n groot zelfvertrouwen en blijmoedigheid hun wereldbeeld verkondigen hebben niet door wat Nietzsche wél wist: het wegverklaren van God trekt een immense wissel op de betekenis van de mens. Wat voor een genieten hebben wij dan nog te doen bij het ervaren van zo'n grote kloof tussen onze hunkering naar betekenis en blijvendheid en de atheïstische realiteit van onze eindigheid en betekenisloosheid?

Zelf durven denken. Maar waarom? Wordt deze durf beloond, wordt ze bewonderd? Zo ja, met welk doel, welk resultaat? Het heeft alles geen betekenis. Zelfmoord is een net zo legitiem antwoord op de zinloosheid van het atheïstische wereldbeeld als de moed om op zo'n fundament van wanhoop ons lot in de ogen te kijken. Want moed zelf is een betekenisloos en zinloos gegeven geworden.

Maar waarom zou men dit moeten doen als er geen enkele reden is om aan te nemen dat God niet bestaat? Daar gaat het volgende deel over 'Er is waarschijnlijk geen God.' Atheïsme en bewijs.

Atheïsme (I)

2009-03-09T10:02:00.000+01:00

'Geniet van dit leven.' Over atheïsme en moraal.

Stel, God bestaat niet. Kunnen we dan van het leven genieten? Volgens het billboard staat het genieten in contrast met wat we zouden moeten doen als God wél bestond. De conclusie van het billboard kan tweeërlei opgevat worden: (1) God bestaat niet, dus hou nou eens op met moralistisch gedoe; gooi die beperkende moraal van je af en geniet. (2) God bestaat niet, dus je hoeft je tegenover niemand verantwoordelijk of schuldig te voelen, dus ga maar eens lekker los. In beide gevallen is er een duidelijke link met moreel besef. Hoe zit het met ethiek en moraal in het atheïsme?

Vreemd genoeg kom ik met een dubbel antwoord. Enerzijds sluit de atheïstische zienswijze het bestaan van een absolute moraal uit, anderzijds bevestigt de gemiddelde atheïst met zijn gedrag het bestaan van een absolute moraal.

Consequenties van een materialistisch wereldbeeld
Eén van de fundamenten van het atheïsme is het naturalisme. Het naturalisme houdt ondermeer het geloof in dat er geen God is, dat er geen werkelijkheid is buiten de zintuigelijk waarneembare en dus, dat materie alles is wat er is.

Een materiële opvatting van de werkelijkheid heeft verstrekkende consequenties voor ethiek. Aangezien alleen het materiële een gegeven is, kan er geen criterium gevonden worden om goed en kwaad te benoemen. Materie is een bruut feit. Zo'n 1080 atomen die in het universum rondzweven, of beter, samen het universum zíjn. Wij mensen maken deel uit van die atomenbrei; ingewikkelde klompen moluculen weliswaar, maar nog steeds niet meer dan 'atomaire assemblages'.

Als nu de totale werkelijkheid niet meer is dan atomen hoe moeten wij dan tot een ethiek komen? Ethiek is onstoffelijk. Het oordeel dat iets goed is en iets anders verkeerd ontlenen wij niet aan materie. Omdat materie het enige is dat er is (volgens het naturalisme), is ethiek principiëel onmogelijk. Hetzelfde kan gezegd worden van het geweten. Het is óf onstoffelijk en dan wijst het op en bovennatuurlijke oorzaak óf het is stoffelijk en dan wijst het bijvoorbeeld op een chemische basis die niets van doen heeft met een innerlijk 'weten in ons hart'.

Het atheïsme kan geen model bieden voor een buiten de mens staande moraal die als absoluut waar wordt beschouwd en dus genoeg gezag inboezemt om ervoor te zorgendat iemand bereid is die te gehoorzamen.

Het met het naturalisme gepaard gaande materialistische wereldbeeld biedt eigenlijk maar twee mogelijkheden ten aanzien van moraal: determinisme en libertinisme. Determinisme leert dat elke handeling van de mens vooraf vaststaat, omdat het een noodzakelijk gevolg is van oorzaken die op hun beurt noodzakelijke gevolgen van andere oorzaken zijn, enz. Libertinisme leert precies het tegenovergestelde: de mens is volledig vrij. Niets maar dan ook niets kan en mag hem beperking in zijn drang naar vrije ontplooiing. Laten we die twee eens onder de loep nemen.

(1) Determinisme. Aangezien het materialisme een gesloten systeem biedt van oorzaak en gevolg is het nog maar de vraag of de mens een vrije wil heeft. Volgens het determinisme is ook het menselijk gedrag 'gedetermineerd'. Daarmee wordt niet bedoeld dat het van te voren bepaald is, maar dat in een strikte keten van oorzaak en gevolg ook het menselijk gedrag vaststaat. Vrije wil is daarbij een illusie. Van morele keuze en dus moreel besef kan geen sprake zijn. Alles wat de mens doet of kiest is puur het gevolg van een lange rij oorzakelijke gevolgen - eerst fysisch vervolgens chemisch - waarbij de menselijk ervaring van vrije keuze fictief is.

(2) Libertinisme. De enige andere optie is libertinisme (en/of hedonisme, de leer dat de mens leeft om zoveel mogelijk plezier te maken). Het is het geloof in een vrije wil om volledig te doen wat het individu wil zonder ook maar rekening te houden met de gevolgen voor anderen. In zijn radicale vorm bestaan er slechts twee soorten mensen, zoals Markies de Sade beweerde: daders en slachtoffers. Nietzsche gebruikte iets andere woorden. Nadat de christelijke slavenmoraal is afgedankt en er geen God overblijft om ons waarden te verschaffen moet er een nieuwe mens ontstaan. Nietzsche noemde dat de Übermensch (vrij vertaald: de machtsmens), die zijn kracht laat gelden.

In beide gevallen is er geen sprake van verantwoordelijk of aansprakelijk zijn. In het eerste geval is elke daad een noodzakelijk gevolg van een oorzaak. In het tweede geval is elke daad gepermiteerd ongeacht de consequenties.

Oplossingen en bezwaren
Ik schets nu de consequenties van het standpunt van het atheïsme. Ik zeg niet dat alle atheïsten zo zijn. Integendeel, moderne atheïsten schuwen deze consequenties en zoeken een verklaring voor het bestaan van een moraal juist om deze in stand te houden en een plaats te geven. Ze willen er geenszins afstand van doen.

Volgens veel atheïsten is moraal een bijproduct van evolutie. De mens is eenvoudigweg het meest ontwikkelde zoogdier. Als intelligent wezen met een ingewikkeld sociaal leven heeft hij een bepaald gedrag ontwikkeld. Moreel gedrag is als een verfijnd evolutionair product daar onderdeel van als een middel om het voortbestaan van de soort te garanderen.

Naast deze verklaring van het ontstaan van moraal zijn er ook diverse ethische modellen ontwikkeld die in een atheïstische levensbeschouwing passen. Een daarvan is het utilitarisme. Het utilitarisme leert dat het goede bepaald wordt door of iets strekt tot het algemeen welzijn van alle mensen. Het individu dient dus het welzijn van de grote groep centraal te stellen.

Er kleven echter grote bezwaren aan zowel een evolutionistische verklaring van ethiek als een ethisch systeem als het utilitarisme.

Als het waar is dat evolutionaire principes de moraal bepalen wat moeten wij dan met zoiets als verkrachting? Wij vinden allemaal dat het moreel juist om niet te verkrachten, maar evolutionair gezien is verkrachting juist een verstandige zaak. Het is niet moeilijk te zien welk effect een evolutionaire opvatting van moraal heeft op seksueel gedrag. Seksuele moraal is niet verbonden aan een absolute standaard, maar is slechts een evolutionair bij-effect. Dit betekent dat er moeilijk bezwaar aan te tekenen is tegen ongeremde promiscuïteit (seks met wisselende partners). Evolutionair gezien is het zelfs wenselijk zo veel mogelijk vrouwen te insemineren om op deze manier zoveel mogelijk nageslacht te produceren.

Niet iedereen zal het met die laatste conclusie eens zijn, maar er zijn genoeg voorbeelden te vinden waarin wij mensen die hun leven in de waagschaal stellen om anderen te redden prijzen om hun heldenmoed en hoge moraal terwijl in het evolutionistische model zulk gedrag eerder af is te keuren.

Hoe het ook zij, een evolutionaire ontwikkeling van moraal leidt niet tot het besef dat ik een bepaald gedrag ook werkelijk zou moeten vertonen. Het dwingt mij niet, want (1) het gaat om een moraal die nog in ontwikkeling is weer verder kan ontwikkelen, (2) het heeft geen gezag of autoriteit achter zich die mij voldoende ontzag inboezemt om ook werkelijk te willen gehoorzamen.

Het utilitarisme (het gemene goed is het beginsel van de moraal) strandt uiteindelijk omdat voor kennis van het gemene goed alwetendheid nodig is. Van elke daad moet in den treure afgewogen worden wat er de consequenties van zullen zijn. Bovendien is nog steeds geen criterium gegeven voor wat goed is. Misschien is collectieve zelfmoord wel het hoogste goed, want toekomstige generaties blijft zo het lijden bespaard van het menselijk bestaan én diersoorten zullen minder snel uitsterven.

Waar komt trouwens die imperatief vandaan? Is het niet veeleer een innerlijk weten waarvoor de atheïst dan een systeem, een rechtvaardiging bedenkt? En als laatste: waarom is het gemene goed te prefereren boven het eigen goed? Het voortbestaan vd menselijke soort boven het doen waar jij zelf zin in hebt?

De problemen blijven
Als het gaat om de vraag naar goed en kwaad heeft het atheïsme dus een blijvend probleem. Dit probleem dient opgelost te worden, voordat men verder gaat met het atheïsistische experiment. Toch blijven atheïsten handelen volgens absolute maatstaven. Dat zie je m.n. in de politiek waar allerlei morele uitspraken en morele veroordelingen gemeengoed zijn zonder dat er nog een (gemeenschappelijke) basis is voor moreel handelen.

Het blijft een curieus gegeven. Er is geen moraal te ontdekken, toch handelen we allen volgens een moraal. Zelfs daar waar het wereldbeeld van de atheïst geen basis kan ontdekken noch een model kan ontwikkelen voor een werkbare moraal, probeert hij die toch hartstochtelijk te vinden én leeft hij ernaar. Dat is op zich al één argument voor het bestaan van een transcedente absolute moraal. En een absolute moraal kan alleen verklaard worden met de propositie van een persoonlijke God die Schepper is van de mens.

Ik wil met dit alles niet zeggen dat atheïsten niet mensen met een hoogstaande moraal kunnen zijn. Integendeel, veel atheïsten leven een waardig ethisch leven en bewijzen juist met die ethische leefwijze dat er een absolute moraal is. Daarmee verwijst hun levensstijl naar een transcedent iets dat door hun wereldbeschouwing pertinent ontkend wordt.

Dus in het atheïsme vinden we geen basis voor een houdbare moraal. De atheïst twijfelt tussen het uitnodigende 'Geniet van het leven' en 'Durf niet te zeggen dat ik geen moraal heb'. Hij heeft een moraal al ontneemt zijn wereldbeeld die hem. En hij huivert bij de consequenties van de uitnodiging die zijn wereldbeeld hem geeft: een alles verslindend en remmeloos genieten. Maar wat valt er dan nog te genieten, zoals het billboard zegt? Dat zien we in het volgende artikel: 'Durf zelf te denken.' Over atheïsme en zingeving.

Een atheïstisch billboard langs de A4

2009-03-04T15:24:00.000+01:00

Het is bijna zover. Er verschijnt op 9 maart a.s. in navolging van de wereldwijde atheïstische busreclame een atheïstisch billboard langs de weg met de tekst. 'Er is waarschijnlijk geen God, durf zelf te denken en geniet van dit leven'.

Atheïsten willen zich graag afzetten tegen religie. Je hebt gelovigen (dom, dom, dom) en atheïsten (heel slim). Voor mij is atheïsme slechts één van de vele geloofsopvattingen over hoe de werkelijkheid in elkaar zit en - wat mij betreft - niet een van de meest aannemelijke.

Daarom wil ik naar aanleiding van het verschijnen van dit billboard in een drietal te verschijnen artikelen ingaan op de onhoudbaarheid van de drie stellingen op dit billboard:

(1) 'Geniet van het leven': wat is de relatie tussen atheïsme en moreel besef?
(2) 'Durf zelf te denken': wat is de relatie tussen atheïsme en zingeving?
(3) 'Er is waarschijnlijk geen God': hoe aannemelijk is het atheïstische wereldbeeld?

Het lijkt bijna niet toevallig dat deze kernachtige opsomming van het atheïstische standpunt overeenkomt met de drie grote bezwaren die tegen het atheïsme ingebracht kunnen worden:

(1) atheïsme leidt tot een immoreel universum;
(2) atheïsme leidt tot een betekenisloos universum;
(3) atheïsme is gebaseerd op het onwaarschijnlijk uitgangspunt dat God niet bestaat.

Het billboard begint met een aanname: 'Er is waarschijnlijk geen God'. Daaruit volgen dan twee conclusies of aanmoedigingen: (a) 'Durf zelf te denken' en (b) 'Geniet van het leven'. Als we kunnen aantonen dat deze aanname aanvechtbaar is, zijn de twee conclusies niet langer vanzelfsprekend. Maar zelfs wanneer we er vanuit gaan dat God niet bestaat, blijkt dat de conclusies op zichzelf al leiden tot wanhoop. Wat er valt te durven en te genieten bij een God die niet bestaat?

Ik mijn serie artikelen over het atheïsme zal ik aantonen dat er zonder God bar weinig reden is tot durf en genot. Gelukkig hoeven we de aanname dat God waar schijnlijk niet bestaat niet voor zoete koek te slikken. Integendeel, God bestaat waarschijnlijk wel, en juist dáárom is het mogelijk om het leven aan te durven en ervan te genieten. Dit zal ik laten zien in het laatste deel van de serie.

De eerste twee artikelen zijn een duidelijk geval van, wat men ook wel noemt, negatieve apologetiek. Christelijke apologetiek is het met argumenten verdedigen van het christelijk wereldbeeld. Negatieve apologetiek is het aantonen van de onhoudbaarheid van een bepaald standpunt, in dit geval het atheïstische.

In het laatste deel doe ik aan positieve apologetiek aan de hand van enkele argumenten vóór het bestaan van God. Het is overigens geen alles omvattend betoog. Ook is het materiaal ontleend aan gedachtengoed van anderen maar wel het resultaat van mijn eigen verwerking daarvan.

Voor veel Nederlandse lezers zullen de argumenten in deze cyclus nieuw zijn. Apologetiek staat in Nederland en Europa nog steeds niet hoog genoeg op de agenda. De wereldwijde atheïstische busreclame kan daarin verandering brengen. Ik ben er dan ook blij mee.

U kunt de artikelen hier vinden: Atheïsme (I), Atheïsme (II) en Atheïsme (III).

1+1=niets

2009-02-26T06:00:00.000+01:00

Laatst keek ik op de site van een van een Nederlandse krant. Ik weet niet meer welke. Een zekere Hans had gereageerd op een column van een schrijver. De column doet er niet meer toe, maar Hans schreef iets geweldigs. Het ging ongeveer zo: 'Er zijn veel verschillende geloven. Ze beweren allemaal iets anders. Aangezien de meeste geloven niet de waarheid verkondigen, kunnen we veilig concluderen dat ze allemaal niet waar zijn'.

Ik zal niet gauw reageren op columns, maar deze kon ik natuurlijk niet links laten liggen. Laten we van de geloven eens verschillende mijnheren maken die wat zeggen. Mijnheer A zegt '1+1=1', meneer B zegt '1+1=2' en mijnheer C heeft '3' als uitkomst. Opeenvolgende mijnheren doen dit sommetje ook met telkens een hogere uitkomst.

Let op, nu treedt de beruchte conclusie van bovenstaande Hans in werking: Er zijn veel verschillende uitkomsten. Ze beweren allemaal iets anders. Aangezien de meeste uitkomsten niet waar zijn, kunnen we veilig concluderen dat ze allemaal fout zijn.

Het is veelbetekenend dat in onze geseculariseerde samenleving men op deze manier zonder probleem omgaat met vragen over zingeving, maar dit niet toepast op wiskundige of zintuigelijk waarneembare situaties. De impliciete aanname is dat (A) zingevingsvragen er niet toe doen en eigenlijk een doodlopende weg bieden, (B) zingevingsvragen op een of andere manier onttrokken zijn aan de logica, (C) het leven alleen gaat over het hier en het nu en dat er na het leven niets meer is.

Dit soort logica is pas doodlopend. Letterlijk. Wat we moeten zeggen is dit: Geloven formuleren antwoorden op de vraag naar zin en ultieme realiteit. Atheïsme en naturalisme doen dit ook. Ze beweren alle iets anders. Ze kunnen dus niet allemaal waar zijn. Dus concluderen we dat ze of allemaal niet waar zijn of dat er één waar is.

Ben ik even blij dat mijn geloof in het evangelie van Jezus Christus niet onlogisch is. Sterker nog, Jezus beweert dat Hij de personificatie van waarheid is (Joh 14:6). En, o ja, 1+1 is inderdaad 2.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Nederland is zijn C-factor kwijt

2009-02-25T06:00:00.000+01:00

In een artikel op de website van Reuters verscheen maandag een artikel waarin beweerd wordt dat Nederlanders in deze tijd van crisis terugvallen op de oude waarheden van het Calvinisme. In het artikel wordt het 500ste geboortejaar van Calvijn op één hoop gegooid met de huidige krediet crisis en Balkenendes oproep tot een normen en waardendebat waarbij de indruk ontstaat als zou er niet alleen een ruk naar rechts zijn, maar ook een religieuze herbezinning op het erfgoed van Calvijn.

Volgens is mij niets minder waar. Er wordt wel over Calvijn gesproken en geschreven. Trouw heeft zelfs een online Calvijntest om je calvinistische gehalte (c-factor) in beeld te brengen. Het is per slot van rekening niet niks dat hij 500 jaar geleden geboren werd. Het gesprek gaat echter in grote lijnen niet verder dan het bespreken van het sociologische en psychologische effect van de calvinistische leer op de Nederlandse samenleving.

Dan hebben we nog een normen en waardendebat . De commotie is al enige tijd achter de rug, maar wat mij bijstaat is dat het moedige morele appèl van Balkenende met gehoon en afkeur ontvangen werd. Voor moralisme hebben we toch geen calvinist nodig, zeker? Voor moralisme niet en zeker niet voor een religieus réveil.

Of de huidige curiositeit van een gereformeerde premier met een reformatorische partij in de coalitie een tijdelijke anomalie is, zal moeten blijken. We horen bij veel politici gepraat over luisteren naar de stem van het volk en het voeren van een zero-tolerance beleid. Dit staat echter ver van het 'Calvijnse' calvinisme. Het is ook geen ethisch réveil. Het is eerder goedkoop moralisme gevoed door xenofobie en de verharding van de samenleving. Men houdt zich bezig met het van bovenaf opleggen van regels om het gebrek aan innerlijk normbesef bij de Nederlander te compenseren.

Ik zie een Nederland dat los is geslagen van zijn morele basis, zijn c-factor kwijt is en niet wil luisteren naar de aloude stem van het evangelie. O Nederland, keer terug tot uw God.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Blog attack

2009-02-23T16:35:00.001+01:00

En daar gaan we weer. Ronde twee in de evolutiehype. We hebben de onzin van de one-liners in de nationale media net achter de rug en dan nu de anti-evolutiefolder. Je kon weten dat de folder van van Helden een reactie zou ontlokken. Ik heb er gewoon op zitten wachten. Nu is heel bloggend Nederland (GeenStijl, Sargasso, Flabber en GeenCommentaar) er zo'n beetje bovenop gedoken om van Helden te verketteren als iemand die in sprookjes gelooft en niet goed bij zijn verstand is. Wat zou moeten leiden tot een herbezinning op de als waarheid aangenomen evolutietheorie loopt nu uit op een antichristelijke demonstratie. Op z'n Geenstijls: 'Misschien moeten die christenen maar eens voor goed opgeruimd worden' (Ik doe even een voorzetje, want dit soort verhelderende reacties vind je altijd op geenstijl.nl).

Geenstijl bewijst niet alleen heel erg grofgebekt te zijn, maar werpt zich nu ook op als voorvechter van ongenuanceerdheid. Vooral niet nadenken jongens, dat doet pijn aan je hersenen en je mocht eens blijken in iets ongelijk te hebben. Nee, dat past niet bij deze zelfgenoegzame koningen van de ironie.

Aan de andere kant, als je op het populaire vlak zo'n moeilijk onderwerp aansnijdt dan kun je gedoe verwachten. Het gaat dan niet meer om het wegen van argumenten. Je krijgt dan de wind van voren. Ongenuanceerd, ongevoelig voor redelijkheid en vooral heel erg dom. Ook atheïsten zijn emotioneel verknocht en religieus overtuigd van hun geloof. Het is alleen een ander geloof: evolutie. Een ander soort sprookje zeg maar. En dat veel Nederlands liever in sprookjes geloven blijkt maar weer eens.

Ik stel als christen aan mijn mede-christenen deze vraag: Is het echt realistisch om te denken dat wanneer vrijwel heel de wetenschappelijke gemeenschap zijn ziel verkocht heeft aan een naturalistisch (er is geen God) wereldbeeld de 'gewone stervelingen' nog voor iets anders openstaan? Het is toch bekend dat wetenschappers door de meeste niet-wetenschappers in hun verlangen naar betekenis en zin beschouwd worden als priesters die middelaars zijn van een 'onbetwistbare' waarheid?

Daarom is creationisme niet bruikbaar voor evangelisatie. Veel mensen zijn er heilig van overtuigd dat de evolutietheorie een bewezen feit is. Men vindt de gedachte van het bestaan van God niet aannemelijk, niet plausibel. Filosofen zeggen dan: het maakt geen onderdeel uit van hun 'plausibiliteitsstructuur'. Daar doe je met een creationismefolder echt niets tegen hoor. (Over hoe dan wel, zie mijn andere artikelen m.b.t. evolutie.)

Wel vind ik Kees van Helden een moedig man. Hij is zijn naam waardig. Misschien is hij met zijn actie wel profetisch bezig geweest. Een profeet is een soort communale klokkenluider die namens God de mensen vertelt dat ze fout zitten. De tegenreactie laat maar weer eens zien dat veel mensen bij slechts maar een hint van God al gauw de oren dichtstoppen en gaan krijsen om het geluid te overstemmen. Ik sta dus tegelijk achter de actie. Laat dat duidelijk zijn.

Het evolutiedebat legt voor mij echter een dieperliggend probleem in de Kerk in het Westen bloot. We hebben geen adequaat christelijk wereldbeeld dat zijn mannetje weet te staan in de door de wetenschap gedomineerde issues. Of we weten het niet te communiceren.

Christenwetenschappers zouden meer moeten doen om wetenschappelijke argumenten in de handen van christenen te geven. Theologen moeten uit hun dogmatieke schuilhoeken komen, hun jargonmasker afzetten en meer werk gaan maken van natuurlijke theologie en christenen toerusten. Intermediaire kennis overdragen heet dat. 'Gewone' christenen moeten zich niet langer tevreden stellen met het eendimensionale 'hoe ik de Heer heb leren kennen', maar toegerust worden om hun geloof uit te dragen op een manier die past bij het denken in de Westerse beschaving. Evangelisatie moet veel meer een apologetisch karakter krijgen.

Dit kan alleen maar door de onzin van het religieus pluralisme, de waanzin van het moreel relativisme en de dogmatische houding van de wetenschap aan te tonen. We hebben een goed ontwikkeld christelijk wereldbeeld nodig dat antwoorden geeft op deze tijd. We hebben in het kort een intellectueel réveil nodig dat ingebed is in een krachtige transformerende werking van de Geest en het Woord van God.

Gelukkig zijn er ook nog andere mensen in Nederland dan de geenstijlmannetjes. Die willen best wel de waarheid horen, maar dan moet die goed gebracht worden. Wanneer pakken we dit eens effectief aan?

Rationalistisch of rationeel?

2009-02-20T13:02:00.000+01:00

In zijn column op trouw.nl beweert Lodewijk Dros dat de oude opvatting van Knevel, nl. de letterlijke 6x24 uur interpretatie van Genesis, eigenlijk al het gelijk van Darwin bewees. Zijn argument hiervoor is, dat zowel de letterlijke interpretatie van de Bijbel (die leidt tot het creationistische model) als de evolutietheorie een gemeenschappelijke voorouder hebben in - nou komt het - het rationalisme van de Verlichting.

En weet je waarom? Een letterlijke interpretatie van de Bijbel is nl. een rationalistische interpretatie. Dus met andere woorden vóórdat het rationalisme ons verlichtte was er geen letterlijke interpretatie van de Heilige Schrift! Kom nou zeg. Dit toont toch wel een ernstig gebrek aan historische kennis, Lodewijk. Onze geliefde kerkvaders, de scholastici en de mannen van de Reformatie stonden over het algemeen voor een letterlijke interpretatie van Gods Woord. Zelfs een neoplatonist als Origenes leerde naast een allegorische interpretatie ook een letterlijke.

Het ergste is nog wel dat Dros termen door elkaar haalt: rationalisme en ratio. Iemand die rationalistisch denkt, gebruikt zijn ratio, maar dat wil niet zeggen dat wie het rationalisme niet aanhangt dus ook niet rationeel denkt. Of moeten wij geloven dat Plato en Aristoteles niet rationeel waren?

Waar Dros constateert dat wie 'de pro-creationismesites erop naleest, gefascineerd raakt door hun ongekend rationele inslag' wordt ik gefascineerd door zijn verbazing. Het christelijk geloof is door en door rationeel, d.w.z. dat het bestaat uit logisch samenhangende geloofspunten. Zaken die te maken hebben met godsopenbaring en bovennatuurlijke zaken hoeven niet irrationeel te zijn.

Eén ding is zeker bijbelgetrouwe gelovigen zullen nooit rationalistisch worden. Rationalisme beschouwt de menselijke rede als het objectieve en autonome ijkpunt van de werkelijkheid. Inmiddels zijn we samen met de atheïsten er wel achter gekomen dat dat niet werkt. Misschien is wat dat betreft de evolutietheorie wel veel te rationalistisch (én te weinig rationeel).

Evolutie Confusie (III)

2009-02-19T12:09:00.000+01:00

In deel III van 'Evolutie Confusie' trekken we enkele conclusies en proberen we een nuchter, logisch en gematigd doch tegelijk bijbelgetrouw standpunt in te nemen in het debat.

Wetenschap versus theologie

Wat te doen bij conflict tussen wetenschappelijk inzicht en theologische interpretatie? Is het niet vaak een soort angst die bij ons christenen leeft: 'Oei, de wetenschap haalt ons geloof in. Straks blijkt de Bijbel niet waar te zijn'.

Laten we beseffen dat zowel wetenschappelijke conclusies als theologische standpunten beide producten van het menselijk denken zijn. Ze zijn dus beide feilbaar.

Wanneer we in het geval van het evolutiedebat een patstelling tegenkomen is het goed afstand te nemen en de zaak te laten rusten tot voortschrijdend inzicht ons verder brengt. We denken wel na en doen verder onderzoek, maar stellen de conclusie nog even uit.

Wel moeten we ten allen tijde in ons standpunt het bijbelse getuigenis zwaar laten wegen, omdat het de openbaring van God is. Dat kunnen we weten, omdat er sterke filosofische argumenten vóór de God van de Bijbel zijn, omdat archeologisch en historisch onderzoek de betrouwbaarheid van de Bijbel onderstrepen, filosofische inzichten én omdat we het innerlijk getuigenis van de Heilige Geest bezitten.

Evolutie en schepping

Omdat we er in het evolutiedebat zowel qua wetenschap als exegese nog niet uit zijn moeten we enkele dingen goed ter harte nemen:

Er is geen absoluut dwingende reden om de dagen van Gen.1 letterlijk als 24 uur te beschouwen. Het is dan ook onterecht de mensen die niet langer in letterlijk 24 uur geloven te bestempelen als afvalligen, vrijzinnigen, mensen die het hele geloof aan de kant zetten. Dat verruwt het debat, antagoniseert en leidt tot veroordeling van broeders en zusters in Christus.

Christenen die geloven dat de evolutietheorie de ontwikkeling van de soorten verklaart, gaan verder dan de conclusie van de wetenschap rechtvaardigt. Ze zetten daarmee bovendien het beelddragerschap van de mens en de zondeval onder druk. Bovendien werpt het een nieuwe zowel theologische als wetenschappelijk-anthropologische vraag op: hoe is de mens aan zijn besef van absolute morele maatstaven gekomen?

We doen er goed aan om kosmologie los te koppelen van de ontstaansgeschiedenis van het leven op aarde. Het bijbels getuigenis biedt m.i. voldoende ruimte voor de Big Bangtheorie maar een stuk minder voor de evolutiegedachte. We moeten beseffen dat aanhangers van de Big Bang niet tegelijk evolutionisten hoeven te zijn.

De weg vooruit

We weten dus niet precies hoe God onze Schepper, de Maker van hemel en aarde, zijn schepping tot stand heeft laten komen. Is het gedurende miljarden jaren gebeurd? Hebben evolutionaire processen een rol gespeeld? Of is Genesis 1 toch letterlijk waar? Voorlopig moeten we de vragen open laten en ons afvragen hoe we hier in moeten staan. De weg vooruit wordt, denk ik, vergemakkelijkt door drie dingen die we in het oog moeten houden:

Het is misschien schrikken als ik het volgende stel: Wetenschappelijke inzichten kunnen uiteindelijk leiden tot een herinterpretatie van de Schrift. Daarmee bedoel ik niet dat we vaststaande waarheden opgeven, maar dat we bij onze exegese ruimte geven aan wetenschappelijke data. Die mogen meewegen. Een goed voorbeeld vinden we bij Galileo. Er was veel kerkelijke weerstand tegen zijn stelling dat de aarde rond de zon draait. Uiteindelijk heeft wetenschappelijke consensus op dit punt geleid tot een nieuw inzicht: De Schrift laat ruimte voor een heliocentrische interpretatie.

Theologisch vaststaande feiten geven we niet op. De mens blijft beeldrager van God, de zondeval is een historische gebeurtenis net zo goed als de maagdelijke geboorte van Jezus, zijn sterven en zijn opstanding uit de dood.

Verder dienen we te beseffen dat er maar één waarheid is. De waarheid van Gods Woord (bijzondere openbaring) sluit aan bij de waarheid van de wetenschap (algemene openbaring). Het kan niet zo zijn dat we in de wetenschap een andere waarheid ontdekken dan in de Bijbel. Het is God die de wereld geschapen heeft en het is dezelfde God die Zich geopenbaard heeft in de Schrift. Wij zouden dus zowel in de algemene als in de bijzondere openbaring dezelfde God tegen moeten komen. Als dit niet het geval is dan is óf onze wetenschappelijke conclusie onjuist óf de God van de Bijbel bestaat toch niet (en dat laatste is zeer onwaarschijnlijk gelet op de sterke filosofische argumenten voor het bestaan van God én het getuigenis van Geest. Maar dat is een ander verhaal). We kunnen dus niet beide waarheden los van elkaar zien en laten bestaan. Waar er een ogenschijnlijke discrepantie bestaat, toont dat ons gebrekkig inzicht. De God van de Bijbel is de God van deze wereld én dus de God van de wetenschap.

We leven op dit moment in een situatie waarin er nog geen consensus is bereikt over hoe de bijbelse gegevens te interpreteren op een manier die (a) recht doet aan de wetenschappelijke data en (b) recht doet aan de bijbel als Gods Woord. Dat is niet het begin van vrijzinnigheid, maar een erkenning van het tekort schieten van onze kennis.

Voor de vraag of God bestaat moeten we op dit moment niet bij het evolutiedebat zijn (hoewel het wel gevoerd moet worden). De klassieke apologetiek is met zijn filosofische argumenten en historische bewijzen voor de God van de Bijbel een betere en zeer hoopvolle plaats.

We moeten binnen en buiten het evolutiedebat in liefde de waarheid tot het uiterste verdedigen. Dat moeten we echter wel doen met het besef dat we als mensen een beperkt perspectief op de werkelijkheid en de geschiedenis hebben. We mogen hoe dan ook als verlosten, de Heer kennen, Hem vertrouwen en dienen.

Evolutie Confusie (II)

2009-02-18T13:39:00.000+01:00

In onze vorige bijdrage hebben we geprobeerd om wat duidelijkheid te scheppen in de wirwar van elementen die samen dit debat ontoegankelijk maken. Laten we eens kijken naar bezwaren tegen de standpunten aan beide einden van het spectrum. We zullen zien dat zowel het strenge zes letterlijke dagen creationisme als het het godloochenende evolutionisme niet erg aantrekkelijke opties zijn.

6x24

We beginnen met het creationistische standpunt van zes keer 24 uur. Het valt op in de media dat mensen die vasthouden aan zes letterlijke dagen weliswaar zeggen dit te doen op basis van de bijbel, maar dit in werkelijkheid doen op basis van een specifieke interpretatie van de bijbel. Dit betekent twee dingen:

Hun standpunt wordt niet door de bijbel afgedwongen, maar door een eigen exegese. Binnen een bijbelgetrouw kader zijn ook andere interpretaties denkbaar. Het is dan ook verkeerd om mensen die dit standpunt niet huldigen te betichten van vrijzinnigheid. Daarmee worden andere christenen onnodig verketterd en wordt een eigen - menselijk feilbaar - standpunt verabsoluteerd.

Een andere exegese dan die zegt dat het in Genesis draait om 6 letterlijke dagen is mogelijk en zelfs wenselijk. Enkele redenen zijn:

Het woord 'dag' wordt gebruikt daar waar er nog niet sprake is van een door de zon afgebakende dag, omdat de zon op dat moment simpelweg nog niet bestaat. Dus hoe lang die eerste drie dagen ook geduurd hebben, het zijn en blijven drie heel bijzondere dagen die niet te vergelijken zijn met een dag zoals wij die nu kennen op aarde.

Het woord dag is de vertaling van het hebreeuwse 'yom' dat ook tijdperk kan betekenen. Als het elders in de bijbel tijdperk betekent waarom moeten we dan ineens vasthouden aan 24 uur in Genesis 1?

Biologisch en kosmologisch onderzoek heeft tot de conclusie geleid dat een letterlijke 24 uur per dag toch wel erg onwaarschijnlijk is. Is het een doodzonde als wetenschappelijke bevindingen leiden tot het inwisselen van een exegese waarvan men tot voor kort meende dat die bijbelgetrouw was voor een exegese waarvan men nog steeds vindt dat die bijbelgetrouw is maar die tevens recht doet aan de resultaten van de wetenschap? Volgens mij niet.

Puur toeval

Aan de andere kant van het spectrum vinden we het evolutionisme. niet slechts een wetenschappelijk standpunt, maar ten diepste een wereldbeschouwelijk bepaalde visie, nl. dat er geen God is die aan het begin van het leven staat en die de schepping draagt door zijn kracht. Evolutionisten menen niet alleen dat de wetenschap bewijst dat het leven vanzelf ontstaan is, het is voor hen ook van 'levensbelang' dat dit de uitkomst is van hun onderzoek, omdat ze er a prioi reeds vanuit gaan dat God niet bestaat. Ook de evolutionistische visie kent grote problemen:

Allereerst zijn er wetenschappelijke bezwaren tegen de evolutietheorie.

Hoe is het leven vanzelf ontstaan? Het is nog nooit in laboratoriumtesten gebeurd dat vanzelf leven ontstond. Er is een enorm grote kloof tussen de stoffen waarvan cellen gemaakt zijn en het genetisch materiaal dat uit deze stoffen bestaat.

Het entropisch principe dat stelt dat zonder ordenende invloed alles tot chaos verwordt, is juist een argument tegen de evolutietheorie. Hoe kan door toeval uit chaos complexiteit ontstaan?

Als het leven langs vele tussenstadia is ontwikkeld, zouden we in de fossiele resten die tussenvormen ook moeten vinden. Het enige dat we kunnen constateren echter zijn ‘missing links’ tussen de soorten die volgens de evolutietheorie aan elkaar verwant zouden zijn. Missing links, ofwel, gapende gaten van miljoenen jaren zonder tussenvormen.

Ook zijn er, ervan uitgaand dat de bijbel Gods Woord is, zwaarwegende theologische argumenten in te brengen tegen de evolutietheorie:

Als de mens inderdaad geëvolueerd zou zijn uit een voorouder die wij met de aap gemeenschappelijk hebben wat blijft er dan over van de nadrukkelijke scheiding tussen dier en mens in het scheppingsverhaal? In Genesis wordt er speciale aandacht besteed aan de schepping van de mens en wordt uitdrukkelijk vermeld dat de mens geschapen is naar het beeld van God. Ook krijgt de mens een gebod (regeren over de aarde). Adam wordt in de bijbel de zoon van God genoemd.

Dit gebod wordt later uitgebreid met een verbod. Het morele aspect van de mens als moreel verantwoordelijk tegenover de Schepper speelt vanaf het begin een essentiële rol. Wat blijft er over van deze morele verantwoordelijkheid als de mens langzaam geëvolueerd zou zijn? Zou er van de overgang tussen de ene vorm naar de andere ineens sprake zijn van morele verantwoordelijkheid?

Dit brengt ons bij een probleem dat daarbij hoort: de zondeval. De mens is moreel gevallen. Was het de mens of zijn directe voorouder die minder moreel besef had? Aanname van de evolutie van de mens leidt tot vernietiging van de mens als beelddrager Gods én tot ontkenning van de zondeval.

In de volgende en laatste bijdrage zullen we enkele conclusies trekken en proberen het debat in christelijke kring een positieve kant op te duwen.

Evolutie Confusie (I)

2009-02-17T13:23:00.000+01:00

Zoals ik in een eerdere column al aangaf, is het evolutiedebat van generlei nut in de discussie over het wel of niet bestaan van God. In de media is dit debat de afgelopen weken ook nog eens verworden tot vermakelijk schouwspel van irrelevante christenen die elkaar in de haren zitten.

Daarom wil ik met drie bijdragen proberen enige duidelijkheid te verschaffen in de chaos door de knoop een beetje te ontwarren, voors en tegens van standpunten te bespreken en enkele conclusies te trekken die ons moeten helpen nuchter in dit debat te staan. We moeten eerst de knoop van het evolutiedebat uit elkaar halen.

De knoop ontwarren

Wie een beetje meeleest in diverse publicaties zal het niet ontgaan dat er heftig gereageerd wordt en dat mét de heftigheid de duidelijkheid verloren gaat. De tijd is voorbij dat het bijbelgetrouwe christendom één lijn trok als het ging om het scheppingsverhaal. Is er sprake van een toenemende vrijzinnigheid of leiden nieuwe wetenschappelijke inzichten tot een herbezinning op bijbelgetrouwe exegese?

Om hier duidelijkheid in te krijgen moeten we een aantal zaken lospeuteren van elkaar. Verschillende termen zitten in elkaar gerold als een bolletje wol. We komen in het verhitte debat de volgende misverstanden tegen.

1. Er schijnt maar één keuze gemaakt te kunnen worden. Óf voor een schepping in zes letterlijke dagen zonder evolutie óf voor een schepping mét evolutie die miljarden jaren duurde. Dit is een valse tegenstelling. Het is heel goed mogelijk om in een ontstaansgeschiedenis van het heelal van miljarden jaren te geloven zonder dat dit leidt tot een geloof in the evolutietheorie.

De evolutietheorie gaat namelijk over het ontstaan van het leven én de ontwikkeling van dat leven tot alle levensvormen op aarde. De ontstaansgeschiedenis van het heelal gaat over sterrenstelsels, sterren, zonnestelsels en planeten, niet over genetisch materiaal. Het gaat in principe om twee volledig gescheiden zaken: de Big Bangtheorie en de evolutietheorie.

2. Nu is er iets curieus met beide theorieën aan de hand. De evolutietheorie moet men aanhangen wil men niet gedwongen worden in God te geloven. Er zijn eenvoudigweg maar twee opties in deze. De Big Bangtheorie echter (de theorie dat het universum begon met een gigantische oerknal waarbij materie, ruimte en tijd uit het niets tot stand kwamen) is een theorie die wanneer men die aanhangt, zorgt voor lastige metafysische consequenties. Wie gelooft dat de Big Bang heeft plaats gevonden wordt tegen wil en dank eigenlijk geconfronteerd met het scheppingsmoment, creatio ex nihilo; God schiep uit het niets.

Dit besef is langzaam aan het doordringen bij kosmologen en astrofysici. Christenen zouden dus juist blij kunnen zijn met de ontdekking van de Big Bang in plaats van dat het angst aanjaagt of weerstand oproept.

3. Een volgende onduidelijkheid is dat in het evolutiedebat door voor- en tegenstanders twee soorten evolutie door elkaar worden gehaald: micro- en macroevolutie. De eerste vorm vindt plaats binnen een soort en is wetenschappelijk aangetoond. Elke levensvorm zit blijkbaar genetisch zodanig in elkaar dat variaties in genetisch bepaalde resultaten kunnen gaan domineren. Er is bij microevolutie geen sprake van het ontstaan van een nieuwe soort of toename in genetische complexiteit. Iemand heeft weleens geopperd dat God aanvankelijk maar zo’n 100 'basisdieren' heeft geschapen en dat de enorme biodiversiteit die we nu waarnemen toe te schrijven is aan microevolutie.

Onder macroevolutie wordt daarentegen de ontwikkeling van de ene soort naar een nieuwe soort verstaan. Deze overgang is wetenschappelijk echter nog nooit waargenomen en er zijn ook geen duidelijke voorbeelden van te vinden in de fossiele resten die we hebben.

Christenen kunnen dus van harte de microevolutie onderschrijven zonder in conflict te komen met welke theologische verworvenheid dan ook. Macroevolutie ligt echter veel gevoeliger. Er is geen wetenschappelijke noodzaak en op het oog weinig exegetische ruimte om die te accepteren.

4. Ook is het nodig onderscheid te maken tussen evolutionisme of evolutietheorie enerzijds en evolutie of algemene evolutie anderzijds. Verschillende mensen geven verschillende definities en die van mij zijn ook niet feilloos, maar het gaat wel om een essentieel onderscheid. In het algemeen kunnen we stellen dat evolutionisme en evolutietheorie slaan op de leer die zegt dat het leven spontaan ontstaan is en zich ontwikkeld heeft volgens de mechanismen van spontane mutatie en natuurlijke selectie. Evolutionisme is ideologisch van aard; ze gaat gepaard met naturalisme (de leer dat de werkelijkheid een gesloten systeem is zonder inmenging van buitenaf en een verklaring voor zichzefl biedt).

Het woord evolutie is veel algemener. (Het kan zelf slaan op elk proces waarin ontwikkeling waar is te nemen.) Christenen die aannemen dat God evolutieprocessen heeft gebruikt bij de ontwikkeling van het leven, zeggen daarmee dus nog niet dat ze ook geloven dat dat leven vanzelf ontstaan is. Iemand die gelooft in het bestaan van algemene evolutie hoeft nog niet een evolutionist te zijn. Evolutie en ideologie hoeven niet hand in hand te gaan.

5. Creationisten komen in soorten en maten. Er zijn jonge en oude aarde aarde creationisten. Jonge aarde creationisten geloven in een schepping van de aarde en het heelal in zes letterlijke dagen van 24 uur. Oude aarde creationisten aanvaarden de bevindingen van de wetenschap die stellen dat het heelal zo'n 13 miljard jaar oud is. Ze accepteren een leeftijd van de aarde van 5 miljard jaar. Zij zijn met dat standpunt nog niet ineens aanhangers van de evolutietheorie geworden.

6. Dan is er als laatste nog het onderscheid tussen creationisten en aanhangers van Intelligent Design. Puur gelet op de wetenschappelijke modellen zitten er haken en ogen aan zowel de evolutietheorie als het creationisme. Mensen die Intelligent Design voorstaan houden zich niet zozeer bezig met het verdedigen van of onderzoek naar een bepaalde creationistische theorie. Ze leggen nadruk op het feit dat hoe je het ook wendt of keert, de conclusie dat intelligent ontwerp aan de basis van het leven en kosmos ligt onontkoombaar is. ID-ers proberen dit niet in te passen in een creationistisch model, maar wijzen op de onmogelijkheid van een naturalistische verklaring van onze werkelijkheid. Ze laten daarbij veel vragen open, maar geven de evolutietheorie daarmee wel een gevoelige klap.

In een volgende bijdrage zullen we ingaan op bezwaren tegen de standpunten aan beide einden van het spectrum.

Quote van het jaar

2009-02-16T06:00:00.000+01:00

Het nieuwe jaar is nog maar ruim een maand oud en ik ben de quote van het jaar tegengekomen. Ron Wood, lid van van de oudemannenband Rolling Stones (inmiddels is hij al in de 60), heeft een nieuwe vriendin van 20. Dat gebeurt wel vaker bij mannen die rusteloos op zoek zijn. 'I can't get no satisfaction' zongen ze in de jaren 60 en mogelijk is dat nog steeds het geval. In ieder geval moest Ron wel even zijn huwelijk van 23 'ditchen' om met zijn nieuwe vriendin te gaan hokken.

Aan de vriendin, Ekaterina Ivanova, werd gevraagd of zij nooit nadenkt over het feit dat haar nieuwe vriend zo ontzettend veel ouder is. 'Ik denk nooit aan de consequenties van wat ik doe', beweert ze. 'Het leven is veel te kort.' Juist ja. Is dit nu een goed voorbeeld van wat Psalm 90:12 bedoelt met 'Leer ons onze dagen te tellen'? Blijkbaar heeft Ivanova dit wel gedaan, want aan het feit dat het leven kort is - en dat mag een inzicht genoemd worden voor iemand van 20 jaar - koppelt zij een duidelijke conclusie: 'Ik denk niet na over de consequenties van wat ik doe'.

Het is deze gedachte die al door Epicureërs gepropageerd werd. Ook Epicurus had erover nagedacht en was tot de conclusie gekomen dat - juist omdat het leven kort is - je er maar beter van kunt genieten: Carpe Diem, pluk de dag. De moderne hedonistische mens heeft daar nog een dimensie aan toegevoegd: het leven is zinloos en daarna is alles voorbij. Daarom moet je in de korte tijd die je rest uit je dak gaan, feestbeesten, los gaan, zelfs als dat ten koste gaat van andere mensen.

De Bijbel leert dat dit een geweldig naïeve manier van denken is én een geheel verkeerde conclusie. Het is een weg die naar de dood voert. Niet zomaar een weg naar het einde van het leven, maar een die naar het eeuwige oordeel leidt. 'God leer ons onze dagen te tellen en te beseffen dat wij moreel verantwoordelijk zijn jegens U' (vgl. Prediker 12:14).

Wat zei ik, quote van het jaar? Misschien moeten we er maar quote van de maand van maken. Het leven is veel te kort.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Een ander Boeddhabeeld

2009-02-11T06:00:00.000+01:00

EOlutie

2009-02-09T11:30:00.000+01:00

Het evolutiedebat kreeg de afgelopen week een onprettige wending. Wat mij tegen de borst stuitte, is dat de meeste aandacht niet uitging naar de argumenten van voor- en tegenstanders van de evolutietheorie, maar naar de mediahype rondom de klaarblijkelijke ommezwaai bij de Evangelische Omroep.

Met deze column wil ik geen oordeel uitspreken over het standpunt van de EO. Elders op mijn blog betoog ik overigens wel dat het evolutiedebat een doodlopende straat is en vooral geen positieve bijdrage zal leveren aan de argumenten voor of tegen het bestaan van God. Mijn kritiek uit zich echter op de bereidheid van de verschillende partijen om zich op de nationale tv te kijk te laten zetten.

In de eerste plaats verbaasde mij de ondertekening die Andries Knevel vorige week deed ten gunste van de evolutietheorie. Hij doet afstand van Intelligent Design, zegt hij, maar gelooft nog van harte in God als Schepper van hemel en aarde. Zo? Echt? Dan kan ik maar twee mogelijke conclusies trekken uit Knevels statement. Aangezien volgens Knevel de schepping geen blijk geeft van intelligent ontwerp, is óf de Schepper niet intelligent óf heeft de Schepper zich doelbewust onthouden van enige intelligentie in de schepping waaardoor Knevels geloof in de Schepper een ongefundeerde sprong in het duister is. Knevel zal zijn uitspraak waarschijnlijk best wel kunnen nuanceren, maar de idioterie van het medium tv geeft hem net genoeg ruimte voor het plaatsen van een on-liner die kant noch wal raakt (plus een handetekening). Tot overmaat van ramp stemde Knevel in met de statement dat 'wetenschap en geloof beide hun eigen waarheid hebben'. Aha verschillende waarheden die elkaar tegenspreken, maar toch allebei waar zijn? Alsjeblieft zeg.

Erger werd het tijdens de uitzending van 'De wereld Draait door', vorige week. Daar moest het EO-standpunt zo nodig vertegenwoordigd worden door een niet terzake kundig ex-model en kwam een ex-EO-directeur om in naam van het evangelie de EO af te danken. Sterk getuigenis zeg. Goede bijdrage om aan te tonen dat God bestaat... DJ, Erik de Zwart, die er ook was, gaf op de valreep mooi de ironische stemming weer die in de zaal heerste: "Ik vind het wel amusant om dit gesprek aan te horen; ieder zijn geloof. Ik geloof in (de modeltreinen van) Märklin". Gegniffel. Einde uitzending.

Het is goed bedoeld van de betrokkenen en er wordt in programma's van de EO heus wel ruimte en aandacht gegeven aan diepte in het debat. We moeten echter de beperktheid van een medium als de tv en de bedoelingen van de programmamakers goed in de gaten houden. Als christenen zich laten verleiden tot haarkloverij op het nationaal podium lijkt de tv een goed geëvolueerde apekooi te worden waar 'die domme en irrelevante christenen' hun apekunstjes vertonen tot vermaak van alleman.

Aangezien wij niet van de apen afstammen laten we dat dan ook tonen door in wijsheid niet mee te doen aan de onzin van de tv: ongenuanceerde one-liners, als christenen elkaar in de haren vliegen, opdraven om braaf de rest van Nederland te amuseren. Daar is ons evangelie te kostbaar voor. De waarheid zal namelijk nooit bepaald worden door een geamuseerde meerderheid in een tv-show.

Ieder zijn ding?

2009-02-09T06:00:00.000+01:00

Op nu.nl was vorige week te lezen dat de rechter in Californië een christelijke school in het gelijk had gesteld vanwege de schorsing van twee meiden die openlijk een lesbische relatie hebben. De advocaat van de twee dames overweegt in beroep te gaan. Nu.nl schrijft: 'Volgens [de advocaat] is de uitspraak "zeer verontrustend" omdat die scholen de mogelijkheid zou bieden om iedereen te discrimineren, zolang ze zich maar op religieuze gronden zouden beroepen.'

Ja natuurlijk, hoe is het toch mogelijk dat een christelijke school zo'n immorele misstap begaat? Schande is het. Heeft niet ieder mens het 'onvervreembare recht' om zichzelf te zijn en dat te uiten? Als het niet te bijbls zou klinken zou deze advocaat misschien nog wel het woord 'zonde' in de mond willen nemen. Nee, bah, met die christenen willen ze niet geassocieerd worden.
Maar wacht eens. Stel nu dat het niet om een lesbisch stel ging, maar er een pedofiele leraar een relatie aanknoopte met een 13 jarige studente? Mag er dan ook niet gediscrimineerd worden? Of - we maken het nog een beetje gekker - er onstaat een clubje hard-core naturisten op die school en ze willen perse altijd naakt naar school gaan (het is warm in Californië)? Zou de advocaat ook voor die mensen in de bres willen springen of heeft hij dan ineens bepaalde 'gronden waarop hij zich kan beroepen'? Zijn dat dan ook religieuze gronden of zijn dat dan ineens objectieve gronden?

Wie discrimineert er eigenlijk? De school die op grond van haar levensovertuiging van de school zulke relaties niet tolereert of de meiden die op grond van hún levensovertuiging de ethische normen van de school met voeten treedt?
Zo maar een paar vragen. Retorische vragen. Dit is de chaos waar we in terecht komen als we niet langer vasthouden aan een buiten de mens staande morele standaard, die onwrikbaar ons leven regeert. De seculiere maatschappij probeert een evenwicht te vinden tussen individuele zelfexpressie en het gemene goed, maar zal daar niet in slagen.

Goeie rechter daar in Californië. Ik vraag me af hoe vergelijkbare toekomstige incidenten in Nederland zullen uitpakken.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Ongewenst

2009-02-06T06:00:00.000+01:00

Stichting Schreeuw om Leven heeft enige tijd geleden het plan opgevat om overal in Nederland plastic replica's te verspreiden van een feutus van 10 weken oud. Dit om duidelijk te maken hoe volgroeid ongeboren kinderen al zijn op deze leeftijd; een leeftijd die geen belemmering vormt voor een als noodzakelijk beschouwde abortus.

Je kunt het nut van zo'n actie altijd betwijfelen, maar tegenstanders van abortus in de Tweede Kamer zorgen er nu toch ongewild voor dat er iets interessants gebeurt. Enkele PvdA leden wilden vragen stellen n.a.v. deze aangekondigde actie. Om de bedoeling te verduidelijken stuurde Schreeuw om Leven diezelfde feutuspoppetjes met begeleidende informatie naar alle parlementsleden. Nu blijkt dat de postkamer niet van zins is de gevulde enveloppen in de postvakken van de parlementsleden te leggen. Of Schreeuw om Leven ze nog terug wil hebben anders worden ze geaborteerd, uh, weggegooid.

Als ik voor abortus was en me als geconditioneerde westerling ook kapot irriteerde aan die irritante pro-life lobby zou ik hetzelfde doen. Ik wil er dan niet aan herinnerd worden dat weerloze levende wezentjes in naam van de vrijheid kapotgeknipt worden omdat het mamma niet uitkomt. Ik wil dan ook mijn volksvertegenwoordigers beschermen tegen die opdringerige mensen die telkens zo plastisch blijven doen over een 'snelle medische ingreep'.

Onwillekeurig moet ik denken aan de schriftgeleerden die schreeuwend hun oren dichtstopten toen Stefanus, de eerste christelijke martelaar, zijn visioen van God beschreef [Acts 7:57] om hem vervolgens te stenigen. 'Jeruzalem dat de profeten doodt en stenigt wie tot u gezonden worden...'

Nee, nee, ik weet het, zo ver is het nog niet. Deze onschuldige vorm van geïrriteerde censuur toont echter wel dat deze stem die opkomt voor het ongeboren leven als volkomen irrelevant wordt gezien en eigenlijk geen bestaansrecht meer heeft. Als het mogelijk was zou de wetgever er een stokje voor steken. Ongewenst, net als die ongewenste zwangerschappen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Het evolutiedebat loopt dood

2009-02-05T14:15:00.000+01:00

Het feit dat Darwin 200 jaar geleden geboren is aanleiding voor publicaties en aandacht in de media. Darwin gaf de atheïsten eindelijk een stok in handen om de God van de christenen de deur uit te jagen. De evolutietheorie zou een verklaring bieden voor het onstaan van het leven op aarde. God was eindelijk zijn laatste strohalm ontnoemen. Doei God.

Het evolutiedebat wordt gekenmerkt door een enorme verwarring. Evolutie zou een wetenschappelijk bewezen feit zijn. Evolutie en big-bang kosmologie worden door elkaar gehaald, net als jonge- en oude aarde creationisten en micro- en macro-evolutie. Wie niet in een schepping van zes dagen gelooft, verwerpt daarmee de goddelijke inspiratie van Genesis, etc., etc.

De ergste misvatting die bij zowel voor- als tegenstanders bestaat, is wel de impliciete aanname dat wanneer de evolutietheorie aan kracht wint, daarmee het bestaan van God op losse schroeven komt te staan.

Dit debat zal nog wel even doorgaan. De evolutietheorie is een wetenschappelijke theorie. Wetenschappelijke inzichten en theorieën veranderen. Ze leveren daarom geen goed fundament op voor vaststaande uitspraken over het wel of niet bestaan van God. Daar komt nog bij dat een groot deel van de wetenschappers heilig gelooft in het evolutionisme. Dit heeft grote invloed op hun conclusies.

We kunnen daarom beter ons heil zoeken in de klassieke apologetiek die in de afgelopen decennia een enorme opleving heeft doorgemaakt. Die is filosofisch van aard en niet gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Argumenten vóór het bestaan van God zijn zo overtuigend dat zelfs een doorgewinterde atheïst als Anthony Flew nu erkent dat er een God moet bestaan. Luister naar de argumenten van William Lane Craig en Alvin Plantinga en besef dat aan Gods vermeende strohalm juist het atheïsme zieltogend aan het bungelen is. Doei atheïsme.

Al blijkt het 10 keer waar te zijn dat evolutie een rol speelt in het ontstaan van de soorten, dan zegt dat filosofisch gezien niets over het bestaan van God. Ouweneel noemt zich niet voor niets een onstaansagnost. Ik was met een minder sjiek woord al tot dezelfde conclusie gekomen. Het evolutiedebat leidt wat mij beftreft tot een stagnatie van het echte gesprek dat gevoerd moet worden: Bestaat God? Volgens mij wel.

Uitgeblust verlangen

2009-02-04T11:03:00.000+01:00

Overal zie je tegenwoordig boeddhabeelden. Bij het Grand Café op de hoek, in het winkelcentrum, bij de Xenos (vooral bij de Xenos), bij de buurvrouw thuis... Je ziet meer de kop met de krullen uit Thailand dan de dikbuikige en grijnzende Chinese variant. Boeddha is ontzettend populair. Boeddha staat symbool voor wellness, de trend in onze maatschappij om spiritualiteit te combineren met gematigd consumentisme, simplicity met zelfvertroetelende onthechting. Grote 'geestelijke leidsmannen' als Richard Gere en Steven Seagal helpen ons om te genieten van alles wat riekt naar Zen.

Hoe gerechtvaardigd is deze passie voor Boeddha, deze begeerte naar deze Oosterse maar tevens atheïstische spiritualiteit? Elders schreef ik over de drievoudige eis waaraan een wereldbeeld dient te voldoen om levensvatbaar te zijn: (a) innerlijke coherentie, (b) overeenstemming met de realiteit, (c) leefbaarheid in de praktijk van alledag. Wat blijft er over van het postmoderne en irrationalistische enthousiasme na het uitvoeren van deze test? Niet veel in mijn ogen.

Een wereldbeeld moet dus innerlijk coherent zijn. Hoe zit dat met het Boeddhisme? Boeddha's fundamentele inzicht is dat al het lijden onstaat uit begeerte. Wanneer het begeren ophoudt is daarmee het lijden ten einde. Hoe realistisch is het om begeerteloosheid als doel te stellen van het leven? Raakt een boeddhist niet al gelijk in de knoop wanneer hij begeert begeerteloosheid te bereiken? Het doel moet nagestreefd worden met het tegenovergestelde van het doel. Het doel houdt op doel te zijn wanneer het doel doelloosheid is. Hoe kan de weg naar de bergtop alleen maar omlaag voeren? Op dit punt is het boeddhisme met zichzelf in tegenspraak. Verschillende onderdelen van het boeddhistische wereldbeeld zijn hier met elkaar in conflict. Begeerte is noodzakelijk om niet-begeerte te bereiken.

In de tweede plaats moet een wereldbeeld overeenstemmen met de realiteit. De Oosterse religies die in India onstaan zijn, boeddhisme en hindoeïsme, staan voor een radicale interpretatie van de werkelijkheid. Het hindoeïsme leert dat alles goddelijk is, dat de materiële werkelijkheid een emanatie is van het goddelijke, terwijl het boeddhisme het bestaan van het goddelijke totaal negeert. Beide godsdiensten beschouwen de werkelijkheid echter als een illusie. Een deel van de nagestreefde verlossing bestaat hierin dat men tot dit inzicht komt. Het boeddhisme gaat hierin nog wel het verst. De ultieme realiteit is dat er niets is. Wat wij als realiteit ervaren is slechts schijn. Het is het goed recht van de boeddhist om dit te vinden, maar is het realistisch om dit aan te nemen? Welke gronden zijn er om te geloven dat dit werkelijk zo is? De materiële werkelijkheid is er toch maar, onze gevoelens als liefde, zorg meedogen etc. zijn er toch maar. Welke grond is er om dit alles te ontkennen? Het boeddhisme leert iets wat zo ontzettend radicaal anders is dan onze intuïtie en onze zintuigen ons vertellen.

De derde test is die van de leefbaarheid van het wereldbeeld. Volgelingen van de Boeddha komen daar in de praktijk in botsing met de radicale opvattingen van het boeddhisme. Stoppen met begeren? Inzien dat het individu net meer is dan illusore verzameling onderdelen? De staat van uitgeblustheid zoeken? Is het antwoord op het lijden in het menselijk bestaan werkelijk het lijden te ontdóen van zijn bestaan zodat ook het lijden niet langer bestaat?

Het is geen wonder dat naast het Theravada, het meer radicale en 'orthodoxe' Boeddhisme, een veel bredere stroming ontstond van het Mahayana Boeddhisme waarin godenbeelden aanbeden worden en het geloof bestaat in Boddhisatva's (halfverlichte geestelijke wezens die de mens komen helpen op zijn weg naar verlichting). Boeddhisme is veelal verzand in een typische religie van goede werken.

Boeddha was radicaal in zijn opvatting en levenspraktijk, tenminste, als de overlevering over hem historisch juist is. Wij kunnen daar bewondering voor hebben. Het is wat dat betreft dan ook niet vreemd dat in ons welvarende en materialisiische Westen interesse bestaat voor de eenvoud, de deugd en transcedente gerichtheid van het Boeddhisme. Maar in zijn postmoderne eclectische flirt met het Boeddhisme gaat de westerse mens voorbij aan de elementaire tegenstrijdigheid van begeerteloosheid via begeerte én de onleefbaarheid van het boeddhistische wereldbeeld waarvan de Boeddhisten in hun levenspraktijk al eeuwenlang getuige zijn.

Er was eens een boeddhistische dichter, Kobayashi Issa (1762 -1827), die zijn twee kinderen verloor. Hij was gebroken en vroeg een boeddhistische leraar om raad. Die kon hem alleen troosten met de mededeling dat alle dingen, ook zijn twee kinderen, illusie waren. Hij schreef een haiku (Japanse dichtvorm) waarin hij zijn twijfel niet kon onderdrukken:

The world of dew --
a world of dew it is indeed,
And yet, and yet . . .

Alles is illusie. En toch, en toch...

. . . en toch is het onmogelijk om daarbij te leven en daar troost uit te putten.

Het is weer raak!

2009-02-04T06:00:00.000+01:00

Het is weer eens een keer goed raak. Een man heeft in Wilmington vlakbij Los Angeles zijn hele gezin doodgeschoten. We huiveren bij het zien van de duistere kant van onze medemens en eigenlijk onszelf: 'Zou ik tot zoiets in staat zijn?'

Het probleem doet zich niet alleen voor in Amerika waar Pistolen Pauljte nog gemakkelijk aan een schietijzer kan komen. Ook hier spelen zich lugubere taferelen af (Dendermonde vorige week, Finland '07 etc.). In Nederland hebben we zelfs moeders die hun kinderen van kant maken en in de tuin begraven.

Is de oplossing te vinden in strengere wetten t.a.v. het bezit van vuurwapens? Het zal ongetwijfeld helpen, maar is vuurwapenbezit het probleem? Met al die 'rare' mensen die van die 'rare' dingen doen is altijd wel iets anders aan de hand. Soms staan ze bekend als labiel, soms slaan ze plots door bij iets 'ergs' als het verlies van een baan of vermeend overspel. Soms speelt een broeierige frustratie jegens de medemens gevoed door morbide muziek of film (denk aan Columbine Highschool) een grote rol.

Restrictieve wetten, zoals het beperken van vuurwapenbezit, en repressieve maatregelen, zoals harder straffen, kunnen ogenschijnlijk een oplossing voor het probleem bieden. Uiteindelijk verhullen ze echter een dieperliggend en groeiend probleem.

De westerse mens wordt onder invloed van secularisatie en individualisering steeds verder losgeweekt uit zijn sociale structuren die vastigheid boden. Hij wordt losgewrikt van zijn fundament van vaststaande waarden en normen. De excessen houden onze cultuur een spiegel voor van een toekomstig zelfbeeld.

Aan de randen zien we onze beschaving afbrokkelen. We ontkennen de symptomen echter en denken het probleem op te lossen door de brokstukken als incidentele miskleunen te beschouwen en heilig te geloven in ons eigen vermogen onszelf tot norm te zijn. Straks is is er nog een dicatuur nodig om een op grote schaal losgeslagen mensheid in toom te houden, zou je bijna denken.

Tenzij de mens opnieuw een intrinsieke en onvervreembare normering hervindt. Intrinsiek, omdat het van binnenuit moet komen, uit het hart en niet van buiten opgelegd. Onvervreembaar, omdat het niet een normering mag zijn die cultureel bepaald is, maar universeel geldig is voor alle mensen van alle tijden. Een bijbels perspectief biedt ons beide: God als objectieve boven de mens staande morele wetgever, die tegelijk deze wet op ons hart schrijft zodat we die wet van binnenuit willen en kunnen doen.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Marktplaats van ideeën

2009-01-27T07:00:00.000+01:00

'De wetenschap heeft bewezen dat God niet bestaat' beweerde Gerben met zo'n groot gemak alsof hij net zei dat hij zeker wist dat hij zijn fiets op slot had gedaan.
Marieke probeerde voorzichtig: 'Nou, ik geloof toevallig wél in God'.
Verschillende omstanders keken haar direct meesmuilend aan. 'O ja, dan', zei Sjoerd, 'laat 'm dan eens zien, zit ie in je broekzak, of zo?' Gerben pochte: 'Ik geloof alleen iets als je me het kunt bewijzen, Marieke, anders niet'.
Nu vond Ramesh, die tot noch toe z'n mond had gehouden het toch echt nodig om ook wat te zeggen: 'Kijk, jullie snappen het gewoon niet, er is geen tegenstelling tussen jullie meningen. Alle mensen hebben het goddelijk in zichzelf, de een noemt dat God, de ander noemt het niets; het gaat erom dat je je goddelijke potentieel als mens realiseert'.
Sjoerd had inmiddels spijt dat hij Marieke zo was aangevallen en zei: 'Da's waar, iedereen heeft recht op zijn eigen waarheid, laten we er geen ruzie over maken'.

Zo zou een gemiddeld gesprek kunnen gaan tussen een christen en haar collega’s. Het lijkt wel of Ramesh een oplossing bemiddeld in het ongewenste conflict dat onstaat tussen Marieke en de anderen. Sjoerd gooit er nog even een pluriforme dooddoener overheen en het gesprek is beëindigd. Geen ruzie. Ieder zijn eigen waarheid.
Maar hoe zou het gesprek verder gaan? Lukt het Marieke om nog iets zinnigs te zeggen over ‘haar’ God van de Bijbel? Of besluit ze dat het te moeilijk is op te boksen tegen ideeën die zo ontzettend tegengesteld zijn aan het christelijk geloof?
Te vaak komen christenen naïef de marktplaats van wereldbeelden op onkundig van wat anderen denken en waarom. Een wereldbeeld is de verzameling antwoorden die iemand heeft op de belangrijkste vragen van het leven. Ieder mens heeft een wereldbeeld, bewust of onbewust. De christen en ook de niet-christen.
Als wij begrijpen wat het wereldbeeld is van onze gesprekspartner, kunnen we door de veelheid van woorden heen prikken en snappen we waar het echt om gaat. We kunnen dan de mentale barrières wegnemen, opgeworpen tegen het evangelie en hebben dan niet met een mond vol tanden het nakijken. Ook al zijn we in de minderheid.
Weet u hoeveel wereldbeelden in bovenstaande gesprek aan bod komen? Meer over het belang van wereldbeelden in mijn uitgebreidere artikel over dit onderwerp.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

De actualiteit van apologetiek

2009-01-27T06:00:00.000+01:00

Als het christendom in het Westen wil overleven zal er iets drastisch moeten veranderen. Niet zozeer bij de hen die niet geloven (natuurlijk, zij zijn degenen die zich tot Christus zouden moeten bekeren), maar juist bij hen die zich christen noemen.

Overweldigd door de enorme cultuuromslag van het relativisme en de daarmee gepaard gaande ontkerstening die zich de afgelopen decennia heeft afgespeeld, hebben veel theologen, die niet toe wilden geven aan de vrijzinnigheid, zich teruggetrokken in hun heilige onaantastbare huisjes van boven kritiek verheven vakjargon. Hun 'tale Kanaäns' is niet alleen onverstaanbaar voor de buitenwereld, het vormt tevens een veilig isolatiemateriaal tegen die boze wereld die met de strijdbijl van de wetenschappelijke methode niets van het geloof heel lijkt te laten.

Niet alleen theologen zijn naar binnen gekeerd, ook het getuigenis van veel 'gewone' gelovigen wordt door eenzelfde communicatiekloof gekenmerkt. Wanneer je hen vraagt waarom ze geloven, vertellen ze hoe ze tot geloof gekomen zijn. Het 'waarom' ligt te gevoelig; het algemene vermoeden bestaat dat er niet genoeg redenen zijn waarom men zou moeten geloven en daarom vluchten christenen maar al te graag naar een veilig getuigenis dat alleen het emotionele omslagpunt beschrijft. Geloof is toch vooral persoonlijk en een tikje irrationeel.

En dat is nu wat er zou moeten veranderen. De naar binnen gerichte houding van de theologie zou moeten veranderen in een theologie die zich tot Gods eer naar buiten richt, het gesprek met de wereld aangaat en aantoont dat het geloof in de God van de Bijbel de enige hoop biedt voor deze wereld. Antwoorden moeten worden geformuleerd op de uitdagingen van het secularisme en de wetenschap.

Dat zou gelovigen ammunitie moeten verschaffen om aan mensen niet alleen te vertellen hoe ze God persoonlijk hebben leren kennen, maar ook waarom alle andere mensen de Bijbel zouden moeten lezen, op Jezus Christus hun vetrouwen zouden moeten stellen en met God verzoend zouden moeten worden.

Deze vorm van theologie en evangelisatie vallen onder de noemer apologetiek. Een discipline zo oud als het christendom zelf en meer dan ooit relevant voor het getuigenis van de kerk van Christus. Want het geloof is niet irrationeel. Het is logisch gezien de enige juiste weg die een mens kan bewandelen.

Hupsakee, weg ermee

2009-01-26T07:00:00.000+01:00

Op nu.nl verscheen zondagochtend het bericht [http://www.nu.nl/algemeen/1901241/kamer-overleden-moeder-na-paar-uur-leeggeruimd.html] dat verpleeghuis De Houttuinen in Haarlem vorige week de kamer van een overleden Alzheimerpatiënte al een paar uur na haar overlijden had leeggeruimd. De familie kwam twee dagen later de kamer van de vrouw leeghalen en vond iemand anders in het bed en alle spullen van de overleden vrouw in plastic zakken.
Efficiënt hoor. Dat noem ik nog eens nuttig gebruik maken van alle middelen die ons ter beschikking staan om ouderen de zorg te bieden die ze nodig hebben. Dode mensen hebben geen zorg meer nodig, dus opruimen die zaak. In vuilniszakken. Lastig genoeg de familie bleek emoties te hebben bij het overlijden van ‘moeder’ (De overleden vrouw bleek namelijk ‘moeder’ te zijn geweest die middels een ‘familierelatie’ verbonden was met haar ‘kinderen’). Ze bleken moeite te hebben met deze gang van zaken.
In de moderne zorgindustrie waar alles zo economisch mogelijk moet verlopen is het blijkbaar normaal dat de marktwerking de ‘zorgwerking’ verdringt. Ze konden er zelf ook niets aan doen, wist de zorginstelling te melden, de overheid dwingt hen immers ‘om met steeds minder marges steeds doelmatiger te gaan werken’. Never mind, dat zorginstellingen 13 dagen financiële compensatie krijgen bij het overlijden van een bewoner, waarvan de helft voor de nabestaanden is op de kamer op te ruimen.
‘Steeds doelmatiger’ heet het. Is het schofferen van nabestaanden doelmatig? Is het respectloos omgaan met iemands dood doelmatig? Wat zovelen al zo vaak geroepen hebben, blijkt ook nu weer: de marktwerking die de mens ten goede zou moeten komen wordt verheven tot afgod ten gunste waarvan de mens opgeofferd wordt.
In de jaren 70 las ik op de basisschool het blad Taptoe. Een keer was er een prachtige strip over het bedrijf ‘Hupsakee Weg Ermee’. De uitvinder die voor het bedrijf werkte bedacht het ene na het andere wegwerpartikel. Totdat hij uitgedacht was. Toen zei zijn baas: ‘Dan weet ik er nog wel één’. En met en grote trap schopte hij de uitvinder de deur uit terwijl hij riep: ‘Hupsakee, weg ermee’.
Dat gevoel bekruipt me hier ook. U bent dood? Hupsakee, weg ermee.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Obamacratie

2009-01-20T10:59:00.000+01:00

Deze titel slaat nergens op. Maar alles waar 'Obama' in zit, wekt de interesse op van mensen. Daarom nu 'mijn Obamacratie' vlak voordat Obama met een welklinkend 'So help me God' ingezworen wordt als '44th president of the United States of America'.
Net als in het het oude Rome wil het volk nog steeds brood en spelen. Wanneer het op verkiezingen aankomt, zullen die twee toch het zwaarste meespelen in het doen van een stemkeuze. Mensen willen dat er banen gecreëerd worden (brood) en dat de nieuwe regering het consumentisme stimuleert met positieve maatregelen (spelen).
Wat in onze Westerse democratieën veel minder meeweegt, is het feit dat achter de oppervlakkige economische maatregelen van de korte termijn ook een levensbeschouwing schuilgaat die op de langere termijn grote consequenties zal hebben voor een land.
Was het maar zo dat normen en waarden niet onderdeel waren van het democratisch proces. Let wel: democratie is ontstaan vanuit een bepaald normen- en waardenstelsel dat er de fundering van moet zijn. Tegenwoordig is dat dus precies omgekeerd: de democratie gaat zelf met normering aan de slag.
Obama gaat jobs creëren. Obama gaat de gezondsheidszorg hervormen. Obama gaat internationaal het roer omgooien. Obama goes 'big government'... In Obama's kielzog breekt echter tegelijk een nieuwe levensbeschouwelijke visie door met geheel andere normen en waarden. Het duidelijkste voorbeeld daarvan vinden we in de radicale abortusvisie van de nieuwe president.
Het gaat niet om Obama. Hij is maar het zoveelste voorbeeld. Onze democratieën zijn ziek. Ze worden gebruikt om het fundament waarop ze gestoeld zijn te veranderen. Net als iemand die de tak, waarop hij zit, door aan het zagen is.
So help us God!

Beelden en Woorden

2009-01-19T07:00:00.000+01:00

Je hoort vaak: 'Eén plaatje zegt meer dan 1000 woorden'. Dat lijkt inderdaad te kloppen. Als ik een boek voor mijn neus heb met veel woorden en er is één plaatje dan kijk ik naar het plaatje. Ik gebood onlangs mijn dochter een boek te gaan lezen. Met tegenzin begon ze aan haar taak. Toen ik haar later vroeg hoe het met het lezen stond zij ze dat ze de plaatjes met de bijschriften alvast bekeken had.

Het is een beproefde educatieve methode om het onderwijs aanschouwelijk te maken met beelden en illustraties. Maar betekent dat ook dat de plaatjes meer zeggen? Ik dacht het niet. Haal de plaatjes weg en het onderwijs is er nog steeds, zij het minder toegankelijk. Maar haal het onderwijs weg en er blijven alleen betekenisloze plaatjes over. Het zijn niet de plaatjes die meer zeggen, maar de mensen die sterker worden aangetrokken door de plaatjes.

In de reclame weten ze dat maar al te goed. Daar maakt men weinig woorden aan de communicatie vuil. Dat hoeft ook niet, want mensen moeten beïnvloed worden. Het gaat om sfeer, beleving, emotie. En die zijn het beste over te brengen door datgene waardoor mensen het sterkst door aan worden getrokken: beelden.

Beelden zijn goed voor emotie maar niet in staat waarheid over te dragen. Beelden kunnen ons de realiteit laten zien, maar daar blijft het bij. Voor waarheid en het overdragen van kennis is het woord nodig. Vandaar dat wij spreken over het Woord van God en niet het Beeld of het Plaatjesboek van God. Een beeld van God is zelfs ten strengste verboden. God heeft zijn waarheid, die tot ons komt in rationele proposities, in woorden gegeven.

Woorden om over na te denken, woorden om te heroverwegen, woorden die ons inbeeldingsvermogen de ruimte geven over God na te denken. Wij zijn lui geworden. In onze beeldcultuur willen wij voorgekauwde illustraties die indruk maken maar uiteindelijk beperkt zijn.

Men zegt: 'Eén plaatje zegt meer dan 1000 woorden', maar ik zeg dat één woord meer waarheid bevat dan 1000 plaatjes.

Deze column is eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

Van een andere planeet

2009-01-16T12:29:00.000+01:00

Het belang van wereldbeelden voor evangelisatie

Onze poging om het evangelie van Jezus Christus door te geven aan anderen stuit vaak op problemen. We proberen wel, maar het komt niet of nauwelijks over. Hoe komt dat? We kunnen de oorzaak zoeken bij een gebrek aan geestelijke kracht bij onszelf of de schuld leggen bij onze cultuur die zo ver af staat van de Bijbel en bij de verharding die veel mensen hebben jegens het evangelie.
Vaak wordt het probleem echter veroorzaakt door een gebrek aan inzicht in het fenomeen wereldbeeld. Inzicht in wereldbeelden kan enorm helpen om het denken van mensen te begrijpen, hun verkeerde denkbeelden te weerleggen en hen te over te halen het evangelie in overweging te nemen. Daarom een korte introductie van het begrip wereldbeeld. Wat is het? Waarom is het belangrijk? En wat kun je ermee? Laten we het begrip wereldbeeld eens onderzoeken. We doen dit aan de hand van twee voorbeeldgesprekken.

Gesprek A
'Sharon en ik hebben al twee maanden verkering' zei Jan niet zonder trots toen hij zijn oude vriend weer tegenkwam. Pieter keek verrast op, 'Daar wist ik niets van? Is ze lekker in bed?' Nu was het Jans beurt op verbaasd te kijken: 'We hebben nog maar net verkering hoor'. 'Dat bedoel ik', zei Pieter, 'bij een nieuwe relatie springen de vonken er altijd lekker vanaf.' 'Wij willen eerst weten of we geestelijk bij elkaar passen en als dat zo is dan trouwen we', reageerde Jan beslist. Pieter haalde z'n schouders op: 'Ik snap jou niet hoor Jan, ik zou pas aan verkering met Sharon beginnen als ik wist of ze lekker was. Waar doe je het anders voor? En waar wacht je op? Het leven is zo kort.'

Gesprek B
'De wetenschap heeft bewezen dat God niet bestaat' beweerde Gerben met zo'n groot gemak alsof hij net zei dat hij zeker wist dat hij zijn fiets op slot had gedaan. Marieke probeerde voorzichtig: 'Nou, ik geloof toevallig wél in God'. Verschillende omstanders keken haar direct meesmuilend aan. 'O ja, dan', zei Sjoerd, 'laat 'm dan eens zien, zit ie in je broekzak, of zo?' Gerben pochte: 'Ik geloof alleen iets als je me het kunt bewijzen, Marieke, anders niet'. Nu vond Ramesh, die tot noch toe z'n mond had gehouden het toch echt nodig om ook wat te zeggen: 'Kijk, jullie snappen het gewoon niet, er is geen tegenstelling tussen jullie meningen. Alle mensen hebben het goddelijk in zichzelf, de een noemt dat God, de ander noemt het niets; het gaat erom dat je je goddelijke potentieel als mens realiseert'. Sjoerd had inmiddels spijt dat hij Marieke zo was aangevallen en zei: 'Da's waar, iedereen heeft recht op zijn eigen waarheid, laten we er geen ruzie over maken'.

Herken je dit soort gesprekken? Heb jij dat ook niet meegemaakt, dat je met iemand sprak maar dat je elkaar niet begreep? Ik bedoel niet iemand die een vreemde taal sprak, maar iemand met jouw nationaliteit en taal, bij wie je in de klas zat en toch was er geen connectie. Het lijkt wel alsof sommige mensen zo anders denken dan jij dat je het gevoel krijgt dat ze van een andere planeet komen.
Hoe vaak zitten christenen niet vol goede bedoelingen om het evangelie uit te dragen? Ze hebben Jezus leren kennen, zijn vol van hun persoonlijke relatie met God, en daar gaan ze, op de wereld af, ze zullen het wel eens vertellen. En dan gebeurt het. Ze stappen de 'marktplaats van ideeën' op en verdwalen in de doolhof van ideologische marktkraampjes. Ze proberen het wel een paar keer met 'Jezus houdt van je', maar hun stem verstikt in de kakafonie van wereldbeelden die hun koopwaar aanprijzen.
Precies, wereldbeelden. Daar gaat het hier om. Goed evangeliseren, effectief je geloof uitdragen, het kan alleen maar wanneer je niet alleen weet wat je gelooft, maar ook als je snapt hoe andere mensen denken, wat ze denken en waarom.

Wat is een wereldbeeld?
Je zou een wereldbeeld kunnen omschrijven als het totaal aan antwoorden dat je hebt op de belangrijkste vragen van het leven. Die antwoorden hangen met elkaar samen; ze vormen samen een logisch, min of meer consistent, geheel. Iemand die bijvoorbeeld in een persoonlijke God gelooft, zal ook vast ideeën hebben over hoe je deze God kunt kennen.
Vragen die in een wereldbeeld beantwoord worden zijn o.a.: Wat is de realiteit? Waar bestaat de werkelijkheid uit? Hoe is die werkelijkheid te verklaren? Hoe kunnen wij die werkelijkheid kennen? Is er zoiets als moraal en, zo ja, wat is goed en wat niet? Wat is het doel van de mens en zijn bestaan?
In het eerste gesprek bleek al gauw dat voor Pieter de werkelijkheid materieel is en dat het doel van het leven genot is, fysiek plezier, zonder enige remming. Het leven houdt op bij de dood, dus je moet van alles profiteren. Pieter is waarschijnlijk een materialist (materie is de enige werkelijkheid) hedonist (het doel van het leven is te genieten; verder is het leven zinloos).
Wereldbeelden zijn er in soorten maten. Je kunt ze op verschillende manieren indelen aan de hand van algemene kenmerken. Men deelt godsdiensten bijvoorbeeld op in animistische-, polytheïstische- en monotheïstische godsdiensten. Voor wereldbeelden wordt er vaak gebruik gemaakt van een indeling die kijkt naar het godsbeeld. Dat is nuttig, omdat de idee over wie of wat God is in belangrijke mate iemands wereldbeeld kleurt. We kunnen met deze indeling allerlei wereldbeelden indelen in drie duidelijke categorieën:
1. Theïsme (het geloof in een persoonlijke buiten de materiële werkelijkheid staande God die deze werkelijkheid geschapen heeft). We denken hierbij vooral aan de grote monotheïstische godsdiensten: judaïsme, christendom en islam.
2. Pantheïsme (het geloof dat de zichtbare werkelijkheid goddelijk is). Het hindoeïsme is de duidelijkste en grootste exponent van deze visie, maar ook filosofen als Spinoza en Hegel hebben pantheïstische denkbeelden gehad.
3. Atheïsme (het geloof dat de materiële werkelijkheid in en uit zichzelf bestaat en het bestaan van God ontkent). Hoewel het Boeddhisme in wezen atheïstisch is, vertegenwoordigt dit woord toch vooral relatief recente stromingen in het Westen als agnosticisme, materialisme, modern humanisme en secularisme.

Wat is zo belangrijk aan een wereldbeeld?
Niemand leeft zonder een wereldbeeld. Zonder een wereldbeeld valt eenvoudigweg niet te leven. Ieder mens heeft nu eenmaal bepaalde aannames gedaan en bepaalde opvattingen ontwikkeld die verband houden met de belangrijke vragen van het leven. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat elk mens als een filosoof heeft nagedacht om bepaalde theorieën te ontwikkelen. Het is meestal een intuïtief en onderbewust proces waardoor een wereldbeeld tot stand komt.
Elk mens kijkt dus naar de wereld vanuit een bepaald perspectief. Hij interpreteert de hem omringende werkelijkheid met behulp van zijn wereldbeeld en bouwt zo een bepaald begrip op van de werkelijkheid. Het is door zijn wereldbeeld dat een mens wel of geen zin ontdekt in het leven. Ook moreel besef en handelen wordt erdoor gevormd.
Het spreekt dus voor zich dat een wereldbeeld belangrijk is; het vorm de kern van het menselijk denken. Wereldbeelden kunnen de werkelijkheid dicht benaderen; ze kunnen ook de werkelijkheid vals interpreteren. Onjuiste wereldbeelden kunnen desastreuze gevolgen hebben. Denk bijvoorbeeld aan het kastesysteem in India dat gebaseerd is op de onjuiste aanname dat mensen geboren worden in een bepaalde kaste als gevolg van hun karma.

Waarom is het belangrijk wereldbeelden te snappen?
Iemands wereldbeeld vormt dus een sleutel tot zijn of haar denken en handelen. Daarom is het m.n. bij evangelisatie erg nuttig iemands wereldbeeld in te kunnen schatten. Je kunt doordringen tot de kern van iemands denken en bij wijze van spreke al vooraf inschatten waar het gesprek heen gaat en wat je gesprekspartner nu gaat zeggen
In heftige discussies zijn de standpunten vrijwel altijd terug te brengen tot de fundamentele componenten van het wereldbeeld dat iemand aanhangt. In onze tweede gesprek deden verschillende mensen hun zegje. Enige kennis van wereldbeelden maakt het makkelijk wijs te worden in de veelheid van meningen. We hebben aan een half woord genoeg. Denk nog eens aan voorbeeldgeprek B:
Gerben, die beweert dat de wetenschap Gods bestaan ontkracht heeft, is een rasechte modernist. Hij denkt nog dat de menselijke rede in staat is om op eigen kracht de werkelijkheid te ontleden. Dan hebben we Marieke, een meisje met een bijbels georiënteerd wereldbeeld dat door iedereen als achterhaald wordt beschouwd. Ramesh is als hindoe een echte pantheïst. Voor hem is God geen persoon, maar een oerkracht die overal in zit. Sjoerd, blijkt uiteindelijk toch een postmodernist te zijn. Hij lijkt het eens te zijn met Ramesh, maar dat gebeurt alleen maar omdat hij als postmodernist denkt dat absolute waarheid niet bestaat. Overtuigingen bestaan voor hem op grond van persoonlijke voorkeuren.
Voor een christen is het erg nuttig om in te zien dat het Westerse denken gedomineerd wordt door de gedachte dat de God van de Bijbel een achterhaalde mythe is. We leven in een geseculariseerde maatschappij waarin voor 'religieuze' zaken alleen ruimte is in de privesfeer.
Dit wordt versterkt door het feit dat de wetenschap onder het mom van wetenschappelijk onderzoek en wetenschappelijke objectiviteit zich laat leiden door dit secularisme. Veel wetenschappelijke intepretatie is het gevolg van dit secularisme, terwijl men veelal denkt dat dit omgekeerd is. Dit is een probleem dat alles te maken heeft met wereldbeelden. Wie dit snapt, heeft het halve werk gedaan.

Het lastige aan wereldbeelden
Het lastige aan wereldbeelden is dat ze (a) onzichtbaar zijn, (b) onbewust aawezig zijn en (c) zich verstoppen in woorden. Het zou makkelijk zijn wanneer mensen een speldje op zouden hebben waarop stond welk wereldbeeld ze hebben. Je kunt aan de buitenkant wel zien tot welk ras iemand behoort of zelfs van welke cultuur hij of zij deel uitmaakt. Iemands wereldbeeld is echter aan de buitenkant niet te zien. En dat maakt het lastig. Omdat we er als Westerlingen min of meer hetzelfde uitzien, zijn we geneigd te denken dat we ook op dezelfde manier denken en dezelfde woorden op dezelfde manier gebruiken.
Mensen zijn zich ook meestal niet bewust van hun wereldbeeld. Ze groeien op in een bepaalde cultuur en nemen onbewust normen en waarden over. Die normen en waarden zijn gestoeld op een wereldbeeld dat vrijwel nooit ter sprake komt. Maar aanwezig is het zeker. Onbewust betekent ook vaak onderontwikkeld. Hoeveel mensen geloven niet in de evolutietheorie als een vaststaand feit zonder door te hebben dat het bijbehorende wereldbeeld (nl. dat van het naturalisme) geen goede werkbare basis voor een moraal biedt?
Wereldbeelden verstoppen zich in woorden. Dezelfde woorden worden gebruikt door mensen met afwijkende wereldbeelden, maar er wordt iets totaal anders bedoeld. Wanneer een christen over 'God' spreekt, bedoelt hij of zij de persoonlijke almachtige Schepper van hemel en aarde die Zich geopenbaard heeft in de Bijbel en in de persoon van Jezus Christus. Voor de moslim is God iemand die geen zoon heeft, terwijl voor de hindoe het begrip god duidt op een onpersoonlijke oerkracht. Mensen met verschillende wereldbeelden kunnen dus enorm langs elkaar heen praten.

Wereldbeelden in soorten maten
Wereldbeelden zijn niet onaanraakbaar of onaantastbaar. Ze mogen, ja, moeten getest worden. Dit in tegenstelling tot wat je tegenwoordig zo vaak hoort dat alle godsdiensten gelijk zijn en dat iedereen recht heeft op zijn eigen geloof. Religies en wereldbeelden zijn niet boven alle kritiek verheven. De vraag is: kunnen ze de test van kritische analyse doorstaan? Er zijn drie punten waarop een wereldbeeld getest kan worden.
1. Een wereld is het totaal aan antwoorden op de belangrijkste vragen in het leven. Die antwoorden moeten met elkaar een samenhangend geheel vormen. Dat is de eerste test. Wanneer dat niet het geval is is een wereldbeeld inconsistent. Het hindoeïsme stelt bijvoorbeeld dat de mens gereïncarneerd wordt als gevolg van een slecht karma (een soort straf dus), maar beweert tegelijk dat in essentie er geen onderscheid is tussen goed en kwaad.
2. Een wereldbeeld moet kloppen met de werkelijkheid, met hoe de dingen werkelijk zijn. Het moet in overeenstemming zijn met de historische en wetenschappelijke feiten. De islam leert bijvoorbeeld dat Jezus niet gestorven is aan een kruis. Dit is in strijd met betrouwbare historische bronnen.
3. Een wereldbeeld moet 'uit te leven', leefbaar zijn. Als het onmogelijk is om een wereldbeeld in de praktijk van alledag te leven is er iets aan de hand. Je kunt bijvoorbeeld vraagtekens stellen bij de Boeddhistische eis dat om verlossing te verkrijgen een mens moet ophouden met begeren.

Het voordeel van inzicht in wereldbeelden
Wanneer je je bewust wordt van het bestaan van wereldbeelden en leert het wereldbeeld van jezelf en anderen te doorzien en te formuleren zijn de voordelen levensgroot. Zeker met het oog op evangelisatie kan dit niet genoeg benadrukt worden.
Inzicht in wereldbeelden leidt tot het beter begrijpen van de ander. Je gaat inzien vanuit welk denkkader de ander spreekt en kunt beter begrip opbrengen voor iemands standpunt. Je gaat snappen dat woorden verschillende dingen kunnen betekenen voor mensen met verschillende wereldbeelden. Door de mist van onduidelijke woorden dring je door tot de kern van iemands denken en tot de kern van de discussie.
Je zult zo ook beter in staat zijn om de persoon met het evangelie te bereiken. Het wordt mogelijk om, beginnend bij de kern van iemands denken, aan te tonen waar iemands wereldbeeld inconsistent, onlogisch of onleefbaar is. Ook kun je met inzicht in wereldbeelden mentale blokkades slechten die mensen vaak hebben om het christelijk geloof serieus te overwegen.
Hoe gaan onze gesprekken verder? Weet Jan nog een weerwoord te geven op de hedonistische instelling van Jan? Is Marieke in staat om haar geloof in een persoonlijke God over te brengen op Gerben, Sjoerd en Ramesh? Wat ga jij zeggen in zo'n gesprek? Het hangt ervan af of je door hebt wat het wereldbeeld van je geprekspartner is en hoe je daarmee om moet gaan.

Het christendom heeft goede papieren

2009-01-13T15:26:00.000+01:00

Hernieuwde belangstelling voor apologetiek

Gepubliceerd in de Oogst, november 2008

Ik weet het nog goed, ik was 19 haar oud en was een half jaar geleden tot geestelijke doorbraak gekomen. Uit mijn vaders boekenkast pakte ik het boek ‘Hoe zouden wij dan leven’ van de zojuist overleden Francis Schaeffer. Het lezen van dit boek bracht een soort schokgolf teweeg, een emotie minstens zo sterk als de ervaring van mijn geestelijke vernieuwing. Niet alleen was mijn ziel gered, maar mijn verstand werd hernieuwd.

Francis Schaeffer was een apologeet, iemand die met rationele argumenten mensen probeerde te overtuigen van de waarheid van de Bijbel. Schaeffer is me altijd kostbaar gebleven ook al was er afgelopen decennia weinig interesse te bespeuren onder christenen voor dit onderwerp. Maar recentelijk lijkt er een nieuwe wind te waaien in Nederland. C.S. Lewis’ beroemde boek ‘Onversneden Christendom’ is in het Nederlands verschenen. Een titel als ‘Ik heb te weinig geloof om atheïst te zijn’ van Geisler en Turek is gewoon in de evangelische boekenhandel te vinden. Binnenkort verschijnt ‘In alle redelijkheid’ van Tim Keller op de markt. Apologetiek mag zich in een nieuwe belangstelling verheugen.

En dat is een goede zaak. Is er een kentering waar te nemen in de postmoderne trend om de waarheidsvraag niet te willen stellen? Jarenlang is het modieus geweest om heel sceptisch te staan tegenover de gedachte dat het ene geloof betere kaarten heeft dan het andere. Ook in de kerk was deze invloed merkbaar met een daarmee gepaard gaand anti-intellectualisme. ‘Studeren doet er niet toe, argumenten voor het geloof overtuigen toch niet’, was vaak de gedachte, ‘Zorg nou maar dat jouw persoonlijke relatie met God in orde is’. Deze houding is funest geweest voor de weerbaarheid van het geloof in een post-christelijke samenleving. Apologetiek staat gelukkig weer op het menu. Daarom een korte uitleg over deze beproefde maar relevante discipline.

Wat is apologetiek?
Apologetiek is de taak van het verdedigen van het christelijk geloof tegen de bezwaren die door ongelovigen er tegen ingebracht worden. Dit houdt in dat verkeerde voorstellingen over het geloof ontzenuwd moeten worden, maar ook dat het geloof in God en de Bijbel aannemelijk gemaakt wordt. De redelijkheid ervan moet aangetoond worden. De wereld is heel klein geworden en allerlei ideologieën en religies roepen om de aandacht. Apologetiek is dan ook heel breed in zijn reikwijdte; het richt zich immers tot al deze overtuigingen en probeert er een antwoord op te formuleren.

Het woord apologetiek komt van het Griekse ‘apologia’. Dit woord werd gebruikt voor de verdediging in een rechtzaak. Het toont al aan dat het formuleren van steekhoudende argumenten een belangrijke rol speelt. Een bijbelse basis voor apologetiek vinden we o.a. in 1 Petrus 3:15 waar de schrijver christenen maant om altijd bereid te zijn rekenschap (apologia) af te leggen van de hoop die in hen is.

Apologetiek houdt zich bezig met de betrouwbaarheid van de bijbel en de historische realiteit van de opstanding van Christus. Daarnaast ontwikkelt het wetenschappelijke (denk aan de Intelligent Design beweging) en filosofische argumenten voor het bestaan van God. Apologetiek probeert ook de onhoudbaarheid van niet-christelijke levensovertuigingen aan te tonen. Maar betekent dit dat apologetiek eigenlijk alleen is weggelegd voor slimme mensen die met hun neus voortdurend in de boeken zitten? Welnee. Er zit al zoveel apologetische slagkracht in een eenvoudig argument als: ‘Wanneer ik om me heen kijk en zie hoe ingewikkeld de natuur in elkaar zit, kan ik me niet voorstellen dat er geen God is’. Iedereen kan apologeet zijn!

De geschiedenis van de apologetiek kent een rijke traditie met veel verschillende stromingen. Momenteel is er in Noord-Amerika een sterke opleving van apologetiek, waarin nieuwe argumenten voor het christelijk geloof hand in hand gaan met een hergebruik van aloude godsbewijzen. Neem bijvoorbeeld het middeleeuwse argument van Thomas van Aquino: ‘Omdat alles een begin heeft, moet ook de wereld een begin hebben; dat begin is God’. Dit zogeheten kosmologische argument is in onze tijd door filosoof en theoloog Bill Craig nieuw leven ingeblazen met gebruikmaking van kennis uit de wetenschap en de wiskunde.

Relevantie
Het kan niet genoeg benadrukt worden hoe relevant apologetiek is voor onze tijd. In een tijd waarin waarheid als een relatief begrip wordt gezien, waar alle religies op één hoop worden gegooid en men het christendom als een achterhaalde mythe beschouwt, moet opnieuw duidelijk worden dat het evangelie de waarheid is. Apologetiek zou wel eens één van de belangrijkste gereedschappen kunnen blijken om het evangelie weer toegankelijk te maken voor de westerse mens. Misschien kan dit het beste geïllustreerd worden met een anecdote.

Onlangs werd ergens in Nederland een cursus gegeven voor mensen die enigermate geïnteresseerd waren in het christendom. Het was een experiment, omdat de cursus begon met een aantal moeilijke lessen over apologetische onderwerpen zoals: ‘Bestaat God wel?’, ‘Christendom en de wereldreligies’ en ‘Is het Nieuwe Testament wel betrouwbaar?’. Pas daarna kwam het evangelie aan bod. Hoewel velen in de groep aanvankelijk sceptisch waren, bleek na enkele lessen dat veel vooroordelen en verkeerde opvattingen verdwenen waren. Van de negen ongelovigen die de cursus bezochten, namen zeven een beslissing voor Christus. Boeiend was dat ook veel christenen aan de cursus deelnamen en enthousiast ontdekten dat hun geloof een goede onderbouwing kent.

En dat is misschien nog wel één van de belangrijkste zegeningen die apologetiek met zich meebrengt, dat gelovigen een redelijke onderbouwing krijgen voor hun geloof, zich gesterkt voelen en met nieuw elan getuigen van hun relatie met Jezus Christus. Deze relatie is, zo blijkt, niet een irrationele ‘leap of faith’ (geloofssprong) in het duister, maar wordt gevoed door een geloof dat een solide ondergrond heeft.

De toekomst van de kerk in het westen zal mede afhangen van haar vermogen om de waarheid van God te spreken in de taal van deze tijd. Mag de apologetiek haar bij deze taak helpen.

Terugkijken om vooruit te kijken

2009-01-03T08:00:00.000+01:00

Voor veel mensen is ‘Oud en Nieuw’ een moment om terug te blikken, te evalueren, te concluderen. De ‘achterwaartse contemplatie’ geeft maar al te vaak aanleiding tot een treurig gevoel. Zoveel dromen zijn (weer) niet uitgekomen, lofwaardige idealen zijn gestrand op de rotskust van realiteit, hoop heeft weer niet geleid tot vervulling van de diepste wensen. Ook kan het onbekende nieuwe van een nog identiteitsloos jaar angst inboezemen of een onuitsprekelijk heimweegevoel teweeg brengen. Ik kan me nog goed herinneren dat ik als tienjarige voor het eerst dat lege gevoel had van een betekenisloze toekomst waarin ik voor altijd de geborgenheid van de familiesfeer van de afgelopen kerst kwijt zou zijn.

Toch is dit niet de manier waarop de christen tegen het leven aan moet kijken. De profeet Jesaja zegt: ‘Denk niet aan hetgeen vroeger gebeurde en let niet op wat in vroegere tijden is geschied; zie Ik maak iets nieuws, nu zal het uitspruiten; zul je er geen acht op slaan?’ (Jes.43:18-19). God wil niet dat we verdrietig achterom kijken en stil bijven staan bij gebroken dromen en onvervulde verwachtingen. Wij moeten onze blik vooruit richten, zien op een toekomst die geheel in de handen van de levende God is. Wie zijn leven (inclusief de mislukkingen van het verleden) in de handen van deze God legt, mag weten dat het goed komt. Maar dan moet je daar wel een keuze voor maken ‘... zul je er geen acht op slaan?’ Wie met stil verdriet om het verleden rondloopt zal net als Maria van Magdalena vanwege betraande ogen niet in staat zijn de opgestane Heer te zien.

De toekomst is van God. En als we dan nog achteromkijken dan is het om de grote daden van God te gedenken. Net als de Joden de uittocht uit Egypte moesten gedenken en wij, christenen, de dood van de Heer moeten gedenken totdat Hij komt. Hij komt, want de toekomst is van Hem!

Eerder gepubliceerd op opiniesite Habakuk.nu

De vallende torens

2008-12-29T13:13:00.000+01:00

Ergens in de herfst van 2007 had ik een droom. Ik stond met mijn vrouw en dochter in een bekende straat in mijn geboortestad in het Zuiden van Nederland. Naast mij zag ik een heel hoge stellage staan waar bouwlieden aan het werk waren aan wat een heel hoog gebouw bleek te zijn.

Plotseling gebeurde er iets vreselijks. De stellage stortte in, de werklui vielen naar beneden en vervolgens stortte het hele gebouw met een donderend geraas in elkaar. Ik zag mannen door brokstukken verpletterd worden. En terwijl ik met beschermende handen mijn vrouw en dochter naar achteren duwde met het besef dat ik hen dringend in veiligheid moest brengen, viel het hoge gebouw naar voren. Het raakte het gebouw aan de overkant van de straat. Tot mijn verbijstering bleef het daar niet bij. Nee, dit gebouw viel naar links en raakte het pand ernaast.

Ook dit gebouw begon te vallen. En nu, vanuit een veel hoger gelegen perspectief dat trouwens niet meer uitkeek over mijn geboortestad, maar een of andere wereldstad, zag ik steeds meer gebouwen omgaan. De wereld stortte in. Het laatste dat ik me van mijn droom kan herinneren was het besef dat ineens tot me doordrong dat dit het oordeel van God over de mensheid was. Toen werd ik wakker.

Onlangs moest ik weer aan deze droom denken. Tot mijn verbazing (want ik ben geen ‘dromendromer’) besefte ik dat deze droom bezig is uit te komen. Wat vorig jaar als een lokale creditcrisis begon die de huizenmarkt in de Verenigde Staten trof is uitgegroeid tot een wereldwijde dominogolf waarvan het einde nog lang niet in zicht is.

De twee Maria's

2008-12-26T16:30:00.000+01:00

Na een lange uitputtende dag komt een vrouw aan in Bethlehem. Ze heet Maria. Ze is erg moe... en U denkt dat u de rest van het verhaal kent. Maar dan hebt u het mis. De Maria die ik bedoel leefde zo'n 1100 voor Christus. Ze was niet jong, niet blij en ook niet in blijde verwachting.

Ze was enkele decennia eerder vertrokken uit Bethlehem met man en twee zoons. Nu keerde ze terug met lege handen: weduwe, moeder van twee gestorven zoons met één overgebleven schoondochter die een niet-Jood was. Ze wilde daarom Mara of Maria (want dat betekent bitterheid) genoemd worden.

De verschillen tussen deze Maria en die van het kerstverhaal kunnen bijna niet groter zijn. De ene kwam leeg terug in Bethlehem, de ander 'vol' (want zwanger). De één had alles verloren, de ander had alles te verliezen. De ene stond aan het eind van een lange (levens)reis, de ander aan het begin ervan. De ene Maria was gedesillusioneerd, de ander zwanger van de hoop voor deze wereld.

En toch zijn deze twee vrouwen op een bijzondere wijze met elkaar verbonden. Dat blijkt weer uit de overeenkomsten: Beide vrouwen komen aan het begin van 'hun' verhaal in Bethlehem aan (de eerste in Ruth, de tweede in de Evangeliën). Voor beiden speelt de naam Bethlehem een grote rol. Bethlehem betekent: 'huis van brood'. De eerste Maria moest het 'huis van brood' ontvluchten, omdat er hongersnood was. De tweede Maria zou in het 'huis van brood' het 'Brood van het Leven', Jezus Christus, baren. Voor beiden is eigenlijk geen plaats. Voor de een was geen plaats meer in het leven, voor de ander geen plaats voor het nieuwe leven in haar, dat later bekend zou worden als het 'Leven van de wereld'. Verder nemen beide vrouwen een plaats in in het voorgeslacht van de Messias.

De vrouwen gaan beiden een andere weg, maar komen uiteindelijk op hetzelfde punt uit: in Bethlehem mogen zij een schakel zijn in de komst van Jezus de Messias. Uit de tweede Maria wordt Jezus geboren, die later zou leren dat de mens niet alleen van brood zal leven, dat Hijzelf het Brood is dat uit de hemel neerdaalt, het Brood van het Leven, het Brood, zijn lichaam, dat verbroken wordt voor het heil van de mensheid.

En dan die eerste Maria. Zij zoekt vanwege de honger in het land samen met haar gezin het heil bij de Moabieten. Dat is buiten Gods volk, buiten Gods verbond, buiten Gods beloften. Dit mislukt. Ze verliest alles. Wanneer ze terugkomt in Bethlehem is haar situatie erger dan de honger die ze vroeger leed. Gelukkig komt door Gods genade alles goed (lees Ruth maar) en komt haar leven in teken te staan van de grootste hoop aller tijden (als voorouder Messias).

Ik zie een mensheid die net als de eerste Maria, weg bij God vandaan om de honger van de buik te stillen, de lust van het oog, elke materiële begeerte. De mensheid is berooid van idealen en betekenis, hoop, zin van het leven. Mensen pretenderen gelukkig te zijn met de eindige dingen die ze hebben, maar ieder weet dat er en einde aan alles komt.

Wat we werkelijk moeten doen is terugkomen bij de kribbe in Bethlehem om het Brood uit de hemel tot ons te nemen om zo de eeuwige God te leren kennen en zijn leven te ontvangen: antwoorden om de diepste vragen van onze ziel, verzadiging van de diepe behoefte naar zin, geborgenheid en betekenis.

Reclame, een aanklacht

2008-12-16T08:00:00.000+01:00

Reclame is niets anders dan de zelf-rechtvaardiging van immoraliteit in de naam van economisch gewin. We zijn allemaal grootgebracht met een zeker gevoel voor netheid, een bepaalde mate van verlegenheid een ingeboren moreel besef. Reclame niet.

1. Er is ons geleerd om altruïstisch te zijn en onze naaste lief te hebben als onszelf. Reclame is egoïstisch. Haar enige bestaansrecht is om voor zichzelf te spreken en daarmee egoïsme en hebzucht in de mens aan te wakkeren. Reclame stimuleert ons onszelf beter en meer te beminnen dan Narcissus zichzelf ooit gedaan heeft.

2. Er is ons verteld dat we de waarheid moeten spreken. Reclame heeft het vertellen van leugens tot de hoogste deugd verheven. De leugen is het middel bij uitstek dat reclame gebruikt om mensen van de vermeende superioriteit van een product te overtuigen. Reclame zegt dat geld macht betekent om te beïnvloeden zodat elke leugen als waarheid gepresenteerd kan worden.

3. Er is ons verteld dat we tevreden moeten zijn met wat we hebben. Reclame leert ons dat we meer moeten willen van hetzelfde, omdat we het waard zijn. Reclame vergroot het marktaandeel ten koste van de ander: 'Ik moet meer, ook al moet jij het dan met minder stellen'.

4. Er is ons verteld dat we anderen moeten behandelen zoals we zelf behandeld willen worden. Reclame leert ons eerst onze beurs te legen ten behoeve van onszelf. 'Shop till you drop' en totdat er niets meer over is voor iemand in nood. Reclame zegt: 'doe eerst aan uzelf, wat u ten behoeve van anderen gedaan zou kunnen hebben'.

5. Er is ons verteld ingetogen en bescheiden te zijn; dat spreken zilver, maar zwijgen goud is. Reclame loopt met zichzelf te koop en schreeuwt van de daken dat ze het beste in huis heeft. Reclame braakt haar boodschap ongevraagd de media in tot het ieders neus uitkomt.

6. We hebben geleerd dat geld de wortel van elk kwaad is. Reclame leert ons dat het de bron en het begin is van waar levensgeluk.

7. Er is ons geleerd om onze dagen te tellen en ons bewust te zijn van onze eindigheid. Reclame belooft ons oneindige materiële voorspoed in een oceaan van consumeringsdrang.

8. Ons is bijgebracht dat het moreel juist is om moreel te handelen. Volgens reclame is er maar één gouden regel: commerciële winst boeken tegen elke prijs. Zelfs als dat betekent dat de wereld als een kaars opbrandt.

Reclame, alles gelooft zij, alles belooft zij, elke liefde dooft zij, elke beurs berooft zij. Zij verkondigt alles wat onze lusten bevredigt, dooft alles wat tot eer van onze Schepper en zegen van onze naaste zou kunnen dienen. Reclame is een grote hoer die voor elke winst haar eer te grabbel gooit en dronken wordt van het bloed van de armen.

Euthanasie, de grote gok

2008-12-15T16:48:00.000+01:00

Euthanasie is de afgelopen weken in het nieuws geweest n.a.v. twee internationale gebeurtenissen die volledig losstaan van elkaar, maar wel de moeite waard zijn om onder de loep te nemen. Vorige week werd op de Britse zender Sky een video vertoond waarin een man met een ernstige spierziekte in een kliniek in Zwitserland een drankje nam en vervolgens doodging. Wij zijn in Nederland inmiddels 'gewend' aan euthanasie. Het is een verworven recht. Commerciële belangen zijn zoals altijd natuurlijk zwaarwegend genoeg om een nieuw taboe te doorbreken: het live vertonen van iemands zelfmoord. Daar hebben we allang geen avant garde meer voor nodig.

Het tweede incident vond plaats in Luxemburg, waar de groothertog zijn wetbekrachtigende macht is ontnomen omdat hij voorafgaand aan de behandeling van een wet, die euthanasie zou moeten vergemakkelijken, had aangegeven deze wet niet te willen ondertekenen. Het NOS Journaal merkte op dat de groothertog blijkbaar niet in staat was geweest om zijn geloof van politiek te scheiden. Natuurlijk zijn het alleen christenen die geloof en politiek moeten loskoppelen. Humanistische wetgevers die hun euthanasie stimulerende agenda door willen voeren hoeven uiteraard geen duimbreed te wijken. Zij geloven immers niet, hun uitgangspunten t.a.v. euthanasie zijn objectief, wetenschappelijk en ontdaan van confessionele vertroebeling. Gelukkig was het NOS Journaal scherpzinnig genoeg geweest om snel nog een stukje opinie door de mazen van het net van de objectieve berichtgeving te laten glippen.

Hoezo gelukkige dood?
Terug naar de euthanasie. Het woord betekent 'zachte' dood. Maar wat wordt daar mee bedoeld? Wat weten wij van de dood af? We kunnen spreken over het uitvallen van lichaamsfuncties, het klinisch dood zijn van een mens, constateren dat iemand hersendood is. Maar niemand weet wat doodgaan is, laat staan wat de definitie is van een 'zachte' dood. We kunnen er misschien voor zorgen dat de stervende zodanig gedrogeerd is dat het uitvallen van lichaamsfuncties geen constateerbare hersengolven tot gevolg heeft die zouden kunnen duiden op pijn. Maar is dat 'zacht' doodgaan?

We kunnen verder gaan. Euthanasie is niet veel meer dan een eufemisme voor een voortijdige en onnatuurlijke dood waar een mens zelf voor gekozen heeft. Misschien is het een dood zonder aantoonbare lichamelijke pijn, maar of die dood daarmee dan 'eu' (d.w.z. 'gelukkig') wordt, is maar de vraag. Deze dood zou alleen maar gelukkig zijn wanneer een aantal aannames waar zouden zijn: (a) de mens is niet meer dan de som van zijn lichamelijke delen, (b) er is geen leven na de dood, (c) er is geen verantwoording na de dood over het leven dat men geleefd heeft. Zodra maar één van deze aannames niet plausibel is, kunnen wij al niet meer met een gerust hart spreken van een zachte dood. En omdat het niet meer dan aannames zijn (dus niet bewezen vooronderstellingen), kunnen wij so wie so niet spreken over euthanasie. Het enge is dat zo'n beetje iedereen in het Westen heel hart schreeuwt dat euthanasie goed is en dat het een fundamenteel recht is van ieder mens.

Durft niemand dan eens goed naar die aannames te kijken? Hoe komt het dat zovelen bereid zijn hun leven te wagen voor zo'n onwaarschijnlijke gok? Want dat is het een grote gok waarbij men zijn leven inzet met een reële kans de eeuwigheid te verspelen.
De basisgedachte bij euthanasie is deze: Iemand die ondraaglijk fysiek of mentaal  lijdt, verdient het van dit lijden verlost te worden. Dit doen we door deze persoon op basis van vrije wil een onnatuurlijke dood te laten ondergaan waarbij er geen sprake is van lichamelijke pijn. Zo verlossen wij deze persoon uit zijn/haar lijden.

Logisch redeneren
Mijn stelling is dat het filosofisch of logisch gezien zeer onverstandig is om euthanasie te plegen of iemand bij een euthanasiepoging te assisteren. Mijn redenering is als volgt.

1. Wij weten niet wat er na de dood komt.
2. De argumenten tegen het bestaan een Schepper van de mens zijn niet overtuigend.
3. Als een Schepper bestaat moeten we rekening houden met een niet-materiële werkelijkheid.
4. De mogelijkheid van een niet-materiële werkelijkheid, brengt met zich de mogelijkheid mee van een leven na de dood. (Op basis van 2 en 3)
5. Het aardse/fysieke bestaan is tijdelijk, het potentiële leven na de dood mogelijk niet. (Op basis van 1 en 4)
6. Pijn in het aardse bestaan is tijdelijk, pijn in een potentieel leven na de dood mogelijk niet. (Op basis van 1 en 5)
7. Het is goed mogelijk dat er een bedoeling met het aardse leven bestaat dat een voltooiing vindt in het leven na de dood. (Op basis van 3 en 4)
8. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, komt het aardse leven mogelijk niet tot zijn doel. (Op basis van 1 en 7)
9. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, overtreden wij mogelijk het eigendomsrecht van de Schepper. (Op basis van 1 en 2)
9. Door het aardse leven kunstmatig te bekorten, lopen wij kans een potentiële straf te moeten ondergaan waarvan wij niet weten of die eindig is. (Op basis van 1 en 9)
10. Het is denkbaar dat de pijn die we met euthanasie proberen te bekorten juist door de euthanasie vervangen wordt door een pijn oneindig zwaarder in gewicht en duur. (Op basis van 8 en 9)

Zoals ik hierboven beargumenteerde, weten wij niet wat er na de dood komt. Niet alleen weten wij niet wat de non-fysieke aspecten van de dood inhouden (wij kunnen immers alleen maar vaststellen wat er met lichaamsfuncties gebeurt), maar tevens is het ons onbekend wat er na de dood gebeurt. De dood zelf is een moment (of een proces dat eindig is).

Als God bestaat...
Deze dood zou 'eu' (gelukkig) genoemd kunnen worden wanneer de dood inderdaad het einde is van het menselijk bestaan, wanneer - zoals hierboven beargumenteerd - de werkelijkheid uitsluitend uit materie bestaat. Maar dat is niet te bewijzen. Sterker nog, recente ontwikkelingen in de godsdienstfilosofie tonen aan dat het bestaan van God allerminst een dode discussie is. Filosofen als Alvin Plantinga, Richard Swinburn, William Lane Craig, J.P. Moreland en anderen hebben veel werk gemaakt van theïstische argumenten. Mede door hun werk is de vraag of God bestaat weer uiterst actueel. Zoals de zaken er nu voorstaan is het bestaan van God is uiterst plausibel te noemen.

Als God bestaat - een levensvatbare optie die allerminst weerlegd is - moeten we er als mensen rekening mee houden dat er een niet-materiële werkelijkheid bestaat. Het kosmologisch argument voor God toont aan dat God de werkelijkheid ex nihilo (uit het niets) geschapen heeft. Het begin van tijd, ruimte en materie. Zodra we dit inzien, is het niet langer houdbaar om te handelen alsof materie de enige werkelijkheid is. Integendeel; het is eerder zo dat de materie afhankelijk is van iets niet-materieels. Het bestaan van deze niet-materiële werkelijkheid laat de mogelijkheid open van een bestaan na de dood.

De blik op oneindig
We gaan nog verder. We weten wel niet wat en of er iets na de dood is, maar we weten wel dat dit leven op aarde tijdelijk is. Aangezien de mogelijkheid bestaat dat er leven na de dood is, dienen wij er rekening mee te houden dat dit leven geen einde kent. Immers het is duidelijk voor ons dat dit leven eindigt bij de dood. Deze dood kent een fysiek aspect. Het leven na de dood is mogelijk op grond van een niet-fysiek aspect in onszelf. Het is daarom allerminst vanzelfsprekend dat ons potentiële bestaan na de dood een einde kent. Dit heeft nogal wat consequenties voor de betekenis van het lijden in dit leven. Het lijden waarvoor wij een voortijdig einde maken in deze wereld is immers eindig. Maar wie zegt dat pijn die we in een leven na de dood ervaren eindig is? Het zou goed kunnen dat we m.b.v. euthanasie tijdelijke pijn inruilen voor eeuwige pijn.

Aangezien het goed mogelijk is dat er een God is, is het goed denkbaar dat het aardse leven een voltooiing vindt in het leven na de dood. Deze aardse werkelijkheid is dan misschien wel het decor zijn van een voorbereidingsfase. Als dat niet zo is, zitten we met de vraag waarom de Schepper een mens maakt die lijdt - soms ondraaglijk tot zijn dood, soms zonder uitzicht op geluk - terwijl diezelfde mens zo gemaakt is dat hij zich afvraagt waarom hij leeft en wat het doel van zijn bestaan is.

Nu, als die mogelijkheid van een doelmatigheid die zich uitstrekt tot voorbij de dood reëel is, dan zou het wel eens kunnen zijn dat we, door ons leven m.b.v. euthanasie te bekorten, niet tot het doel komen wat onze Schepper met ons leven heeft. Dat missen van het doel is dan wel definitief! Het wordt zwaarwegender wanneer wij beseffen dat wij als schepselen van een mogelijke Schepper het eigendom zijn van een Ander. Niet wij beschikken over ons leven, maar de Schepper die schepselen heeft gemaakt. Door dit aardse leven kunstmatig te bekorten lopen wij het beklemmende risico het eigendomsrecht van deze Schepper met voeten te treden.

Russische roulette
Wie garandeert ons dat we niet straks oog in oog staan met deze Maker om dan tot onze schrik te realiseren dat we iets gedaan hebben wat Hem niet welgevallig is? Niemand kan sluitende argumentatie leveren aan iemand die ondragelijk lijdt dat de dood zacht en gelukkig zal zijn; dat alles voorbij zal zijn; dat het lijden verleden tijd zal zijn.

De argumenten voor het bestaan van de Schepper en de daaruit voortvloeiende gevolgen van een eeuwig voortbestaan na de dood en de mogelijkheid van een nooit eindigend lijden als straf op de euthanasie zouden ons af moeten schrikken. Wie zegt dat euthanasie niet simpel stuivertje wisselen is: tijdelijke pijn inruilen voor eeuwige pijn, keuzemogelijkheid tot moed inruilen voor een definitieve lotsbeschikking? Euthanasie is niets anders dan een vreselijke vorm van russische roulette waarbij elke kamer geladen is en we slechts na de dood weten wat het resultaat zal zijn van de grote gok waarmee we ons leven beëindigd hebben.

Vettige vreetdagen

2008-12-15T08:00:00.000+01:00

Vettige Vreetdagen

In plaats van dat we elkaar prettige feestdagen toewensen kunnen we elkaar tegenwoordig net zo goed sterkte wensen met de vettige vreetdagen. Want daar draait het toch allemaal om: veel en lekker eten, snoepgoed, zoetigheid, vettigheid, kransje dit, amandeltje dat. Het vele eten is zijn doel voorbij geschoten. Wat overblijft is een uiting van onze publieke volksgodsdienst: consumentisme. Braaf leggen de Nederlanders hun centjes op het altaar van het materialisme om zich vervolgens over te geven aan het bacchanaal dat nog steeds kerstdiner heet.

Het eten is voor veel mensen een soort vlucht uit de sleur van het dagelijks bestaan een drug om in een roes van vergetelheid te komen. Een paar dagen lang uit de realiteit ontsnappen van het grauwe bestaan van de consument die zich zonder levensdoel van het ene materiële hoogtepunt naar het andere sleept. Tussen de feestmalen door probeert men uit te buiken en gewicht te verliezen. Obesitas is de nieuwe ziekte die voornamelijk westerlingen treft.

Wat een ironisch contrast met de ware betekenis van kerstmis. Bij kerst draait het ook om brood. Jezus zegt van Zichzelf dat Hij het Levensbrood is. Wanneer we zijn vlees eten (d.w.z. één worden met Hem) zullen we nooit meer honger hebben. De ontmoeting met Jezus leidt tot werkelijke verzadiging, niet een volle buik die resulteert in ontgoocheling en een terugkerend hongergevoel.

Jezus werd geboren in Bethlehem, dat 'broodhuis' betekent. Jezus is het Brood dat uit de hemel neerdaalde. Materie is eindig, maar wat God ons in Christus aanbiedt is dat niet! Alleen bij Jezus vinden we een antwoord op de diepste hunkering in ons hart. Een hunkering die met geen enkel aards product te stillen is. Christus leidt ons naar de bron van alles: God.

Dreaming of a Pink Christmas

2008-12-03T14:14:00.000+01:00

Dreaming of a pink Christmas?

Van 18 tot 28 december wordt er een nieuw evenement gehouden in Amsterdam, Pink Christmas. Amsterdam zal voor een deel roze kleuren en op de grote kerstmarkt op het Pink Christmas Square komt er een levende kerststal met een roze kerstbomenexpositie. Het door ProGay georganiseerde event zal uiteindelijk zelfs groter moeten worden dan de Canal Parade.

Wat heeft kerst met de homoscene te maken? Moeten we nu twee maria's of twee jozeffen verwachten bij de kribbe? Moet nu echt alles het ontgelden voor een opgedrongen acceptatie van de homoseksuele levensstijl? Natuurlijk zijn er mensen die zeggen dat Christus ook de homoseksuele medemens liefheeft en dat het daarom gepast is. Anderen beschouwen dat hele kerstgebeuren slechts als folklore.

De kerststal op een roze markt is volgens mij ongepast. Het is niet dat Christus niet voor de gehele mensheid is gekomen. Christus heeft de homo lief en christenen dienen zijn voorbeeld te volgen. Toch is de kerststal daar niet op zijn plaats, omdat het een ondersteuning suggereert vanuit het christelijk geloof die niet overeenstemt met de realiteit.

De achterliggende gedachte bij ProGay en aanverwante organisaties is dat de homoseksuele levenswijze door iedereen aanvaard dient te worden, omdat de mens autonoom is. In zijn morele autonomiteit bepaalt iedere mens voor zich hoe hij of zij wil leven. De wezenlijke betekenis van kerst is precies het tegenovergestelde: God komt naar deze wereld om verzoening te bewerken tussen mens en God en om de mens de mogelijkheid te bieden vrijwillig terug te keren onder Gods gezag. Het christelijke geloof ontkent de morele autonomiteit van de mens.

De bron voor morele kennis is de godsopenbaring in de bijbel én in de persoon van Christus. Christus zou van de roze kerstmarkt misschien niet wegblijven, maar met zijn aanwezigheid deze ook niet promoten. Hij is gekomen om Gods liefde voor de gehele mensheid kenbaar te maken, maar dat wel vanuit het perspectief: 'Ook Ik oordeel u niet, ga heen en zondig niet weer'. Het niet oordelen geschiedt vanuit de hoop op bekering; een bekering die ieder mens nodig heeft.

Zo mogen wij allen bij het kerstkind komen; niet om Hem in te lijven als een levende adhesiebetuiging voor onze levensstijl, maar om door Hem met God verzoend te worden en zijn heerschappij te erkennen in ons leven.

Een roze kerstman? Best. Maar geen roze Christuskind! I'm not dreaming of a pink Christmas.

De media en India

2008-12-03T10:19:00.000+01:00

De media berichten vaak over wat ze intereseert, niet wat echt belangrijk is. Ze brengen het nieuws via een door henzelf aangebracht filter. Hun interpretatie neemt de plaats in van de naakte feiten. Ze beheersen het beeld en sturen daarmee de beeldvorming. Zowel nieuwskeuze als duiding zijn gekleurd. Een christen die wil weten wat er echt gebeurt en wat de werkelijke betekenis is van de feiten, moet zijn tijd goed kennen en die kunnen bezien in het licht van Gods Woord. Geen gemakkelijke opgave.

Een wrang voorbeeld van deze bevooroordeeldheid vinden we in de recente berichtgeving rondom de gebeurtenissen in India. Bij het lezen van deze zin denkt iedereen meteen aan de televisiebeelden van de terroristen die in Mumbai op diverse plaatsen een enorm bloedbad aanrichtten. Tegen de 200 onschuldige mensen omgebracht door vermoedelijk een islamitische groepering.

Maar bijna niemand weet dat er in datzelfde India op vrijwel hetzelfde moment de meest onbegrijpelijke gruweldaden gepleegd worden. In de staat Orissa worden christenen door fanatieke hindoes voor de zoveelste keer in ruim één jaar tijd in het nauw gedreven. Het gaat hier niet om een klein groepje terroristen, maar een grootschalige schending van mensenrechten. Mensen worden aan stukken gehakt of levend in brand gestoken. Duizenden christenen zijn de jungle ingevlucht. En de media? Die blijven grotendeels stil; geen verslagen, geen foto's, geen verontwaardiging, geen protest.

Een scherper contrast is bijna niet denkbaar in de bevooroordeelde berichtgeving van de media. Hoe komt dit? Misschien houdt India deze belastende informatie onder de pet. Misschien moeten er ontploffingen zijn op plaatsen waar westerlingen het slachtoffer worden voordat de camera's in positie worden gebracht. Misschien is het wel, omdat sommigen menen dat christenen toch eigenlijk niet thuishoren in een hindoeïstisch land en er vast wel zelf om gevraagd hebben (...moeten ze maar ophouden met zendelingetje spelen). Misschien omdat we ons ongemakkelijk voelen wanneer we daders niet langer terrorist kunnen noemen, omdat ze gewone burgers zijn die teveel op onszelf lijken. Wie zal het zeggen?

Beeldvormende media in een wereld in beroering. De grotendeels geseculariseerde pers is in ieder geval niet in staat om te zien dat de conflicten in deze wereld in toenemende mate een wereldbeschouwelijke (lees religieuze) voedingsbodem hebben.

Staat en kerk opnieuw getrouwd?

2008-12-01T11:59:00.000+01:00

Sinds jaar en dag is er in ons land scheiding van kerk en staat. Beide hebben hun eigen invloedssfeer. De een mag de ander niet overheersen en beide mogen niet samenvallen. Alles lijkt in orde. Af en toe hoor je een verontwaardigd gemompel wanneer een christelijke partij ook maar een beetje een beroep lijkt te doen op de christelijke bronnen van haar christelijke normen en waarden. Maar over het algemeen lijken die christelijke partijen zich koest te houden.

Ze blijven braaf in hun hok en doen zoveel mogelijk wat de geseculariseerde staat van hen verwacht: een stukje rechts zitten van de morele status quo, eerder het humanistische waardensysteem bevestigend dan een kritisch alternatief biedend. Ze kunnen ook niet anders, want de scheiding van kerk en staat is heilig. Daar mag niet getornd worden. Scheiding van kerk en staat betekent: politiek zonder religie. En daar zit ‘m het probleem.

Waar de scheiding van kerk en staat oorspronkelijk godsdienstvrijheid moest waarborgen, heeft die scheiding nu geleid tot het verdringen van elke vorm van religie in de politieke arena. Waar scheiding van kerk en staat oorspronkelijk juist de vrije uiting van godsdienst op politiek vlak mogelijk maakte door een dominantie van de staat door één georganiseerde religie te verbieden, leidt diezelfde scheiding nu tot uitsluiting van godsdienst zo niet tot onderdrukking ervan.

Bij dit alles vindt er een discriminatie van wereldbeschouwingen plaats. Confessioneel bepaalde wereldbeschouwingen worden buitengesloten van inmenging in de politiek terwijl seculiere levensbeschouwingen vrije toegang hebben om hun ideeën door te drukken. Dat alles op grond van een vermeende non-religieuze objectiviteit.

Zo legt het humanisme met het argument van de scheiding van kerk en staat het zwijgen op aan confessionele groepen en drukt vrijwel zonder enige belemmering zijn eigen agenda door. De scheiding tussen kerk en staat lijkt weer ongedaan gemaakt. Alleen is het woord ‘kerk’ vervangen door ‘humanisme’. Een nieuwe intolerantie lijkt geboren. Meer hierover hier.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Macaber Paradijs

2008-11-28T14:36:00.000+01:00

Macaber Paradijs

Sinds de invoering van een screeningsonderzoek rond de twintigste week van de zwangerschap in januari 2007 standaard is geworden, stijgt het aantal late abortussen. Deze relatie die door de Inspectie voor de Gezondheidszorg werd geconstateerd is aanleiding voor de CU om een spoedoverleg in de Tweede Kamer te willen over abortuscijfers. Een korte reflectie vanaf de publiekstribune.

Wat is de boodschap die onze maatschappij geeft aan zwangere vrouwen die zwanger blijken van gehandicapt kindje? 'Je bent slecht. Slecht als je je ongeboren vrucht laat leven, terwijl je weet dat het een waterhoofd, open rug of open gehemelte zal hebben. Slecht, want het kost de maatschappij extra geld om voor zo'n kind te zorgen. En dat terwijl zo'n kind toch minder waard is dan andere kinderen die geen waterhoofd, open rug of open gehemelte hebben. Slecht, want zo'n kind zou er natuurlijk ook voor hebben gekozen om niet te bestaan, want wie wil nou een waterhoofd, open rug of open gehemelte. Slecht, want mismaaktheid is slecht. Slecht, want je neemt een oplossing die voor handen is om alle problemen te voorkomen niet met open handen aan. Daarom ben je slecht. Wees daarom goed en dood je ongeboren kind.'

We leven in een maakbare wereld van plastic geluk en volmaakte plastisch-chirurgische schoonheid. We willen niet herinnerd worden aan onze eigen eindigheid en die van anderen. Onze fysieke onvolmaaktheid poetsen we weg met een alles bezielende aandacht voor cosmetische perfectie. Onze vergankelijkheid raakt in de vergetelheid door een nimmer aflatende roes van entertainment. Een nieuwe moraal regeert die bewogenheid voor de zwakke veroordeelt en het gemene goed verheft boven dan van het individu.

Zou het lukken? Gaat Brave New World er dan toch komen? De moderne mens wringt zich in allerlei bochten om lijden te vermijden en toont daarmee dat hij voor zijn morele onvolmaaktheid geen enkele oplossing heeft gevonden. Dat is zijn echte probleem.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Lege hoofden

2008-11-27T11:33:00.000+01:00

Vroeger kon het er heet aan toe gaan. Als de meningen waren verdeeld kon er een woordenstrijd ontstaan waar de vonken van af vlogen. Men deed er alles aan om de mening van de ander te weerleggen. Tijdens de Reformatie kon dit zelfs leiden tot wapengekletter en bloedvergieten. Men stond voor zijn zaak, soms ten koste van de naastenliefde.

We hebben er een taboe aan over gehouden. Verhit uithalen naar de ander is 'not done'. Waar het gebeurt, komt men al gauw op de proppen met het verwijt van 'hete hoofden, koude harten'. Natuurlijk is het verkeerd om fel te debatteren zonder naastenliefde in het hart. Het probleem is echter tegenwoordig eerder omgekeerd. Men is bang om te confronteren, tegen het hoofd te stoten. Men wil de knuppel liever niet in het hoenderhok gooien en probeert ten koste van alles de lieve vrede te bewaren.

Maar hoe lief is vrede eigenlijk? Moet vrede niet gepaard gaan met waarheid? Horen rechtzinnigheid en naastenliefde, oprechtheid en bewogenheid niet hand in hand te gaan? Het doel mag nooit zijn om het eigen stokpaardje te verdedigen. Woordenstrijd om het eigen gelijk dient nergens toe. Maar de waarheid moet uitgeplozen, nagetrokken en benoemd worden. De waarheid moet met hand en tand verdedigd worden. Is het niet de liefde tot God die ons dringt om op te staan en de banier op te heffen? Binnen de kerk, buiten de kerk!

Helaas hebben wij christenen in navolging van onze cultuur de kop in het zand gestoken. We hebben ons overgegeven aan de emo-cultuur. We hebben vaak één doel: anderen naar de mond praten, zorgen dat het gezellig blijft, elkaar niet tegen de haren in strijken. Elke mening telt immers en de waarheid blijft toch een lastig ding. Welk recht hebben we elkaar de les te lezen? M.n. als het gaat om levensbeschouwelijke zaken is het politiek incorrect om elkaar kritisch te bevragen. Ieder mag toch zijn eigen interpretatie hebben van de werkelijkheid? Ieder moet het zijne geloven.

Het probleem waar we tegenwoordig mee zitten is dat we logica hebben opgegeven ten gunste van lievigheid. Lafhartigheid is in de plaats gekomen van moedig de waarheid spreken. In plaats van hete hoofden koude harten is het vaak lauwe harten, lege hoofden.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

RefTagger

2008-11-21T12:30:00.000+01:00

Logos Bible Software biedt een gratis dienstaan RefTagger genaamd waarmee Schriftverwijzingen in de tekst op een website bij een mouse-over voorzien worden van een pop-up met de desbetreffende tekst uit de NIV vertaling. Zo kwam ik onlangs Ex.14:14 tegen bij mijn bijbellezing en werd er enorm doorbemoedigd. Ga voor meer informatie naar RefTagger.com.

De scheiding van kerk en staat een illusie

2008-11-21T12:04:00.000+01:00

De titel is zonder meer controversieel. Het is een taboe om de scheiding van kerk en staat ter discussie te stellen. Dat is iets waar niet aan getornd mag worden. Gelet op de opkomst van de islam, een wereldbeschouwing waarin het onderscheid tussen kerk en staat niet bestaat, in Europa, is dit onderwerp uiterst actueel.

Dit artikel is niet bedoeld als een hulpmiddel om te weten hoe met de islam in politiek opzicht om te gaan of te bepalen welk standpunt in het islamdebat verstandig is in te nemen. Mijn bedoeling is te beargumenteren dat er weliswaar een scheiding van staat en kerk als instituut heeft plaatsgevonden in onze cultuur, maar nooit een scheiding tussen staat en levensbeschouwing. Dat laatste is niet wenselijk en ook niet mogelijk. Mijn argument is dat het humanisme, gedefinieerd als brede culturele stroming, als een soort semi-religie het in stand houden van die scheiding gebruikt om de eigen levensbeschouwing aan de politiek op te leggen. Er is momenteel een schijnscheiding tussen kerk en staat die in stand wordt gehouden met een vermeende objectiviteit die religie geen enkele voet tussen de deur gunt. Deze situatie leidt tot ideologische verblinding in het politieke debat en maakt elke confessionele denkrichting vleugellam.

Het concept van de scheiding van kerk en staat gaat terug op John Locke, die stelde dat de regering van een staat nooit het geweten van een mens mag gaan beheersen. De term 'scheiding van kerk en staat' werd voor het eerst gebezigd door Thomas Jefferson in een brief aan een groep baptisten waarin hij verwees naar 'het eerste amendement van de grondwet van de Verenigde Staten'. Niet dat het probleem nieuw was. Men denke aan de eis van de romeinse keizer dat alle onderdanen hem aanbaden als god, de investituurstrijd en de godsdienstoorlogen van de Reformatieperiode. Reeds Luther ontwikkelde het idee van twee Koninkrijken, het ene geestelijk, het andere wereldlijk.

Het instellen van een scheiding van kerk en staat betekende toch vooral een einde aan de onderdrukking van religieuze minderheden (m.n. de puriteinen, hugenoten en wederdopers). Onder de invloed van Verlichting en Deïsme was er de negatieve houding t.o.v. een dogmatisme dat een instemming afdwong van het individu met een door de staat bepaalde geloofsrichting. De richting die met de Reformatie was ingeslagen kwam hier goed tot zijn recht: elk individu is verantwoordelijkheid verschuldigd tegenover zijn eigen geweten en zijn God. Geloofskeuze is een persoonlijke kwestie.

Hoewel de bedoeling van de scheiding van kerk en staat was om mensen zelf morele keuzevrijheid te geven in de bepaling van hun geloof, staat het thema scheiding van kerk en staat tegenwoordig echter in een heel andere context. Nu is het de kerk, d.w.z. elke kerk, die in het verdomhoekje zit. De scheiding van kerk en staat zorgt ervoor dat christelijke partijen de grootste moeite hebben om in het politieke debat hun argumenten en standpunten religieus te verankeren. De doctrine van scheiding van kerk en staat is van hulpmiddel tot godsdienstvrijheid geworden tot een instrument van godsdienstbeperking.

Er zitten twee zeer bedenkelijke kanten aan de huidige interpretatie van de scheiding van kerk en staat. In de eerste plaats komt het niet overeen met de oorspronkelijke intentie van scheiding van kerk en staat. De bedoeling was om ervoor te zorgen dat binnen een bepaalde staat niet één bepaalde godsdienst het exclusieve totalitaire alleenrecht had met als gevolg de onderdrukking van religieuze minderheden. Ik durf zelfs te stellen dat - gelet op de samenstelling van de club die de Amerikaanse grondwet op heeft gesteld, christenen zowel als deïsten - het de intentie was om mensen hun geloof te laten bepalen in overeenstemming met hun eigen geweten binnen een christelijk georiënteerd zingevingskader en morele umwelt. De bedoeling was niet dat iedereen zomaar kon doen wat hij of zij wilde. Er waren niet nader gedefinieerde morele parameters waarbinnen burgers hun godsdienstvrijheid uit mochten oefenen.

Een tweede bezwaar tegen de huidige interpretatie van scheiding van kerk en staat is dat die elke confessioneel bepaalde visie buiten spel zet. Politieke beslissingen mogen slechts tot stand komen zonder enige religieus georiënteerde inmenging. Elk beroep op God of de Bijbel wordt gezien als een subjectieve vertroebeling van het publieke debat, ja, als een schending van de heilige scheiding van kerk en staat.

Dit is niet alleen niet in overeenstemming met de oorspronkelijke bedoeling scheiding kerk en staat, maar ook niet realistisch, omdat niemand politiek bedrijft vanuit een objectieve houding. Iedere politicus brengt zijn wereldbeeld mee in het debat: een christelijk wereldbeeld, een humanistisch wereldbeeld, een islamitisch wereldbeeld, een atheïstisch wereldbeeld. Wie heeft het recht om te oordelen dat confessioneel bepaalde wereldbeelden subjectief zijn en seculaire wereldbeelden objectief? Waarop is dit gestoeld? Getuigt het niet van een enorme vooringenomenheid? Er wordt dus een valse dichotomie gecreëerd tussen religie en ideologie, waarbij de eerste geen aanspraak kan maken op politieke inmenging en laatstgenoemde wel.

Men dient te beseffen dat elk wereldbeeld religieus getint is (a) omdat het bepaalde onbewijsbare aannames doet waar men in gelooft, (b) elk wereldbeeld antwoord geeft op vragen als zingeving, ethiek en identiteit die leiden tot een belangrijke duiding op gebied van moraal, doel en mensbeeld. Elke politicus brengt dus een stuk ideologische bagage mee die zijn standpunten inkleurt. Van objectiviteit is dus geen sprake. Elke staat zal op een gegeven moment door een bepaalde visie gedomineerd worden. Een staat kan vrij zijn van de monopolistische determinatie van een georganiseerd levensbeschouwelijk instituut, maar nooit vrij van levensbeschouwelijke kleuring. Over het huidige kabinet wordt bijvoorbeeld vaak geroepen dat ze 'betuttelt' en dat ze een christelijke moraal aan het volk oplegt. Paars staat dan bekend als kabinet dat geen moraal oplegde, maar dat is natuurlijk onzin. Paars legde haar liberale moraal en liberale waarden van werk, geld verdienen, etc op aan Nederland en droeg door nalatigheid op andere terreinen bij aan de morele verloedering die steeds verder om zich heen grijpt.

Mijn punt is dat aangezien elke levensvisie religieus getint is en seculaire niet-confessionele levensbeschouwingen niet méér aanspraak kunnen maken op aannemelijkheid of objectiviteit dan confessioneel geöriënteerde levensbeschouwingen, en aangezien een staat hoe dan ook altijd vanuit een bepaalde visie geregeerd zal worden, de confessionele partijen net zo veel recht hebben als partijen gestoeld op een libertijnse, socialistische of humanistische grondslag om sturing en richting te geven aan de staat.

Wat we daarentegen zien gebeuren is dat zodra confessionele partijen een moreel appèl doen, de reactie is dat zij geen recht hebben om met het 'opgestoken vingertje' iets te zeggen. Denk niet dat er wetten aangenomen kunnen of zullen worden die rekening houden met zelfs maar de mogelijkheid van Gods bestaan. De christelijke partijen mogen niet teveel invloed hebben, 'want dat bedreigt de scheiding van kerk en staat'. Met deze houding als uitgangspunt is in de politiek de discussie over moraal ontdaan van elke religieuze verankering. Dat is afgedwongen door de niet-confessionele ideologieën op grond van het scheiding van kerk en staat principe en maakt die moraal tot een speelbal van het humanistische kamp.

Is dit niet vreemd? Vroeger was het concept van scheiding van staat en kerk iets wat gebezigd werd om op te komen voor gewetensvrijheid van het individu. Tegenwoordig is het een zwaard in de handen van secularisten om elke religieus beïnvloedde politiek de pas af te snijden. De bedoeling van de scheiding van kerk en staat was te voorkomen dat één levensbeschouwing van bovenaf wordt opgelegd aan het volk. Nu zien we juist dat weer gebeuren. Alleen is het woord 'kerk' vervangen door 'secularisme'. Niet confessionele ideologieën hebben de sluisdeuren van het moreel relativisme open gezet en alle belangrijke posten ingenomen in media, kunst en politiek. Zo domineren zij de agenda en het publieke debat op elk mogelijk thema dat levensbeschouwelijke consequenties heeft. De humanistische dan wel seculaire levensvisie heeft de facto de scheiding van kerk en staat opgeheven en dwingt van het volk de geloofsbelijdenis af van individualisme, pluralisme, consumentisme, morele autonomiteit en moreel relativisme. En wee degene die daar tegenin durft te gaan. De scheiding van kerk en staat is een illusie geworden.

Godslastering en godsverduistering

2008-11-17T13:01:00.000+01:00

Onlangs is het wetsartikel dat godslastering verbiedt door het kabinet geschrapt. Opmerkelijk dat een kabinet met twee christelijke partijen in de coalitie tot zo’n stap komt. Is hier sprake van een atheïstische agenda? Waarschijnlijk niet direct, hoewel de toenemende secularisatie en deconfessionalisering natuurlijk onverminderd doorgaat. Nee, de antidiscriminatiebepaling in artikel 137c wordt zodanig aangepast dat godsdiensten nog steeds niet beledigd mogen worden.

Het is waarschijnlijker dat het schrappen van de wet is ingegeven door de pluriforme potpourri. Want welke God mag niet gelasterd worden, die van het christendom, of de islam of het hindoeïsme? Stel je voor dat alle godsdiensten in Nederland aanspraak zouden gaan maken op deze wet. Dan zou Allah ineens beledigd kunnen worden door het feit dat christenen zeggen dat God een Zoon heeft, Brahman zou dan ineens gepikeerd raken omdat door andere godsdiensten aan God absolute persoonlijkheid wordt toegeschreven en zou de God van de Bijbel onrecht aangedaan worden door bijvoorbeeld de boeddhistische claim dat Hij eigenlijk niet bestaat.

Daarom lijkt het voor de hand te liggen om zo’n bepaling als godslastering te vervangen door een ander begrip: het kwetsen van religieuze gevoelens van derden. Gods gevoelens of Gods eer doen er niet toe, want het bestaan en de identiteit van God zijn niet onderwerp van kritische reflectie en onderzoek. Misschien bestaat Hij wel niet. Het enige dat we van God tegenkomen zijn de talloze diverse voorstellingen van Hem in de verbeelding van hen die beweren dat Hij bestaat.

Terecht? Nee! De achterliggende gedachte is dat zowel het bestaan van God als zijn identiteit niet bewijsbaar en te benoemen zijn. Alsof het enige dat van God te zeggen is, bestaat uit de subjectieve uitspraken gebaseerd op irrationele gedachtespinsels van mensen die religie (vies woord) bedrijven. Het is deze visie met als fundament een seculair en pluralistisch wereldbeeld dat het publieke leven inclusief de politiek beheerst. Het dwingt standpunten af inzake wereldbeschouwelijke zaken die niet hard te maken zijn en religieus geïnspireerde politieke partijen doen braaf aan die politiek correcte rondedans mee.

Ik behoor tot een groeiende groep mensen die van mening zijn dat denken over het bestaan van God niet toebehoort aan irrationele religieuze bespiegelingen maar onderwerp moet zijn van het beste theoretisch denken wat de mensheid heeft voortgebracht. Dat de mensheid niet in staat is tot een eensluidende conclusie is niet de schuld van de onzin van religie (want atheïsten maken net zo goed deel uit van deze verwarring), maar toont m.i. dat de mens zijn best doet die God te ontlopen.

Ik geloof dat God bestaat én dat de christelijke God de ware God is. Daar heb ik goede rationele argumenten voor. Hij heeft Zich bekend gemaakt als ‘Ik ben die Ik ben’ en wil niet dat zijn Naam zinloos gebruikt wordt. Als deze christelijke God echt bestaat - wat zowel wetenschappelijk aannemelijk als filosofisch noodzakelijk is - hebben wij met het afschaffen van dit wetsartikel de zoveelste stap gezet in de richting van een totale godsverduistering in Nederland.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Wetenschap bewijst niets

2008-11-15T20:39:00.000+01:00

Wetenschap en geloof

2008-11-14T10:04:00.000+01:00

Over de verhouding tussen wetenschap en geloof is er tegenwoordig veel onduidelijkheid. Velen menen dat wetenschap religie overbodig heeft gemaakt. De gedachte is dat religie een voorstadium was van een voorwetenschappelijke manier om met de wereld om te gaan. Nu de wetenschap er is, blijkt dat onverklaarbare fenomenen een eenvoudige wetenschappelijke verklaring hebben. Mensen als Richard Dawkins zijn de kampioenen van de visie dat religie als zodanig heeft afgedaan. Wetenschap is in deze optiek het middel waardoor wij als mensen tot de waarheid omtrent de werkelijkheid komen.

Ik probeer duidelijk te maken dat deze visie mank gaat. Wetenschap en religie tegen elkaar afzetten is hetzelfde als appels met peren vergelijken. Beide hebben raakvlakken maar hebben hun eigen functie. De gedachte dat wetenschap religie vervangt leidt tot een identiteitsloze mens in een betekenisloze wereld.

Wetenschap

Wat is wetenschap? Wetenschap is een manier om kennis te vergaren die gebaseerd is op de hypothetisch inductieve methode. Deze methode kan aannames bevestigen maar nooit bewijzen. De methode begint met een hypothese en probeert door middel van het uitvoeren van testen deze hypothese te bevestigen. Zo kan de hypothese zijn dat alle vogels kunnen vliegen. Vervolgens worden allerlei vogels op enige hoogte losgelaten om te kijken of ze inderdaad kunnen vliegen. Het kan best zijn dat alle vogels waarover de onderzoeker kan beschikken inderdaad kunnen vliegen. Het kan ook zijn dat er ergens op de wereld vogelsoorten bestaan die niet kunnen vliegen. Het beste wat onze onderzoeker kan doen is zoveel mogelijk testen uitvoeren. Deze testen bevestigen ofwel ontkrachten zijn hypothese. Dat is wetenschap in een notendop.

Wetenschap kan daarom per definitie nooit iets bewijzen; het kan ideeën bevestigen. Het kan deze ideeën zo vaak bevestigen dat er maar weinig twijfel over blijft, maar zekerheid is er niet te verkrijgen. Dan zouden immers alle instanties van een bepaald voorval volledig bekend moeten zijn bij de wetenschapper en dat kan niet, want geen enkele wetenschapper is alwetend.

Voor zeker bewijs is alleen de deductieve methode geschikt. De deductieve methode gaat uit van twee stellingen en komt dan tot een conclusie. Bijvoorbeeld. Als Peter slecht heeft geslapen is hij in een slecht humeur. Peter heeft slecht geslapen. Dus: Peter is in een slacht humeur. De conclusie is zeker wanneer de twee stellingen zeker zijn.

Wetenschap kan alleen over de materiële werkelijkheid uitspraken doen, omdat de wetenschappelijke methode per definitie tot materie beperkt is. Zaken als zingeving, moraal, esthetiek ontstijgen wetenschap omdat ze immateriële aspecten vertonen. Wetenschap kan aantonen dat bij gebrek aan schoon drinkwater meer mensen sterven; het is niet in staat om aan te geven of dat goed of slecht is en waarom.

Zingevingskaders

Aan de andere kant zijn er de zingevingskaders. Dat zijn 'dingen' die mensen hanteren om de betekenis van de werkelijkheid te duiden; waarom de werkelijkheid is zoals die is en wat het doel van die werkelijkheid is. We kunnen ze ook paradigma's noemen: invalshoeken vanwaaruit we de werkelijkheid bezien of interpretatiemodellen: filters waarlangs de werkelijkheid op een bepaalde manier gekleurd tot ons komt. De meest gebruikte term die we voor een zingevingskader hanteren is wereldbeeld.

Een wereldbeeld is de verzameling van al onze aannames over deze wereld, het uitgangspunt waarmee we deze wereld tegemoet treden. Ons wereldbeeld geeft betekenis aan de wereld waarin we leven, helpt ons om het doel van deze wereld en ons leven te formuleren. Het is vanuit een bepaald wereldbeeld dat een wetenschapper aan het werk gaat. Hij werkt in de context van zijn wereldbeeld en geeft zijn data een plaats die in overeenstemming is met zijn wereldbeeld.

Wereldbeelden krijgen een concrete formulering in bijvoorbeeld een religie of een filosofie. Iedereen heeft een wereldbeeld. Het is voor een mens niet mogelijk geen wereldbeeld te hebben. Hij heeft zich nu eenmaal een beeld gevormd over hoe de werkelijkheid in elkaar zit; zo zit de mens in elkaar.

Wetenschap en zingeving

Hoe verhouden wetenschap en zingevingskaders zich? In de eerste plaats moet het duidelijk zijn dat wetenschap niet kan leiden tot zingeving en wel om de volgende redenen:

(a) Wetenschap houdt zich bezig met materie; meer niet. Het onderwerp van wetenschappelijk onderzoek is de ons omringende werkelijkheid inclusief wijzelf. Het doel van wetenschap is data te vergaren.

(b) Wetenschappelijke conclusies zijn niet meer dan precies dat: conclusies over de resultaten van wetenschappelijk onderzoek. Het gaat om constateren van feiten die uit het onderzoek naar voren komen.

(c) Wetenschap leidt niet tot een bepaalde interpretatie van de werkelijkheid, ze wordt juist beoefend vanuit een zingevingskader. De wetenschapper beoefent de wetenschap, omdat hij gelooft dat dit tot bruikbare resultaten leidt.

(d) Een ander belangrijk feit is dat wetenschappelijke data worden geïnterpreteerd binnen de context en in overeenstemming met het wereldbeeld dat de wetenschapper aanhangt.

(e) Als zodanig leidt wetenschappelijk onderzoek niet tot waarheid maar tot de bevestiging van een vooraf geformuleerde potentiële waarheid (de hypothese).

Wetenschap en technologische ontwikkeling zijn typisch westerse fenomenen. Dat is niet voor niets. Wetenschap werd mogelijk gemaakt door een zingevingskader dat een link legde tussen het menselijk brein en de werkelijkheid. Christendom zag de mens als een schepping van God die door God in deze wereld geplaatst was om die te bewerken. De basis voor de huidige wetenschap werd daarom gelegd in het middeleeuwse denken van o.a. de scholastici. Een niet-theïstisch wereldbeeld zal het altijd moeilijk hebben om een verklaring te geven voor het feit dat er een verband is tussen rationaliteit (m.n. wiskundig denken) en materie. Waarom sluiten die twee zo goed op elkaar aan?

Wel is het zo dat wetenschap gegevens aan kan dragen die leiden tot herinterpretatie van een wereldbeeld. Een goed voorbeeld is bijvoorbeeld het verzet van de westerse beschaving in de 16de en 17de eeuw (niet alleen de kerk!) tegen de inzichten van Copernicus die een heliocentrisch zonnestelsel voorstond. Vrijwel altijd domineert een zingevingskader de wijze waarop de data van het onderzoek geïntepreteerd worden en de conclusie die eruit volgen.

We moeten dus stellen dat wetenschap geen uitleg geeft over het leven. Het vertelt ons hoe dingen waarschijnlijk in elkaar zitten, maar niet waarom ze er zijn en hoe ze er gekomen zijn. Wetenschap geeft geen zin of betekenis aan het leven. Nog steeds zijn er veel modernisten die denken dat wetenschap religie vervangen heeft, maar in de data is geen betekenis te ontdekken. Data vervangen moraal, betekenis en doel niet en ze geven er ook geen aanleiding toe. Wetenschap kan alleen over materiële data uitspraken doen, maar kan niets zeggen over niet-materiële realiteiten zoals waardenleer (ethiek en esthetiek).

Conclusie

De gedachte dat wetenschap religie vervangen heeft is daarom een fabeltje. Het is logisch onmogelijk. Wetenschap komt voort uit een zingevingskader (wereldbeeld, religie, filosofie) en produceert data ten gunste van dat zingevingskader. Wetenschap genereert output op basis van input. Als je er bijvoorbeeld evolutietheorie instopt (d.w.z. met die bepaalde vooronderstelling het onderzoek ingaat) krijg je er ook evolutietheorie uit (d.w.z. de data lijken de vooraf gestelde theorie te bevestigen). Zelden gebeurt het dat wetenschappers zo eerlijk en moedig zijn om tegen de heersende status quo van wetenschappelijke consensus (die door een bepaalde wereldbeeld wordt gedomineerd) in te gaan en te erkennen dat de data eigenlijk het eigen wereldbeeld tegenspreken. Mensen die dat wel deden en doen zijn bijvoorbeeld Galileo Galilei en - om een hedendaags voorbeeld te noemen - Anthony Flew, een atheïstische filosoof die nu erkent dat er een God moet zijn.

Het huidige westerse denken dat vast blijven houden aan de idee dat wetenschap religie vervangt (en dat wetenschap tot waarheid en inzicht leidt en religie tot verdwazing) lijdt zelf aan een religieuze vooringenomenheid die blind maakt voor de werkelijkheid. Als onze beschaving doorgaat op deze weg zal de uitholling van betekenis en zin van het leven straks onomkeerbaar zijn. De mens verwordt tot een betekenisloos dier en gaat ten gronde.

Kritiek op van alles en nog wat

2008-10-31T12:33:00.000+01:00

Naar aanleiding van de recente pennestrijd tussen Habakuk.nu en Goedgelovig.nl is vanuit diverse hoeken gesuggereerd dat Habakuk.nu over ‘van alles en nog’ wat een mening heeft. Er wordt neerbuigend gedaan over de kritische houding die Habakuk aanneemt m.b.t. diverse maatschappelijke en christelijke trends. Habakuk.nu zou betuttelend zijn, zuurpruimerig bezig zijn, etc. Het is teleurstellend te moeten ontdekken dat deze mensen zelf christen zijn. Laten we hopen dat deze mensen niet een getrouwe weerspiegeling geven van het christelijk denken in Nederland, want dan worden de bangste vermoedens waar, nl. dat het met christenen in Nederland al niet veel beter is gesteld dan met hen die in de morele verloedering voorop lopen.

Wat is er over van een radicaal christendom dat een zout en een licht is in de maatschappij? Sommigen beweren dat de organisatie achter Habakuk.nu zich beter bezig kan houden met sociaal werk dan met actie tegen immoraliteit in de reclame. Is dan de modernistische trend die de verticale lijn (verzoening met God, heiligheid) afzet tegen en opgeeft ten koste van de horizontale lijn (sociale gerechtigheid) ook de evangelische beweging binnengedrongen? Men zou het ene moeten doen en het andere niet nalaten. Komen we nog op voor God en zijn zaak of willen we allemaal brave burgers zijn die alleen politiek correcte uitspraken doen? Gaan we misschien liever stil in een hoekje wachten tot het einde der tijden aanbreekt? God roept ons op om het evangelie te verkondigen maar tevens - zoals Kuyper dat noemde - de cultuuropdracht gestalte te geven door de maatschappij te veranderen.

Het is typisch Nederlands om kritiek te hebben op ‘van alles en nog wat’. Daarentegen is het typisch bijbels om de eigen cultuur en de eigen kerk tegen het licht te houden van Gods Woord en de medemens daarop aan te spreken. Dat is niet kritiek om de kritiek, maar vermaning en profetische oproep om terug te keren naar God. Nederland is ver af gegleden. Van het eens zo sterk gefundeerde christelijke geloof is niet veel meer over dan een trieste puinhoop. De mensen die er wonen denken misschien dat ze deel uitmaken van een nog steeds levende traditie, maar ze beseffen niet dat ze in lompen gekleed gaan. Mag Habakuk.nu, samen met anderen, de ogenzalf zijn die mensen de ogen opent. Want Nederland staat, inclusief haar christenen, aan de rand van de afgrond.

God bestaat waarschijnlijk niet

2008-10-28T14:04:00.000+01:00

In Engeland is onlangs een reclamecampagne van start gegaan om het atheïsme te promoten. Er rijden vanaf januari bussen door London met de slogan 'There's probably no God. Now stop worrying and enjoy your life', 'God bestaat waarschijnlijk niet, dus maak je niet druk en geniet van het leven'. Zelfs de schrijver van The God Delusion, Richard Dawkins, doet mee en levert een aanzienlijke financiële bijdrage.

Gelet op het feit dat de westerse media doorgaans grotendeels op de hand zijn van het humanistisch gedachtengoed of op zijn minst agnostisch zijn, lijkt deze campagne min of meer overbodig. Dit initiatief is dan ook vrij opmerkelijk te noemen. Van christenen zou zoiets verwacht kunnen worden. Zij hebben immers de opdracht te getuigen van hun geloof en alle volken tot discipelen te maken. Maar atheïsten hebben niet zo'n opdracht; het wezen van het atheïsme, dat er geen God is, brengt een 'opdrachtloosheid' met zich mee. Er is geen missie en dus moet er ook geen verantwoordelijkheid afgelegd worden. Vandaar ook de slogan: 'stop worrying', 'maak je geen zorgen'; er is immers geen vergelding. Maar daar zit 'm nu juist de ironie.

1. Als God niet bestaat, is er inderdaad geen reden om je zorgen te maken, want er is geen afrekening. Maar er is ook helemaal geen reden om zo'n boodschap de wereld in te sturen, omdat een atheïstisch wereldbeeld geen zin, doel of betekenis aan het leven toekent. Waarom zou je mensen dan iets bij willen brengen? Als er geen reden tot zorg is - er is immers geen wetgevende God - waarom voelen deze atheïsten zich dan moreel gedrongen om deze actie te organiseren?

2. Trouwens, is er wel reden om je géén zorgen te maken? Is het niet ontzettend zorgwekkend te ontdekken dat God waarschijnlijk niet bestaat? Ineens heeft het leven geen zin meer. Plotseling moeten we aannemen dat er na de dood niets is. Onze eindigheid is definitief. Zonder God kunnen we er niet zomaar vanuit gaan dat er orde is in het universum. Zonder God staat eigenlijk alles op losse schroeven. (Filosofen weten dat stiekum al, maar de rest van het westen doet alsof er niets aan de hand is).

3. Hoe zou deze boodschap 'don't worry, enjoy life' klinken in de oren van watersnoodslachtoffers in India en Haïti, getroffenen van de aardbevingen in China en Pakistan enz. De armen van deze wereld hebben al zo weinig zorgeloos te genieten; wat blijft er zonder een God die opkomt voor de zwakken nog van het leven over? Sterker nog, de atheïsten in het westen zullen nu nog minder in hun geweten aangesproken worden om de armen te helpen. Immers: 'God probably doesn't exist, so stop worrying and enjoy life'. Mensen in Engeland kunnen aan deze campagne bijdragen door een gift te geven via de site justgiving.com. Vreemd, een 'rechtvaardige' gift voor een boodschap die beweert dat zoiets als rechtvaardigheid niet bestaat.

Er zit nog iets curieus aan de slogan: God bestaat 'waarschijnlijk' niet. O, ze weten het niet helemaal zeker. Dat is een eerlijke toegeving met flink wat implicaties. Ik moet daarbij denken aan de zgn. Gok van Pascal. Volgens Blaise Pascal kun je bij de onzekerheid over Gods bestaan maar het beste christen worden. Immers als God niet bestaat dan heb je tenminste een moreel waardig leven geleefd en als God wel bestaat kom je in de hemel. Voor de ongelovige is er ofwel geen leven óf een hel na de dood. Geen moeilijke keuze toch?

Hoewel 'ongelovigen'; het is fijn om te ontdekken dat atheïsten toegeven 'gelovig' te zijn. Ze geloven dat God niet bestaat. Maar is zo'n credo nu echt reden om de straat op te gaan om mensen over te halen?

Reeds eerder geschreven i.s.m. de redactie van opiniesite habakuk.nu en aldaar gepubliceerd

De humor voorbij

2008-10-22T18:26:00.000+02:00

Met humor kunnen alle heilige huisjes omver worden gehaald. Tegenwoordig hebben we ook een ‘christelijke’ versie van alles relativerende humor, goedgelovig.nl. Hun nieuwste satire richt zich op de actie die habakuk.nu voert tegen reclame die de regels van het fatsoen overschrijdt. Habakuk.nu stelt bezoekers in staat een mail te sturen naar de desbetreffende bedrijven. Goedgelovig.nl heeft er lucht van gekregen en vindt het nodig ook een duit in het zakje te doen. Omdat goedgelovig.nl graag sexy over wil komen, doen ze hun uiterste best om de vermeende moraalridders van Habakuk met hun actie belachelijk te maken. Daarbij roept goedgelovig.nl bezoekers op om steunbetuigingen te geven voor de in Habakuks actie gewraakte bedrijven.

Satire is niet verkeerd mits er bepaalde regels in acht worden genomen. Zaken als wederzijds respect, correct taalgebruik en het hanteren van de waarheid blijven belangrijk. Goedgelovig.nl is deze keer te ver doorgeschoten. De site heeft op een wijze gereageerd die omschreven kan worden als banaal en onwaardig. Enkele zaken zijn bij de redactie van Habakuk in het verkeerde keelgat geschoten. Daarom lijkt ons een korte reactie op zijn plaats.

Het verbaast ons dat goedgelovig.nl op zijn site ter gelegenheid van de sloggi-satire topless vrouwen met tangaslip afbeeldt met een duivelsvork in de hand. Blijkbaar moet dit anno 2008 kunnen. Het gaat toch om humor? Humor bedekt elk bloot; humor is onaantastbaar, boven elke kritiek verheven. Niet dus. Dit lijkt meer op een verziekt stuk entertainment. Goedgelovig.nl is zelf een goed voorbeeld aan het worden van de seksualisering van de samenleving waartegen habakuk.nu in het geweer komt. Via de media worden we al decennia lang vergiftigd met allerlei immorele bagger. Eindelijk is er protest. Te laat misschien, maar wel terecht. Het moet een keer ophouden.

Maar wie schets onze verbazing: de actie moet zo nodig gebagatelliseerd worden door mensen die zich christen beschouwen. Met hoongelach wendt goedgelovig.nl zich af van het vermeende opgestoken vingertje. Beste mensen, het gaat hier om een moreel appèl! Het feit dat goedgelovig.nl het durft om een bedrijf als GSUS in een positief daglicht te stellen en Ruud de Wild een aai over de bol te geven getuigt niet zozeer van een goed gevoel voor humor als wel van een ernstig gebrek aan onderscheidingsvermogen. Het is echt ongelofelijk dat goedgelovig.nl zich niet druk blijkt te maken over het misbruiken van Jezus voor commerciële doeleinden. Dat heeft niets te maken met een gezonde dosis relativering, maar met een groot tekort aan geloofsernst en besef van Gods heiligheid. Blijkbaar zijn 'eerlijke' producten voor goedgelovig.nl belangrijker dan de eer van God.

Goedgelovig.nl is noch in staat om door te hebben waar trends in onze maatschappij uit voortkomen, noch te duiden waar ze naar toe leiden. Ondertussen zijn ze zelf moraliserend bezig door te stellen dat THDV écht onrecht zou moeten bestrijden in plaats van dat het verkeerde reclame aan de kaak stelt. Natuurlijk echt onrecht gebeurt niet in Nederland, wie z’n mond opentrekt is meteen overdreven, pietluttig, kleinzielig, een fatsoensrakker.

Goedgelovig durft zelfs te stellen dat THDV een 'steeds irrelevanter wordende club' aan het worden is. Er wordt gesuggereerd dat goedgelovig.nl van zijn oorspronkelijke doel van het helpen van de armen is afgeweken. Dat is geen humor maar een waardeoordeel, een aantijging. Blijkbaar is goedgelovig.nl niet goed op de hoogte van het werk van THDV. Kom eens een keer een dag met ons meedraaien. Dan zullen wij jullie laten zien wat wij zoal doen op het gebied van hulpverlening aan prostituées, drugsverslaafden, daklozen, homoseksuelen, op het gebied van evangelisatie, reïntegratie, voorlichting en preventie. THDV is bezig in onze hoofdstad en daarbuiten in tal van takken van arbeid. Na meer dan 150 jaar is THDV nog steeds trouw aan haar idealen: hulp bieden aan hen die dat het meest nodig hebben in onze samenleving, opkomen voor hun rechten in de Naam van Jezus.

Maar we laten ook een kritisch en profetisch geluid horen. De kerk van Christus moet altijd opnieuw herinnerd worden aan haar opdracht en de spiegel van het Woord worden voorgehouden. Wij geloven niet dat humor daar het beste middel voor is en geven de voorkeur aan een profetische oproep. Nee dan is het goedgelovig.nl die totaal is doorgeslagen: jullie humor is niet irrelevant maar schadelijk. Dat het allemaal niet zo’n vaart loopt met de morele achteruitgang van Nederland moeten we blijkbaar maar aannemen. Maar ja, daar moet je dan ook een beetje goedgelovig voor zijn... en een flinke dosis wereldgelijkvormigheid bezitten.

Reeds eerder geschreven i.s.m. de redactie van opiniesite habakuk.nu en aldaar gepubliceerd

Obama, abortusextremist

2008-10-17T13:38:00.000+02:00

Op een dag in een niet al te lang verleden was er op CNN een nieuwsitem getiteld ‘Who is Osama?’ Die vraag sloeg nergens op want iedereen kent Osama bin Laden, de sublimatie van de moslimextremist. Het artikel ging over de toen nog volkomen onbekende Barack Obama. Inmiddels is Obama bijna net zo bekend als Osama. Jong en oud, blank en zwart, Amerikanen en niet-Amerikanen, velen zijn op zijn hand. Ook heel wat evangelischen zouden de man graag als president van de Verenigde Staten zien.

Maar wat minder bekend is, is dat Obama ook een extremist is. Niet dat hij bommen af laat gaan of ongezonde islamitische connecties heeft, maar hij hanteert extreme opvattingen als het om abortus gaat. Normaal gesproken worden beide kampen in het abortusdebat aangeduid met pro-choice en pro-life. De eerste term is duidelijk een eufemisme, de tweede zegt precies waar het voor staat: het menselijk leven moet bescherm worden. Wanneer Obama president wordt, zal hij als een van zijn eerste daden de zogeheten Freedom of Choice Act ondertekenen die elke beperking van abortus op zowel federaal als staatsniveau zal annuleren. Obama is niet simpel pro-choice (de vrouw moet zelf kiezen), maar pro-abortus. Robert George van het Witherspoon Institute komt met een interessante analyse en concludeert dat Obama een abortusextremist is. Obama wil zelfs kinderen die na een abortus toch nog levend ter wereld komen niet beschermen.

Moeten we nog uitleggen wat abortusmethoden als ‘partial birth abortion’ inhouden? Blijkbaar wel. Sommigen van de jongste generatie evangelischen willen af van de one-issue politiek en zijn het abortusvraagstuk een beetje moe (Groothuis noemt dat sarcastisch ‘fetus fatigue’, ofwel ‘fetusvermoeidheid’. Heel wat evangelischen in Amerika zullen op Obama stemmen en het gevolg zal zijn dat in het komende ambtstermijn miljoenen ongeboren kinderen het levenslicht niet zullen zien.

Van de lezers van deze website zullen de meesten niet gaan stemmen. We kunnen echter wel bidden. Politiek is een zaak van vele belangen, maar het belang van de meest kwetsbaren in onze samenleving, de ongeborenen, mag nooit verkwanseld worden ten gunste van andere zaken. Obama, de abortusextremist, mag geen president van Amerika worden.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Breuklijnen

2008-10-13T17:58:00.000+02:00

Joseph d’Souza, voorzitter van de Indiase organisatie Dalit Freedom Network, gaf enige tijd geleden een lezing waarin hij beweerde dat zich in beschavingen breuklijnen bevinden die kunnen zorgen voor massale verschuivingen op sociaal, religieus en cultureel gebied. Net als bij de breuklijnen van echte aardbevingen zijn ze onzichtbaar voor het ongetrainde oog, maar kunnen ze een enorme transformatie van de cultuur teweeg brengen. Maar in tegenstelling tot de echte breuklijnen hoeven de gevolgen geen verwoestend effect te hebben; ze kunnen zelfs door menselijk en goddelijk handelen beïnvloed worden en leiden tot een massale beweging naar Christus.

D’Souza spreekt over de situatie in India en met name het lot van de 250 miljoen Dalits in het land. Wij kennen de Dalits als de kastelozen, de onaanraakbaren van wie zelfs de schaduw onrein wordt beschouwd. Zelf hebben zij de geuzenaam ‘Dalits’, ‘verworpenen’, aangenomen. Sinds midden twintigste eeuw is deze groep aan het ontwaken. Ze vragen zich af waarom ze hindoe zijn. Immers hun religie heeft hen niets te bieden. Op 4 november 2001 gingen duizenden Dalits in New Delhi de straat op om te protesteren tegen het kastesysteem en om het hindoeïsme af te zweren. Volgens hun religie zijn zij het drek van de aarde. Deze grote groep, die eenvierde van de bevolking uitmaakt, is in beweging gekomen. Ze overwegen hun opties: boeddhisme, islam of christendom. Hun keuze wordt voor een groot deel bepaald door het mogelijkheid van verandering van sociale en maatschappelijke status. De religie met de beste papieren maakt de beste kans gekozen te worden.

De ontwakende Dalits vormen een breuklijn waar de Andreas breuklijn in Californië een dwerg bij lijkt. En wat doen de christenen in India? Die hebben zich verenigd in het Dalit Freedom Network dat zich inzet om de liefde van Christus praktisch te maken. Ze bouwen educatieve en medische centra om te laten zien dat voor de God van de Bijbel alle mensen gelijk zijn. De christenen in India hebben de breuklijn geïdentificeerd en spelen er op in. Ze beseffen dat als er nu niet gehandeld wordt, een unieke kans voor de verbreiding van het evangelie wordt verspeeld. Mogelijk staan miljoenen op het punt christen te worden. Er staat veel op het spel.

Kent Europa ook een breuklijn? Daarmee bedoel ik: is er in Europa een trend, een gegeven, een situatie die het tij van secularisatie en moreel verval zou kunnen keren? Zo ja, hoe kunnen wij als christenen op die trend inspelen?

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

De pornoficatie van Nederland

2008-10-13T12:12:00.000+02:00

Afgelopen weekend was ik in 's lands grootste warenhuis en zag bij de ingang tot mijn verbazing een rekje met tijdschriften in de aanbieding waaronder de PlayBoy. Ik liep eerst geïrriteerd voorbij maar draaide me vervolgens om en pakte woest het gore spul om het achter de andere tijdschriften te zetten. Had mijn dochter die troep al gezien?

Het zoveelste voorbeeld van de pornoficatie van Nederland. Alsof een trechter op je strot wordt gezet en bagger naar binnen wordt gepropt, zo sta je bloot aan de onafwendbare onaflaatbare stroom van immorele rotzooi. Waar men zich enkele decennia geleden voor schaamde is nu een lifestyle artikel geworden waar de consument mee wordt gepaaid... open en bloot. Schunnigheid zonder schaamte, overal aanwezig, onderdeel van onze dagelijkse leefomgeving.

Hoe is het ook al weer zover gekomen? De culturele factoren die de ruimte ervoor hebben gecreëerd voor zijn niet moeilijk aan te wijzen. Het naoorlogse klimaat werd gekenmerkt door een toenemend moreel relativisme, d.w.z. dat men steeds minder vasthield aan vaste morele waarden. Dit proces ging hand in hand met een ontkerstening van onze samenleving. Eindelijk - waarschijnlijk versneld door de Tweede Wereldoorlog - belandden de resultaten van zo'n 200 jaar westerse filosofie op de 'werkvloer' van het dagelijks bestaan. De protesten in de zestiger jaren promootten een vrije seksuele moraal.

De tv werd de bereidwillige 'breedband' waarlangs de nieuwe vrijheid ons deel is geworden met een snelheid die onvoorstelbaar is. Zonder een allesomvattend overzicht denk ik aan de volgende mijlpalen in de door de tv bewerkstelligde seksuele verloedering: Phil Bloem naakt bij de VPRO in '67, de komst van de videotheek, de Pin-up Club in de jaren '80, de opkomst van de commerciële omroepen met als voorlopig 'hoogetpunt' 'Deep Throat' bij BNN en de VPRO (die laatste heeft natuurlijk een reputatie hoog te houden).

Maar we mogen bij dit alles de vrije marktwerking niet uit het oog verliezen. Toen bloot in het openbare leven eenmaal geen taboe meer was (en het geen taboe meer was om taboes te doorbreken), nam de vrije markt het estafettestokje over van de zich ontblotende avantgarde. Met naakt was geld te verdienen, eigenlijk wilde iedereen wel porno en was nu de tijd rijp om dat willen te benoemen, aan te wakkeren en te bevredigen... voor een prijs.

Een beweging die we telkens terug zien keren is deze. Ergens in de media worden de grenzen van het op dat moment gelden fatsoen overschreden. Er is wat ophef. Vervolgens wordt het stil en volgen alle media met vergelijkbare content de grensverlegging die stilzwijgend tot stand is gekomen. De media moeten wel; ze opereren immers op de vrije markt die bepaald wordt door vraag en aanbod. Het geërotiseerde volk vraagt om telkens taboedoorbrekende troep en de media moeten het geven anders raken ze marktaandeel (en dus reclamebesteding) kwijt.

Daar sta je dan in een warenhuis, weerloze speelbal van moraalloze marketingbobo's die vanuit het landelijke kantoor de hersenloze filiaalmanager en de schaapachtige schappenvuller aansturen: seks, seks, seks... Totdat je ervan braakt. Intussen is je kind al zo vol negatieve impressies dat het op achterstand staat om een normaal volwassen leven te beginnen.

Remmeloze schaamteloze seks is overal. Zelfs semi-overheden (denk aan nutsbedrijven) zijn al aanbieders van porno geworden. Wat onze maatschappij als uitwassen beschouwt op seksueel terrein, pedofilie, groepseks, verkrachting, etc. is slechts een voorbode van wat ons te wachten staat als we ons niet bekeren van de totale seksuele ontaarding waar we ons als beschaving aan over hebben gegeven.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Waarheid versus beïnvloeding

2008-10-09T15:26:00.000+02:00

Een kenmerk van de westerse beschaving is dat ontwikkelingen op filosofisch gebied op de voet gevolgd worden door culturele trends. Onze cultuur leeft als het ware de levensvisie van haar filosofen. Sinds het christendom door de wijsgeren van de Verlichting overboord is gegood, heeft dit ingrijpende - en in toenemende mate desastreuze - gevolgen gehad voor het westen.

Heel herkenbaar is hoe filosofie zijn doorwerking heeft gehad in reclame en marketing. In de twintigste eeuw zijn er denkers geweest die de vraag naar goed en kwaad op een praktische manier probeerden op te lossen. Ze kwamen tot de conclusie dat iets waar en goed is, omdat het werkt. Deze beweging werd aangeduid met de term pragmatisme en heeft een enorme invloed gehad op reclame. Reclame werkt, dus het is goed. Men heeft zich meestal weinig bezig gehouden met de vraag of bepaalde reclame wel ethisch verantwoord is. Er is gelukkig een reclamecodecommissie. Het feit dat zo'n commissie nodig is, zegt eigenlijk al genoeg. Er moet gereguleerd worden anders loopt het de spuigaten uit.

Een andere denkrichting dacht juist heel anders over het begrip waarheid. Ze vroegen zich af of er wel zoiets als waarheid is. Mensen zijn immers altijd onderling verdeeld over zoveel dingen. Is waarheid niet veel meer gewoon een afspraak tussen mensen onderling? Waarheid bestaat niet volgens deze richting die aangeduid wordt met de term postmodernisme. Ook deze beweging deed haar invloed gelden. Het gaat er immers niet meer om de consument te overtuigen van de kwaliteit van een product. Niemand is meer geïnteresseerd in de waarheid over een product, want die waarheid bestaat toch niet. Het gaat bij marketingtechnieken niet om overtuigen maar beïnvloeden. Je moet de consument winnen voor 'jouw' waarheid. Het is zaak een merkbeleving te creëren die er voor zorgt dat de klant liefst onbewust het product gaat kopen.

Nu de kerk dan. We zien regelmatig een klakkeloos en onzorgvuldig toepassen van verworvenheden die gestoeld zijn op bedenkelijke filosofieën. Het werkt en daarom doen we het. Marktetingprincipes worden toegepast omdat ze het gewenste resultaat geven. In hoeverre maken wij ons schuldig aan het beïnvloeden van mensen door het scheppen van de juiste sfeer, door indruk te maken met massaliteit, etc.? In hoeverre tuigen wij onze buitenkant op, met verwaarlozing van de binnenkant?

We moeten heel voorzichtig zijn met moderne marketingtechnieken. De kerk heeft de plicht de verkeerde filosofie die daarachter schuilgaat te ontmaskeren. Het evangelie moet zuiver bewaard en gecommuniceeerd worden. Verkondiging is iets heel anders dan emotionele beïnvloeding. Een verwaterd evangelie levert watjes op. Pragmatisch resultaat mag niet als een synoniem beschouwd worden van vruchtdragen.

Jezus Christus is de Weg de Waarheid en het Leven. Van deze waarheid moeten wij in alle zuiverheid getuigenis afleggen. Ook als direct meetbaar resultaat uitblijft.

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu

Het is waar. Absoluut!

2008-09-30T19:11:00.000+02:00

Het is tegenwoordig niet in om over absolute waarheden te spreken. Ze rieken teveel naar zelfvertrouwen, eigendunk en alles zeker weten. We weten zeker dat waarheid relatief is. Het postmodernistisch denken ziet elke waarheidsclaim als een misverstaan van de werkelijkheid. Overal zijn er concurrerende waarheden die een beperkte geldigheid hebben en slechts kunnen functioneren binnen de context van een bepaalde sociale groep.

Sommige christenen sluiten zich daarbij aan door niets meer zeker te willen weten, eeuwig verwonderd over het onbekende en onbenoembare. Eén reden is een door het postmodernisme beïnvloede afkerigheid van alles wat modernistisch is. Men wil niet beschuldigd worden van een modernistische naïviteit en arrogantie. Dat komt dom over en je bereikt er geen mensen mee. Verder stelt men dat het christelijk geloof eigenlijk ook geen absolute waarheid kent. Dogma’s zijn moderne abstracties van een schrifttraditie die vooral narratief van aard is. Absolute waarheden horen daar niet bij. Dit denken is funest. Funest voor de westerse beschaving, funest voor de verkondiging van het Evangelie van Jezus Christus en de fundering van het geestelijk leven. Enkele belangrijke punten:

(1) Absolute waarheden zijn van alle tijden. ‘God is heilig’ was 20.000 v.Chr. een absolute waarheid of er toen een mens was om dat te belijden of niet. Modernistisch was de gedachte de gehele werkelijkheid met de menselijke rede te kunnen ontleden en beheersen. Absolute waarheden zijn wat ze zijn onafhankelijk van de mens, verankerd in en voortvloeiend uit God zelf.

(2) Waarheid als een onfeilbaar product van het menselijk denken is inderdaad typisch modernistisch. We kunnen beter zeggen dat onze kennis probeert de absolute waarheden die er zijn te benaderen. Dat doen we door middel van bijv. de wetenschap. Kennis van absolute waarheden moet dan ook omschreven worden als een gerechtvaardigde aanname.

(3) Kent de Bijbel een narratieve structuur? Ja, natuurlijk. En die structuur geeft terecht aanleiding tot de erkenning van absolute waarheden. Een heel duidelijk voorbeeld vinden we in Johannes 20:30-31: ‘Jezus heeft nog wel vele andere tekenen voor de ogen van zijn discipelen gedaan, die niet beschreven zijn in dit boek, [narratieve structuur] maar deze zijn geschreven, opdat gij gelooft [gerechtvaardigde aanname], dat Jezus is de Christus, de Zoon van God, [absolute waarheid] en opdat gij, gelovende [reddend geloof], het leven hebt in zijn naam’

Waarheid als relatief bestempelen is trouwens een onmogelijkheid. Stel Piet zegt: ‘Alle waarheid is relatief’. Jan vraagt: ‘O ja, weet je dat zeker?’. Piet: ‘Ja, dat is absoluut waar, alle waarheid is relatief!’. Jan: ‘Dus de uitspraak ‘alle waarheid is relatief’ is een absolute waarheid?’. De rest van het gesprek doet er niet meer toe. Piet kraamt onzin uit, zijn uitspraak is met zichzelf in tegenspraak. Dit soort claims zijn zelfontkrachtend. En dat is nog eens absoluut waar!

Reeds eerder gepubliceerd op opiniesite habakuk.nu